TOOS, Iiraan oo walaac ka muujineysa heshiiska ay la galeen Mareykabka sababo la xiriira ficillada Israa'iil ee Lubnaan

Tebin toos ah

1. 11 Daqiiqadood ka horMareykanka oo qaaday xayiraadii dekedaha Iiraan

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Taliska dhexe ee Mareykanka ayaa xaqiijiyay dhamaadka go'doominta "si waafaqsan amarka Madaxweynaha", waxayna sheegeen in maraakiibta Mareykanka qaarkood ay ku sii sugnaan doonaan "goobta".

   Wax yar ka dib, hogaamiyaha ruuxiga ah ee Iiraan Mojtaba Khamenei ayaa sheegay in uu ogolaaday heshiiska lala galay Maraykanka in kasta oo uu leeyahay "aragti kala duwan", isaga oo aan faahfaahin. Waxa uu sheegay in uu u ogolaaday in heshiiska la saxiixo ka dib markii uu ballanqaaday madaxweynaha Iiraan Masoud Pezeshkian in uu "ilaali doono xuquuqda qaranka Iiraan".

   Khamenei waxa uu sheegay in madaxweyne Trump uu " quus ama rajo-xumo darteed u adeegsaday dhammaan wax kasta" si uu heshiiska u gaaro.

   Hogaamiyaha ugu sareeya Iiraan ayaa sheegay in inkasta oo ay jiri doonaan "wada xaajood shakhsi ah mustaqbalka" oo u dhexeeya Tehraan iyo Washington, haddana tani "aysan macnaheedu noqon doonin aqbalaadda mowqifka cadowga".

   Tani waa markii ugu horeysay ee Khamenei uu ka jawaabo heshiiska. Laguma arag meel fagaare ah tan iyo markii uu xafiiska qabtay bishii Maarso ka dib dilkii aabihiis iyo taliyihii ka horreeyay, Ayatullah Ali Khamenei, oo lagu dilay 28-kii Febraayo duqeymo ay Mareykanka iyo Israa'iil ku qaadeen Iiraan oo dhaliyay dagaalka gobolka.

   Sidoo kale akhriso

   Hogaamiyaha Iiraan oo xayiraaddii Maraykanku ka qaaday Hormuz ku tilmaamay inay u gaysay "Quus iyo rajo xumo"

   Su'aalaha aan jawaabaha loo hayn ee heshiiska Maraykanka iyo Iiraan

   Madaxweyne Trump oo sheegay inuu "mudnaan siinayo" arrinta biyo-xireenka Itoobiya

2. 50 Daqiiqadood ka hor7-daan calaamadood hadii aad isku aragto wuxuu noqon karaa kansar

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Dad badan marka ay maqlaan ereyga kansar, waxay la xiriiriyaan cudur halis ah iyo cawaaqib xumo. Laakiin laga soo bilaabo 70-meeyadii, heerka badbaadada ee cudurka ayaa korortay saddex sababood dartood, taasoo ay ugu wacan tahay fahankii laga haystay ee hore.

   Kansarka qaybihiisa badan waxaa lagu daweyn karaa natiijooyin wanaagsan bukaanka marka la ogaado.

   Sida laga soo xigtay cilmi-baadhis ay samaysay xarunta Cancer Research UK, in ka badan kala badh dadka Britain ayaa mar uun la kulmay mid ka mid ah calaamadaha muujinaya jiritaanka kansarka, laakiin kaliya 2% ayaa u maleeyay inuu ku dhici karo cudurkan.

   Saddex meelood meel ayaa gabi ahaanba iska dhega tiray digniinta oo ma aadin dhakhaatiirta.

   Katrina Whitaker, oo ah cilmi-baare ka tirsan Jaamacadda London, isla markaana hormuud ka ah cilmi-baadhistan ayaa sheegtay in kuwan yihiin tusaale fiican.

   “Dadku waxay u malaynayaan inaanan ku dhiirigelin dadka inay wax ka ogaadaan xaaladahooda caafimaad, laakiin waxay dhibaato ku tahay dadka ka xishoonaya inay tagaan dhakhtarka sababtoo ah waxay aaminsan yihiin inay wakhti lumin doonaan,” ayey tiri Katrina.

   Sii akhri

3. Saacad ka horIsraa’iil oo sii wada weerarada ay ka geysaneyso Lubnaan

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Israa’iil oo sii wada weerarada ay ka geysaneyso Lubnaan

   Saraakiisha caafimaadka ee dalka Lubnaan ayaa sheegay in duqeymo dhinaca cirka ah oo Israa'iil ay ka geysatay koonfurta dalkaas ay ku dhinteen ugu yaraan siddeed iyo toban qof, halka ay ku dhaawacmeen in ka badan soddon kale.

