สารเคมีบนใบเสร็จรับเงินมีผลกระทบต่อการมีลูกจริงหรือ ?

สำหรับพวกเราส่วนใหญ่ กระดาษใบเสร็จรับเงินเป็นสิ่งที่เราจะยัดใส่กระเป๋าหลังจากจ่ายเงินซื้อของกินของใช้เสร็จแล้ว แต่สำหรับอีกหลาย ๆ คน พวกเขากลับกังวลว่าใบเสร็จพวกนี้จะเป็นอันตรายต่อสุขภาพ

ในช่วงไม่กี่เดือนที่ผ่านมา ฟีดบนโซเชียลมีเดียเต็มไปด้วยวิดีโอต่าง ๆ ที่อ้างเกี่ยวกับอันตรายของใบเสร็จรับเงิน เช่น "การสัมผัสใบเสร็จอาจส่งผลต่อความสามารถในการมีลูกของคุณได้ในวันหนึ่ง" และ "ใบเสร็จพวกนี้จะทำให้ชีวิตคุณพังได้เลย"

โพสต์บนแพลตฟอร์มติ๊กตอก (TikTok) ประมาณ 2,500 โพสต์ที่ใช้คลิปเสียงยอดฮิตซึ่งมีเสียงพูดประโยคที่ว่า "ฉันสัมผัสใบเสร็จ" แขกรับเชิญในรายการพอดแคสต์ "Diary of a CEO" (หรือ ไดอารีของซีอีโอคนหนึ่ง) ก็แสดงความกังวลในเรื่องนี้เช่นกัน ซึ่งพอดแคสต์ดังกล่าวมีคนเข้าฟังหลายคนทั่วโลกในแต่ละเดือน

โพสต์ต่าง ๆ เหล่านี้มักจะบอกว่าการสัมผัสกับใบเสร็จรับเงินอาจเป็นสาเหตุของการมีลูกยาก ทำให้สุขภาพฮอร์โมนย่ำแย่ และจะมีผลต่อการลดระดับของฮอร์โมนเทสโทสเทอโรน

แล้วทำไมพวกบิล หรือกระดาษใบเสร็จใบเล็ก ๆ เหล่านี้ถึงถูกมองว่าเป็นสิ่งที่ต้องระมัดระวังถึงเพียงนั้น

นั่นเป็นเพราะว่าปกติแล้วกระดาษใบเสร็จถูกพิมพ์ลงบนกระดาษที่ใช้ความร้อนซึ่งได้รับการเคลือบด้วยสารเคมีที่มักมีส่วนประกอบของบิสฟีนอล เอ (Bisphenol A) หรือ BPA

องค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่า สาร BPA เป็นสารเคมีที่รบกวนการทำงานของต่อมไร้ท่อซึ่งเกี่ยวข้องกับการยับยั้งการหลั่งของฮอร์โมนและทำให้ภาวะการเจริญพันธุ์ลดลง

ทว่านักวิทยาศาสตร์บอกกับบีบีซี เวิลด์ เซอร์วิสว่า มีหลักฐานที่บ่งชี้ว่าเหล่านักช็อปไม่จำเป็นต้องตื่นตระหนกกับเรื่องนี้

สาร BPA บนใบเสร็จคืออะไร และมันจะกระทบต่อการมีลูกของคุณอย่างไร

ใบเสร็จรับเงินใช้สาร BPA ในการพิมพ์มาตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 1960 ซึ่งเป็นสารเคมีชนิดเดียวกับที่ใช้ในขวดน้ำพลาสติกและกระป๋องบรรจุอาหาร

การทำงานของเครื่องพิมพ์ใบเสร็จสมัยใหม่ใช้ความร้อนแทนหมึก โดยสารเคลือบ BPA จะทำปฏิกิริยากับความร้อนระดับสูงจากเครื่องพิมพ์โดยเปลี่ยนสีกระดาษให้เป็นสีดำ ทำให้สามารถพิมพ์ตัวอักษรและตัวเลขได้ทันที

