Liệu ông Trump có thể trả 5.000 USD cho mỗi người trưởng thành ở Mỹ?

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đề nghị cho mỗi người trưởng thành ở Mỹ khoản tiền 5.000 USD (khoảng 130 triệu đồng) nếu đảng Cộng hòa giành chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Chưa rõ kế hoạch này sẽ được tài trợ bằng nguồn tiền nào và liệu có hợp pháp hay không.

Phát biểu của ông tại một hội nghị của đảng vào tối 9/9 nhận được những tràng vỗ tay lớn từ những người ủng hộ, dù phe Dân chủ gọi đó là một "lời hứa suông".

Ông Trump cũng nói với các nghị sĩ đảng Cộng hòa rằng số tiền này sẽ phải được chi tiêu tại Mỹ, nhưng hiện chưa rõ cách thức kiểm soát điều này ra sao.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết khoản tiền này có thể được tài trợ từ nguồn thu thuế quan và những người Mỹ giàu có sẽ không được nhận những tấm séc này.

Đề nghị của ông Trump có hợp pháp không?

Theo luật liên bang Mỹ, việc đưa tiền nhằm tác động đến cách một người bỏ phiếu là hành vi bất hợp pháp.

Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng đề xuất mà ông Trump đưa ra tại bang Texas hôm 9/9 có thể được coi là một cam kết cắt giảm thuế, và điều đó lại hoàn toàn hợp pháp.

Tiến sĩ Joan Mahoney, giảng viên luật tại Đại học Southampton, nói với BBC rằng bà cho rằng đề xuất đó là hợp pháp, dù nhận định rằng các chính trị gia "thường không làm điều đó một cách trực diện như vậy".

"Một mặt, điều đó nghe hơi giống hối lộ: bầu cho đảng Cộng hòa và bạn sẽ nhận được tiền, mà như thế thì rõ ràng là bất hợp pháp," bà nói.

"Nhưng mặt khác, khoản tiền đó sẽ được trao cho tất cả mọi người, bất kể họ bỏ phiếu cho ai, theo nghĩa này thì đó không phải là hối lộ.

"Tôi nghĩ điều này là hợp pháp. Nó giống như một lời hứa trong chiến dịch tranh cử rằng 'nếu đảng của tôi thắng cử, chúng tôi sẽ giảm thuế'. Đảng nào cũng đưa ra những cam kết như vậy và điều đó rõ ràng hoàn toàn hợp pháp."

Tuy vậy, Laurel Rapp, Giám đốc Chương trình Mỹ và Bắc Mỹ tại Chatham House, nói với BBC rằng đề xuất của ông Trump dường như là "một thỏa thuận mang tính giao dịch rất khác biệt và rất trực tiếp" so với những lời hứa mà các ứng cử viên thường đưa ra trong thời kỳ bầu cử.

Tốn bao nhiêu tiền?

Ngoài câu hỏi về tính hợp pháp, một số người cũng đặt vấn đề liệu đề xuất của ông Trump có khả thi về mặt tài chính hay không trong bối cảnh nợ công của Mỹ ngày càng gia tăng, một phần do ảnh hưởng từ cuộc chiến với Iran.

Hiện có gần 270 triệu người trưởng thành tại Mỹ, đồng nghĩa với việc khoản chi trả 5.000 USD/người sẽ khiến chính phủ Mỹ phải bỏ ra khoảng 1.300 tỷ USD.

Ông Trump không đưa ra chi tiết về cách thức tài trợ cho những tấm séc này.

Tại Mỹ, Quốc hội là cơ quan phê duyệt các khoản chi tiêu của liên bang, nhưng tổng thống không cho biết liệu ông có dự định đề nghị Quốc hội thông qua khoản thanh toán này hay không.

Các chuyên gia pháp lý cũng nhận định rằng rất khó để một tổng thống tự phê duyệt một khoản chi khổng lồ như vậy chỉ bằng sắc lệnh hành pháp.