   Wararka ayaa sheegaya in dhowr dhismo lagu burburiyay duqeynta oo xalay ka dhacday degmada Nabatieh (taas oo lagu tilmaamay mid ka mid ah weeraradii ugu xoogganaa ee ilaa hadda dhaca.

   Waxaa sidoo kale la soo wariyay madaafiic ay Israa'iil ku garaacday magaalada Nabatieh iyo dhowr magaalo oo u dhow.

   Ciidanka Israa'iil ayaa dhankooda sheegay in afar askari looga dilay hawlgallo ay ku beegsanayeen Xisbullah.

   Dhanka kale, Mareykanka ayaa joojiyey go'doomintii badda ee uu ku hayay Iiraan kadib markii labada dal ay kala saxiixdeen heshiis lagu soo afjarayo dagaalka bariga dhexe.

   Taliska dhexe ee Mareykanka ayaa xaqiijiyay dhamaadka go'doominta "si waafaqsan amarka Madaxweynaha", waxayna sheegeen in maraakiibta Mareykanka qaarkood ay ku sii sugnaan doonaan "goobta".

   Wax yar ka dib, hogaamiyaha ruuxiga ah ee Iiraan Mojtaba Khamenei ayaa sheegay in uu ogolaaday heshiiska lala galay Maraykanka in kasta oo uu leeyahay "aragti kala duwan", isaga oo aan faahfaahin. Waxa uu sheegay in uu u ogolaaday in heshiiska la saxiixo ka dib markii uu ballanqaaday madaxweynaha Iiraan Masoud Pezeshkian in uu "ilaali doono xuquuqda qaranka Iiraan".

   Sidoo kale akhriso

   Hogaamiyaha Iiraan oo xayiraaddii Maraykanku ka qaaday Hormuz ku tilmaamay inay u gaysay "Quus iyo rajo xumo"

   Su'aalaha aan jawaabaha loo hayn ee heshiiska Maraykanka iyo Iiraan

   Madaxweyne Trump oo sheegay inuu "mudnaan siinayo" arrinta biyo-xireenka Itoobiya

4. Saacad ka horWaxay qoyskeedu u heysteen inay jinniyo qabto, muxuuse noqday xanuunkeeda?

   *Aamina, waxay ahayd 18 jir, markii magaalada Muqdisho loo geeyay in laga daweeyo xanuun daran oo ay dareemeysay.

   Mid ka mid ah isbitaallada Muqdisho ayaa lagula tacaalayay, qoyskeeda oo ka keenay miyiga mid ka mid ah gobollada Soomaaliya, ma aysan garan karin xanuunka hayay gabadhooda muddo saddex sano ah, markii ay u taag waayeen ayay usoo kaxeeyeen Muqdisho.

   "Waxay qoyska u heysteen inay gabadhu qabto jinniyo iyo waxyaabo kale, sababtoo ah xanuunka qabanaya ma ahayn mid caadi ah," ayay tiri Dr. Maryan Cabdullaahi Sheekh Nuur oo ku takhasustay xanuunnada haweenka, kana tirsan Ururka Dhaqaatiirta Soomaaliyeed, kana howlgasha Isbitaalka Dr. Sumait ee magaalada Muqdisho.

   Baaritaan dheer kaddib, ayay dhaqtaraddu sheegtay in Aamina ay la xanuunsan jirtay caadada, oo ku dhacday markii ay 15 jir ahayd.

   "Xilliga caadada keliya ayuu xanuunka u imaan jiray. Maalin kahor caadada ayuu bilaaban jiray, kaddib sariir ayay isku diyaarin jirtay. Labo maalmood camal waxay ahayd qof aan miirkeeda joogin oo kale," ayay tiri Dr. Maryan.

   Inkastoo sida ay Dr. Maryan sheegtay inta badan gabdhaha Soomaaliyeed ay la xanuunsadaan caadada, haddana kiiskan waa kii ugu darnaa ee ay dhaqtaraddu la kulanto.

   Sii akhri

5. 2 Saacadood ka horMojtaba Khamanei oo markii ugu horeysay ka hadlay heshiiska la gaaray

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Mareykanka ayaa joojiyey go'doomintii badda ee uu ku hayay Iiraan kadib markii labada dal ay kala saxiixdeen heshiis lagu soo afjarayo dagaalka bariga dhexe.