แต่การทดลองในห้องปฏิบัติการที่ใช้เนื้อเยื่อของลูกอัณฑะมนุษย์ พบว่าสาร BPA มีผลทำให้การผลิตฮอร์โมนเทสโทสเทอโรนลดลง

ผลการศึกษาอื่น ๆ ยังพบความเชื่อมโยงระหว่างการได้รับสารเหล่านี้ขณะอยู่ในครรภ์กับความผิดปกติของระบบสืบพันธุ์ในทารกเพศชาย

ศาสตราจารย์ชานนา จายาเซนา ที่ปรึกษาด้านต่อมไร้ท่อระบบสืบพันธุ์ที่โรงพยาบาลเซนต์แมรี่และแฮมเมอร์สมิธในกรุงลอนดอน กล่าวว่า ผู้ป่วยในคลินิกผู้มีบุตรยากจำนวนมากขึ้นเรื่อย ๆ กำลังกังวลกับเรื่องนี้

"คู่รักหลายคู่วิตกกังวลอย่างมากเกี่ยวกับเรื่องต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นกับสุขภาพของพวกเขา พวกเขาต้องการชะล้างและดีท็อกซ์ร่างกาย ซึ่งนั่นอาจเกี่ยวข้องกับความพยายามหลีกเลี่ยงพลาสติก" เขาระบุ

เขาเห็นด้วยกับหลักฐานจำนวนมากขึ้นเรื่อย ๆ ที่บ่งชี้ว่าสารเคมีที่รบกวนการทำงานของระบบฮอร์โมนและต่อมไร้ท่อ (endocrine-disrupting chemicals) เช่น BPA อาจส่งผลกระทบต่อภาวะเจริญพันธุ์

แต่ผู้เชี่ยวชาญผู้นี้บอกว่า งานศึกษาเหล่านี้ยังคงมีคำถามใหญ่ที่ยังไม่ได้ถูกตอบ เช่นว่า คน ๆ หนึ่งต้องรับสาร BPA เข้าสู่ร่างกายมากน้อยเพียงใด ผลกระทบต่อสุขภาพจึงจะปรากฏออกมา

"แน่นอนว่าในมุมมองของผม สิ่งเหล่านี้ก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อสุขภาพได้"

งานวิจัยต่าง ๆ พบอะไร เกี่ยวกับสาร BPA ในใบเสร็จ

งานศึกษาชิ้นหนึ่งเมื่อปี 2014 ชี้ว่าสาร BPA สามารถซึมเข้าสู่ผิวหนังได้และการสัมผัสใบเสร็จรับเงินหลังจากใช้เจลล้างมือดูเหมือนจะเพิ่มการดูดซึมสารเข้าสู่ร่างกาย

ทว่าหัวใจสำคัญไม่ใช่แค่ตัวสารเคมี แต่เป็นปริมาณที่คุณรับเข้าสู่ร่างกาย ศาสตราจารย์โอลิเวอร์ โจนส์ ผู้เชี่ยวชาญด้านเคมีจากมหาวิทยาลัย RMIT ในนครเมลเบิร์น ประเทศออสเตรเลีย กล่าว

เขาเปรียบเทียบกับแอลกอฮอล์ว่า "หากคุณดื่มไวน์แก้วหนึ่ง บางทีมันอาจไม่มีผลกับคุณมากนัก แต่หากคุณกระดกไปทั้งขวดวันละขวดทุกคืนเป็นเวลาหนึ่งปี มันย่อมจะมีผลกระทบแน่นอน" เขากล่าว

ด้วยเหตุนี้ เขาจึงกล่าวว่าไม่น่าเป็นไปได้ที่ปริมาณ BPA เพียงเล็กน้อยจากใบเสร็จรับเงินใบเดียวจะส่งผลกระทบต่อสุขภาพของคุณ

"กล่าวกันตามตรง ผมคิดว่าคุณสามารถกินใบเสร็จได้ทั้งใบ และมันไม่ได้ให้สารในปริมาณที่เข้มข้นพอที่จะก่อให้เกิดปัญหากับคุณได้" เขากล่าวเสริม