Bà Erica York, chuyên gia kinh tế cấp cao của tổ chức nghiên cứu thuế Tax Foundation có trụ sở tại Washington DC, nói với BBC rằng bà sẽ "vô cùng ngạc nhiên" nếu Quốc hội chấp thuận bất kỳ đề xuất nào như vậy.

"Đây sẽ là một trong những cách tệ nhất để sử dụng 1.300 tỷ USD. Chúng ta đang đi trên một lộ trình tài khóa rất thiếu bền vững, với mức thâm hụt ngân sách được dự báo sẽ tiếp tục tăng lên," bà York nhận định.

Nguồn thu từ thuế quan liệu có đủ?

Trao đổi với Fox News sau bài phát biểu của ông Trump, Phó Tổng thống JD Vance cho biết các khoản chi trả có thể được tài trợ bằng nguồn thu từ thuế quan mà tổng thống áp đặt.

Tuy nhiên, cho đến nay khoản thu đó vẫn còn cách rất xa số tiền cần thiết để thực hiện lời hứa phát séc 5.000 USD của ông Trump.

Theo Trung tâm Chính sách Lưỡng đảng (Bipartisan Policy Center), Mỹ đã thu được khoảng 475 tỷ USD từ thuế quan và thuế tiêu thụ đặc biệt kể từ đầu năm 2025.

Tuy nhiên, hơn 100 tỷ USD trong số này đã được hoàn trả sau khi Tòa án Tối cao Mỹ hủy bỏ nhiều mức thuế quan hồi đầu năm nay.

Khi được hỏi các khoản chi trả sẽ được thực hiện như thế nào, Nhà Trắng tuyên bố với BBC:

"Những người bi quan và luôn phủ nhận đã liên tục nghi ngờ Tổng thống Trump.

"Với sự ủng hộ liên tục của người dân Mỹ, Tổng thống Trump sẽ tiếp tục mang lại các kết quả thực chất," người phát ngôn Davis Ingle cho biết.

Vì sao ông Trump đưa ra đề nghị này?

Một cựu chiến lược gia và nhà thăm dò dư luận của đảng Cộng hòa cho rằng đề xuất mới nhất của ông Trump cần được nhìn nhận trong bối cảnh cuộc bầu cử chỉ còn chưa đầy hai tháng.

"Đó là một lời hứa rất bất thường, và tôi không chắc số tiền đó sẽ đến từ đâu, nhưng hiện đang là mùa vận động tranh cử," Robert Moran nói với BBC.

Bà Laurel Rapp của Chatham House cho rằng ông Trump đang suy tính trong ngắn hạn nhằm duy trì quyền kiểm soát Quốc hội khi bước vào hai năm cuối nhiệm kỳ.

"Tiền bạc là công cụ mà ông ấy đang sử dụng lúc này vì các cuộc thăm dò không có lợi cho đảng Cộng hòa và cũng không có lợi cho chính ông ấy," bà nói.

Từng có tiền lệ chưa?

Trước đây, ông Trump từng đề xuất phát séc trị giá 2.000 USD được tài trợ bằng nguồn thu thuế quan, nhưng kế hoạch đó chưa bao giờ trở thành hiện thực.

Cựu Tổng thống Joe Biden cũng từng bị cáo buộc là "mua phiếu bầu" khi hứa sẽ phát các khoản hỗ trợ Covid-19 trị giá 2.000 USD cho người dân Mỹ nếu đảng Dân chủ giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Thượng viện tại bang Georgia vào tháng 1/2021.

Một tranh cãi tương tự cũng nổ ra trước cuộc bầu cử tổng thống năm 2024, khi tỷ phú Elon Musk, một người ủng hộ ông Trump, đưa ra các khoản thưởng tiền mặt cho cử tri đã đăng ký tại bảy bang chiến địa nếu họ ký vào một kiến nghị nhất định.

Phóng viên tại Nhà Trắng Bernd Debusmann Jr tường thuật bổ sung