   Taliska dhexe ee Mareykanka ayaa xaqiijiyay dhamaadka go'doominta "si waafaqsan amarka Madaxweynaha", waxayna sheegeen in maraakiibta Mareykanka qaarkood ay ku sii sugnaan doonaan "goobta".

   Wax yar ka dib, hogaamiyaha ruuxiga ah ee Iiraan Mojtaba Khamenei ayaa sheegay in uu ogolaaday heshiiska lala galay Maraykanka in kasta oo uu leeyahay "aragti kala duwan", isaga oo aan faahfaahin. Waxa uu sheegay in uu u ogolaaday in heshiiska la saxiixo ka dib markii uu ballanqaaday madaxweynaha Iiraan Masoud Pezeshkian in uu "ilaali doono xuquuqda qaranka Iiraan".

   Khamenei waxa uu sheegay in madaxweyne Trump uu " quus ama rajo-xumo darteed u adeegsaday dhammaan wax kasta" si uu heshiiska u gaaro.

   Hogaamiyaha ugu sareeya Iiraan ayaa sheegay in inkasta oo ay jiri doonaan "wada xaajood shakhsi ah mustaqbalka" oo u dhexeeya Tehraan iyo Washington, haddana tani "ay macnaheedu noqon doonto aqbalaadda mowqifka cadowga".

   Sii akhri

6. 2 Saacadood ka horIsraa'iil oo u jawaabtay Mareykanka eedeynna u jedisay

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Wasiirka amniga qaranka ee garabka midig ee Israa'iil, Itamar Ben-Gvir, ayaa ku eedeeyey dowladda Mareykanka inay la macaamileyso naaziyiin, ka dib markii Madaxweyne Ku-xigeenka Mareykanku uu si adag u dhaleeceeyey mowqifka diidmada ah ee Israa'iil ay ka taagan tahay heshiiska Nukliyeerka Iran.

   Is-maandhaafkan sii xoogeysanaya ee u dhexeeya labadan dal ee xulafada ah, ayaa khatar gelin kara iskaashi dhow oo soo jiray muddo tobanaan sano ah.

   Madaxweyne ku xiigeenka Mareykanka, JD ayaa eedayn u jeediyay xubnaha golaha wasiirada ee raysal wasaaraha Israa'iil Benjamin Netanyahu, oo dhaleeceeyay heshiiska Iiraan, isaga oo sheegay in ay "kacaan oo ay arkaan xaqiiqada jirta".

   "Haddii aan ka mid ahaa golaha wasiirrada ee xukuumadda Israa'iil, waxaa laga yaabaa inaanan weerari lahayn saaxiibka kaliya ee awoodda badan ee iiga haray adduunka oo dhan" ayuu madaxweyne ku xigeenka u sheegay suxufiyiinta.

   Wareysi uu siiyay New York Times oo sidoo kale la daabacay Khamiistii, Vance ayaa ku tilmaamay wasiirka amniga qaranka Israa'iil Itamar Ben Gvir iyo wasiirka maaliyadda Bezalel Smotrich kuwa dhaleeceeya heshiiska.

   Wuxuu yiri: "Waxaan filayaa in jawaabta aan ka bixinayo ay noqon doonto - waa maxay soo jeedintaada saxda ah? Waxaad tihiin waddan ay ku nool yihiin sagaal milyan oo qof. Kaliya dil kuma xallin kartaan kartaan sidii aad u xallin lahaydeen dhibaato kasta oo amniga qaranka ah oo idin haysata".

   Netanyahu qudhiisa ayaa carabka ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay in la sii wado xiriirka dhow ee Israa'iil ay la leedahay Mareykanka Khamiistii, isagoo sheegay in Washington ay "garab istaagtay" dalka intii uu socday dagaalka Iiraan.

   Sidoo kale akhriso

   Hogaamiyaha Iiraan oo xayiraaddii Maraykanku ka qaaday Hormuz ku tilmaamay inay u gaysay "Quus iyo rajo xumo"

   Su'aalaha aan jawaabaha loo hayn ee heshiiska Maraykanka iyo Iiraan

   Madaxweyne Trump oo sheegay inuu "mudnaan siinayo" arrinta biyo-xireenka Itoobiya

7. 3 Saacadood ka horSida dagaalka Iiraan uu banaanka u soo saaray awoodda Mareykanka

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Dagaalkani waxa uu ahaa khaladkii ugu xumaa ee uu sameeyo madaxweynaha Maraykanka Donald Trump, ugu yaraan ilaa hadda siyaasadda arrimaha dibadda.