แล้วกับพนักงานคิดเงินหรือแคชเชียร์ซึ่งเป็นคนที่ต้องจับใบเสร็จมากกว่าคนทั่วไปจะมีผลกระทบหรือไม่ ศ.ด้านต่อมไร้ท่อ ชานนา จายาเซนา กล่าวว่า "ผมไม่เห็นว่าจะมีพนักงานคิดเงินจำนวนมากแห่กันไปที่คลินิกผู้มีบุตรยากแต่อย่างใด"

อย่างไรก็ตาม เขาระบุว่ายังจำเป็นต้องมีหลักฐานเพิ่มเติมเพื่อชี้ให้เห็นอย่างชัดเจนว่า การได้รับสารเคมีที่รบกวนการทำงานของระบบฮอร์โมนในระดับสูงส่งผลกระทบต่อภาวะเจริญพันธุ์อย่างไร ไม่ว่าจะจากการประกอบอาชีพหรือการอยู่ในสภาพแวดล้อมที่มีสารนั้นอยู่

แม้จะมีการยืนยันจากผู้เชี่ยวชาญ ใบเสร็จที่มีสาร BPA เป็นส่วนประกอบได้ถูกห้ามไม่ให้ใช้ในประเทศสมาชิกสหภาพยุโรปและสหราชอาณาจักร ส่วนในประเทศญี่ปุ่นและเกาหลีใต้ก็เริ่มยุติการใช้งานใบเสร็จแบบนี้แล้ว

ในประเทศเหล่านี้ ผู้ประกอบการจำนวนมากได้เปลี่ยนมาใช้ใบเสร็จที่ใช้สาร บิสฟีนอล เอส (Bisphenol S) หรือ BPS แทน ซึ่ง ศ.โจนส์กล่าวว่าก็เป็นสารที่ "เหมือน ๆ กัน"

"ในแง่เทคนิค [สาร BPS] นั้นเสี่ยงกว่า เพราะว่าเราไม่มีหลักฐานรองรับเกี่ยวกับสารนี้เท่ากับที่เรามีของสาร BPA แต่โดยภาพรวมแล้ว ผมยังมองว่าความเสี่ยงนั้นค่อนข้างต่ำ" เขากล่าวเสริม

คุณควรหลีกเลี่ยงการสัมผัสใบเสร็จเพื่อระวังไว้ก่อนหรือไม่

หากคุณยังรู้สึกกังวลเป็นเรื่องไม่เสียหายอะไรที่จะลดการสัมผัสด้วยการใส่ถุงมือหรือเลือกรับใบเสร็จทางอีเมล

"ถ้ามันทำให้คุณรู้สึกดีขึ้นและลดความเครียดของคุณได้ แล้วทำไมจะไม่ล่ะ" ศ.โจนส์ กล่าว

ด้าน ศ.จายาเซนา กล่าวว่าหากคุณวิตกกังวลว่าจะได้รับสาร BPA ยังมีการปรับเปลี่ยนอื่น ๆ ที่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับมากกว่าที่คุณสามารถทำได้

การหลีกเลี่ยงนำภาชนะพลาสติกสำหรับใส่อาหารแบบซื้อกลับบ้านมาใช้ซ้ำหรือนำไปอุ่นซ้ำ ซึ่งภาชนะเหล่านี้มักไม่เหมาะสำหรับใช้กับไมโครเวฟ ถือเป็นจุดเริ่มต้นที่ดี

"หากคุณต้องการปรับปรุงให้การเจริญพันธุ์หรือการมีลูกของคุณดีขึ้นหรือเพื่อที่จะป้องกันไว้ก่อน สิ่งสำคัญที่สุดที่คุณทำได้ คือการหยุดสูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์ในปริมาณที่เหมาะสม ออกกำลังกายและรักษาดัชนีมวลกายให้พอเหมาะ" เขาเสริม

"มีหลายเรื่องที่เราสามารถควบคุมได้และหลายเรื่องที่เราแน่ใจแล้วว่ามันมีผลกระทบต่อสุขภาพการเจริญพันธุ์ของเราจริง ๆ ทว่าเรื่องใบเสร็จรับเงินไม่ใช่หนึ่งในนั้น"