   Dagaalkani waxa uu aad ugu adkaynayaa Maraykanka in uu cadawgiisa is ka celiyo.

   Dagaalku waxa uu dhaawacay xulafada Maraykanku la leeyahay dawladaha Carbeed ee saliidda soo saara ee gacanka Persian Khaliijka, kuwaas oo qaab-dhismeedkooda dhaqaale uu ku dhisan yahay xasillooni iyada oo ay qalalaasaha ka taagan yihiin bariga dhexe, khasaaraha ka dhashayna waxa uu qaadan doonaa sannado badan si loo hagaajiyo.

   Mas'uuliyiinta dalalkan ayaa durba si gaar ah uga hadlaya sidii ay u kala duwanaan lahaayeen xulafadooda iyo sidii ay Iran ula noolaan lahaayeen. Shiinaha ayaa sidoo kale si dhow isha ugu hayay iyadoo Mareykanka uu daalan yahay keydkiisa hubka ee ay adag tahay in la bedelo.

   Heshiiskan ayaa haddii aanu la kulmin wax caqabado ah daqiiqadaha ugu dambeeya, waxa uu soo afjarayaa dagaal salka ku haya aragti been ah oo ay Maraykanka iyo Israa'iil ka aaminsan yihiin xoogga cadawgooda ee Iran. Tani waxay nasteexo weyn u keeni doontaa dhammaan dadkii ay noloshoodu ku cuslaatay dagaalka, oo ay ku jiraan dadka rayidka ah ee ku sugan jiidaha hore ee dagaalka.

   Sii akhri

8. 3 Saacadood ka horSida farac kamid ah Al-Qaacida u noqday ururrada argagixiso ee ugu halista badan Afrika

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Walwalka ku saabsan xasilooni-darrida sii kordheysa ee gobolka Saaxiil ee Galbeedka Afrika ayaa sii xoogeysanaysa, iyadoo rabshado baahsan ay wadaan kooxaha xagjirka ah oo ku fidaya dalalka Burkina Faso, Maali, iyo Niger.

   Koox la xiriirta al-Qaacida ayaa sheegata inta badan weerarradan, laakiin waa tee kooxdaasi, maxayse doonaysaa?

   Kooxda Taageerada Islaamka iyo Muslimiinta (JNIM) ayaa muddo kooban gudaheed ku noqotay mid ka mid ah kooxaha jihaad-doonka ugu halista badan Afrika.

   Asal ahaan waxaa laga aasaasay Maali, waxayna hadda ka howl-gashaa guud ahaan gobolka Saaxiil waa dhul lamadagaan ah oo baaxad leh kana kooban toban waddan, laga bilaabo xeebaha galbeedka Afrika ilaa bariga Qaaradda.

   Kooxdan ayaa la rumeysan yahay in ay ka dambeysay in ka badan kala badh rabshadihii siyaasadeed ee ka dhacay gobolka dhexe ee Saaxiil intii u dhaxeysay Maarso 2017 ilaa Sebtembar 2023.

   Sannadka 2024, qiyaastii 19% dhammaan weerarrada argagixiso ee ka dhacay caalamka iyo in ka badan kala badh dhimashooyinka la xiriira argagixisada ee dunida oo dhan waxay ka dhaceen gobolka Saaxiil, sida lagu sheegay Tusmada Caalamiga ah ee Argagixisada ee 2025 (Global Terrorism Index), oo uu daabaco Machadka Dhaqaalaha iyo Nabadda (Institute for Economics and Peace).

   Sii akhri

9. 4 Saacadood ka horTirada dhimashada weerarkii Niger oo korortay

   

   Xigashada Sawirka, AFP

   Soddon iyo shan qof ayaa la dilay ka dib markii rag hubeysan ay weerareen garoonka diyaaradaha ee ugu weyn Niger Khamiistii, sida ay sheegeen mas'uuliyiintu.

   Waa weerarkii labaad ee ka dhaca dalkaas wax ka yar shan bilood gudahood.

   Dadka ku nool waddankaas ay Muslimiintu ku badan yihiin, ayaa BBC-da u sheegay in markii ay ka baxeen salad subax, qaraxyo iyo dhawaq rasaas ah laga maqlay garoonka diyaaradaha caalamiga ah ee Diori Hamani, oo ku yaal caasimadda Niamey.

   Wasaaradda difaaca ee Niger ayaa sheegtay in dhimashada ay ka koobnayd 22 qof oo ah kooxihii weerarka soo qaaday iyo 11 askari, iyo laba qof oo rayid ah.

   Fiidnimadii Khamiista, kooxda Jamaat Nusrat al-Islam wal-Muslimin (JNIM) oo gacan saar la leh Al-Qaacida, ayaa sheegatay mas'uuliyadda weerarka.

   Niger ayaa la dagaallamaysay kacdoon Islaamiyiin ah muddo toban sano ah, bishii Janaayo,urur lala xiriiriyay kooxda Dowladda Islaamiga ayaa sheegtay mas'uuliyadda weerar ka dhacay isla garoonka diyaaradaha.

   Hub badan oo ay ku jiraan qoryaha RPG-7, qoryaha AK-47, walxaha qarxa, bam-gacmeedyo, qalabka isgaarsiinta iyo kumanaan rasaas ah ayaa sidoo kale la sheegay in la qabtay.

   Agagaarka garoonka diyaaradaha ayaa la xiray galabnimadii Khamiista, iyadoo ciidamada amniga ay baarayaan gawaarida soo galaya iyo kuwa ka baxaya aagga.

   Trump oo dalal kale ku daray liiska xayiraadda socdaalka

   Sidee farac ka tirsan al-Qaacida uga mid noqday ururrada argagixiso ee ugu halista badan Afrika

   Waa kuma ninka ah maskaxdii ka dambeysay afgambiga ka dhacay Niger

10. 5 Saacadood ka horTrump oo sheegay in Itoobiya ay dhibaato weyn ku hayso Masar

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaa sheegay inuu "si buuxda mudnaan u siinayo" khilaafka ka dhexeeya Masar iyo Itoobiya ee ku saabsan biyo‑xireenka Itoobiya, isla markaana uu doonayo in xal caddaalad ah laga gaaro.

    Madaxweyne Trump ayaa hadalkan sheegay xilli uu Faransiiska kula kulmay madaxweynaha Masar Abdel Fattah al‑Sisi, intii uu socday shirkii dalalka hodanka ah ee G7 oo la soo gabagabeeyay Arbacadii.

    Shirkaas waxaa ka qayb galay Maraykanka, Faransiiska, Boqortooyada Midowday (UK), Jarmalka, Japan, Talyaaniga iyo Kanada, iyo sidoo kale Midowga Yurub. Afrika waxaa ka soo qayb galay hoggaamiyeyaasha Masar iyo Kenya.

    Intii lagu jiray wada-hadalkooda warbaahinta hortooda, Trump wuxuu sheegay inuu ogyahay in biyo‑xireenka weyn ee Itoobiya ka dhistay webiga Nile uu "dhibaato ku hayo Masar".

    Tan iyo markii Itoobiya billowday dhismaha biyo‑xireenka ee webiga Nile, waxaa jiray khilaaf u dhexeeya Itoobiya, Suudaan iyo Masar. Inkastoo wadahadallo socdeen muddo 14 sano ah, haddana wali lagama gaarin heshiis dhamaystiran oo ay saddexda dal ku wada qancaan.

    Biyo‑xireenka, oo Itoobiya dhamaystirtay dabayaaqadii sanadkii hore, ayaa la filayaa inuu soo saaro in ka badan 5000 megawatt oo koronto ah.

    Sii akhri

11. 7 Saacadood ka horWararkii saacadihii u dambeeyay ee heshiiska Iran iyo Mareykanka

    

    Xigashada Sawirka, Roberto Schmidt/Getty Images, Iran President Press Office / Handout /Anadolu via Getty Images

    Hogaamiyaha ruuxiga ee Iran Mojtaba Khamenei ayaa soo saaray fariin cusub oo uu kaga hadlayo heshiiskii ay la agleen Mareykanka.

    "Anigu, mabda’ ahaan, waxaan qabay aragti ka duwan tan; hase yeeshee, maadaama madaxweynaha sharafta leh ee Iran — isagoo ah madaxa Golaha Sare ee Ammaanka Qaranka — uu ii ballanqaaday isaga oo ku hadlaya magaciisa iyo magaca xubnaha kale ee golaha, in la ilaalin doono xuquuqda shacabka Iran iyo tan Jabhadda Iska-caabbinta, ."isla markaana uu si cad u aqbalay masuuliyaddaas, waxaan bixiyey oggolaanshahayga.” ayaa lagu yiri fariinta.

    Taliska Dhexe ee Ciidamada Maraykanka (CENTCOM) ayaa xaqiijiyey in la qaaday xanibaaddii badda ee lagu hayay dhammaan gaadiidka badda ee galayey ama ka baxayey dekedaha Iran.

    Bayaan uu soo saaray, ayuu ku sheegay in "dhammaan hawlgalladii ciidamada Maraykanku ku dhaqan-gelinayeen xanibaadda la joojiyey", isla markaana ciidamada Maraykanku aysan mar dambe "carqaladaynayn ama hor istaagayn socdaalka maraakiibta u socda ama ka imanaya dekedaha Iran" ee ku sugan Gacanka.

    Maraakiibta maraya marinka Hormuz ayaa laga doonayaa inay maraan nidaamka isku dubaridka Iran, sida ay sheegeen Golaha Ammaanka Qaranka ee Iran.

    Bayaan ay baahiyeen warbaahinta dowladda Iran ayaa lagu sheegay in lacagihii canshuuraha ama khidmadaha laga qaadi jiray maraakiibta la hakiyey, isla markaana Iran ay bixin doonto kharashaadkaas muddo 60 maalmood ah, iyadoo taas qayb ka tahay heshiiska is-afgarad (Memorandum of Understanding) ee ay wada gaareen Iran iyo Maraykanka.

    Si kastaba ha ahaatee, maraakiibta weli waa inay codsi u gudbiyaan hay’ad cusub oo la yiraahdo Persian Gulf Strait Authority, taas oo Iran samaysay intii uu dagaalku socday si ay u xoojiso xakamaynta marin-biyoodkan muhiimka ah.

    Donald Trump ayaa sheegay inuu filayo in xabbad-joojin guud laga hirgeliyo “dhammaan jihooyinka,” oo ay ku jiraan Lebanon iyo colaadda u dhexeysa Israel iyo Xisbullah.

    Madaxweynaha Maraykanka ayaa qoraal cusub oo uu ku daabacay bartiisa bulshada ee Truth Social ku sheegay in uu rajaynayo in dalalka Bariga Dhexe ay “ilaaliyaan ballanqaadkooda si ay suurtagal uga dhigaan in wada-hadalladeennu dhacaan.”

12. 8 Saacadood ka horIyadoo uu jiro heshiiska Mareykanka iyo Iran, su'aalaha ayaa weli ku taagan colaadda Lubnaan

    

    Xigashada Sawirka, Reuters

    Israel iyo Lubnan ayaa ku heshiiyay inay dib u cusboonaysiiyaan xabbad-joojin jilicsan oo hore u jabtay bilowgii June, halka heshiiska is-afgarad ee Iran iyo Maraykanka uu dhigayo “joojinta degdegga ah iyo joogtada ah” ee hawlgallada militari ee Lubnaan.

    Si kastaba ha ahaatee, Israa’iil waxay ku doodaysaa in dagaalka ay kula jirto Xisbullah—oo ah koox hubeysan oo Iran taageerto oo ka hawlgasha koonfurta Lubnaan—ay ka duwan tahay dagaalka ay la gashay Iran, isla markaana ay tahay in la sii wado.

    Labada dhinac ee Israa’iil iyo Xisbullah ayaa sidoo kale is weydaarsaday weerarro tan iyo markii heshiiska Iran–Maraykanka lagu dhawaaqay.

    Waxaa ka mid ah weerarro la sheegay in maanta laga fuliyay Lubnaan, halkaas oo warbaahinta dowladda Lubnaan ay sheegtay in saddex qof la dilay.

    Wada-hadallada soo socda ee ka dhacaya Switzerland ee u dhexeeya Maraykanka iyo Iran kuma jiraan Xisbullah, kooxduna waxay diidday shuruudaha xabbad-joojinta ee Maraykanku taageerayo ee u dhexeeya Israa’iil iyo Lubnaan.

    Sidaas darteed, inkastoo wada-hadallada nabadeed ay socdaan, xabbad-joojinta hadda jirta waxay weli reebaysaa su’aalo badan oo aan laga jawaabin oo ku saabsan mustaqbalka Lubnaan.

13. 9 Saacadood ka horXassan Rouhani oo soo dhaweeyay heshiiska isfahamka ah ee lala galay Mareykanka

    Xassan Rouhani, madaxweynihii hore ee Iran, ayaa soo dhaweeyay heshiiska kadib saxiixa is-afgaradka Iran iyo Maraykanka, isagoo sheegay in “warbaahinta qaranka iyo dhammaan masuuliyiintu ay gacan ka geystaan mideynta, isla markaana ay ka fogaadaan kala qaybin,.”

    Wuxuu qoraal uu soo saaray ku sheegay in hadda “tallaabadii ugu horreysay ee guusha,” oo ay horseedeen tallaabooyinka Golaha Sare ee Ammaanka Qaranka iyo hoggaaminta nidaamka, ay keentay ku dhawaaqista joojinta dagaalka iyo is-afgarad horudhac ah, isla markaana waa in guushan la “ilaaliyo.”

    Sidoo kale wuxuu ka digay in “labada bilood ee soo socda, oo ku xusan is-afgaradka horudhaca ah oo loogu talagalay sii wadista wada-hadallada, ay yihiin maalmo aad u xasaasi ah oo go’aamin kara mustaqbalka Iran iyo gobolka.”

    Qoraalkiisa ayuu sidoo kale ku sheegay in Israa’iil laga yaabo inay isku daydo inay carqaladeyso ama aysan u dhaqaaqin xoojinta heshiiskan

14. 9 Saacadood ka horKoobka Adduunka: Switzerland oo guul muhiim ah ka gaartay Bosnia una soo baxday hogaanka Group-ka.

    

    Xigashada Sawirka, IMAGN IMAGES/Reuters

    Koobka adduunka:bilowga wareegga labaad ee ciyaaraha group-yada, Switzerland ayaa 4–1 ku garaacday Bosnia and Herzegovina saacad ka hor.

    Natiijadan ayaa ka dhigtay Switzerland—oo ciyaartii hore barbardhac la gashay Qatar—in ay noqoto hoggaamiyaha Group B iyadoo leh afar dhibcood.

    Ciyaarta xigta ee group-kan waxaa martigelin doona Canada iyo Qatar.

15. 19 Juunyo 2026Iran o ku baaqday wadahadal lala yeesho dalalka Khaliijka

    

    Xigashada Sawirka, EPA

    Abbas Araghchi, Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Iran, ayaa wadahadal telefoon ah la yeeshay dhiggiisa Kuwait, isagoo adkeeyay baahida loo qabo wadahadal lala yeesho dalalka Carabta ee Gacanka Persian Gulf si loo yareeyo waxa uu ugu yeeray “is-faham la’aan” loona xoojiyo xiriirrada gobolka.

    Mr. Araghchi ayaa arrintan ka hadlay Khamiistii isagoo la hadlayay Abdullah Ali Al-Yahya.

    Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Iran ayaa sidoo kale muujiyay rajo ah in heshiiska nabadeed ee lala galay Maraykanka uu gacan ka geysan karo soo celinta nabadda iyo xasilloonida gobolka.

    Sidoo kale akhriso

    Muxuu Masjidka Al-Aqsa muhiim ugu yahay Muslimiinta iyo Yahuudda?

    Kumuu ahaa daacigii masjidul Aqsa ee duqaynta ku geeriyooday

    Wax ka ogow masjidka Al Aqsa ee ay ciidammada Israa'iil xoogga ku galeen

    Waa kuma Imaamkii Masjidka al-Aqsa ee lagu baaqay in la dilo?

16. 19 Juunyo 2026Trump oo ka hadlay cidda bixinaysa lacagta 300 bilyan ee dolar

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Madaxweynaha Maraykanka, Donald Trump, ayaa sheegay in "aysan jirin lacag dhan 300 bilyan oo doollar oo Maraykanku siinayo Iran" oo ku jirta heshiiska ay labada dal saxiixeen.

    "Taasi waa war been abuur ah !" ayuu ku qoray bartiisa bulshada ee Truth Social.

    Wuxuu intaas ku daray:"Waxa keliya ee Maraykanku ka helayo waa guul, hoos u dhaca qiimaha Shidaalka, iyo guul weyn. Eega suuqa saamiyada. Waa dacaayad ay wadaan Dimuqraadiyiintu!!!"

    Qodobka ka hadlay arrintan: Qoraalka heshiiska ayaa sheegaya in Maraykanku uu la shaqayn doono saaxiibadiisa gobolka si loo diyaariyo qorshe kama dambays ah oo labada dhinac ku heshiiyaan, kaas oo ugu yaraan lagu maalgelinayo 300 bilyan oo doollar dib-u-dhiska iyo horumarinta dhaqaalaha Iran, balse ma sheegayo in Maraykanku uu wax ku biirin doono sanduuqa.

    Sidoo kale akhriso

    Muxuu Masjidka Al-Aqsa muhiim ugu yahay Muslimiinta iyo Yahuudda?

    Kumuu ahaa daacigii masjidul Aqsa ee duqaynta ku geeriyooday

    Wax ka ogow masjidka Al Aqsa ee ay ciidammada Israa'iil xoogga ku galeen

    Waa kuma Imaamkii Masjidka al-Aqsa ee lagu baaqay in la dilo?

17. 19 Juunyo 2026Trump ayaa sheegay in Maraykanku uu filayo xabbad joojin dhinac walba ah oo ay ku jirto Lubnaan

    

    Xigashada Sawirka, Reuters

    Donald Trump ayaa sheegay inuu filayo in xabbad-joojin guud laga hirgeliyo “dhammaan jihooyinka,” oo ay ku jiraan Lebanon iyo colaadda u dhexeysa Israel iyo Xisbullah.

    Madaxweynaha Maraykanka ayaa qoraal cusub oo uu ku daabacay bartiisa bulshada ee Truth Social ku sheegay in uu rajaynayo in dalalka Bariga Dhexe ay “ilaaliyaan ballanqaadkooda si ay suurtagal uga dhigaan in wada-hadalladeennu dhacaan.”

    Wuxuu intaas ku daray:“Waxaan filaynaa in xabbad-joojin dhammaystiran laga hirgeliyo dhammaan jihooyinka, oo ay ku jiraan Lubnaan, iyo colaadda u dhexeeysa Xisbullah iyo Israa’iil.”

    Bogga koowaad ee heshiiska is-afgarad ee ay kala saxiixdeen Iran iyo Maraykanka ayaa xoogga saaraya “joojinta degdegga ah iyo joogtada ah ee hawlgallada militari ee dhammaan jihooyinka,” oo ay ku jirto Lubnaan.

    Sidoo kale akhriso

    Muxuu Masjidka Al-Aqsa muhiim ugu yahay Muslimiinta iyo Yahuudda?

    Kumuu ahaa daacigii masjidul Aqsa ee duqaynta ku geeriyooday

    Wax ka ogow masjidka Al Aqsa ee ay ciidammada Israa'iil xoogga ku galeen

    Waa kuma Imaamkii Masjidka al-Aqsa ee lagu baaqay in la dilo?

18. 19 Juunyo 2026Golaha ammaanka ee Iran ayaa sheegay in maraakiibtu ay tahay inay dalbadaan maridda Hormuz

    

    Xigashada Sawirka, Reuters

    Maraakiibta maraya marinka Hormuz ayaa laga doonayaa inay maraan nidaamka isku dubaridka Iran, sida ay sheegeen Golaha Ammaanka Qaranka ee Iran.

    Bayaan ay baahiyeen warbaahinta dowladda Iran ayaa lagu sheegay in lacagihii canshuuraha ama khidmadaha laga qaadi jiray maraakiibta la hakiyey, isla markaana Iran ay bixin doonto kharashaadkaas muddo 60 maalmood ah, iyadoo taas qayb ka tahay heshiiska is-afgarad (Memorandum of Understanding) ee ay wada gaareen Iran iyo Maraykanka.

    Si kastaba ha ahaatee, maraakiibta weli waa inay codsi u gudbiyaan hay’ad cusub oo la yiraahdo Persian Gulf Strait Authority, taas oo Iran samaysay intii uu dagaalku socday si ay u xoojiso xakamaynta marin-biyoodkan muhiimka ah.

    Horaantii maanta, Madaxweyne Ku-xigeenka Maraykanka JD Vance ayaa wariyeyaasha u sheegay in marin-biyoodka caalamiga ahi ay tahay inuu ahaado mid lacag la’aan lagu maro, isla markaana marinka Hormuz aan mar kale loo adeegsan "meel lagu ceejiyo dhaqaalaha caalamka".

    Sidoo kale akhriso

    Muxuu Masjidka Al-Aqsa muhiim ugu yahay Muslimiinta iyo Yahuudda?

    Kumuu ahaa daacigii masjidul Aqsa ee duqaynta ku geeriyooday

    Wax ka ogow masjidka Al Aqsa ee ay ciidammada Israa'iil xoogga ku galeen

    Waa kuma Imaamkii Masjidka al-Aqsa ee lagu baaqay in la dilo?

19. 18 Juunyo 2026Maraykanka ayaa madaxda TPLF iyo qoysaskooda ku soo rogay xayiraad fiisaha

    

    Xigashada Sawirka, TPLFOFFICIAL1967/FB

    Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Maraykanka ayaa xayiraado fiiso ku soo rogtay hoggaamiyeyaal ka tirsan (TPLF iyo xubnaha qoysaskooda.

    Wasaaraddu waxay sheegtay in xiisadda ka taagan waqooyiga Itoobiya ay dib u hurin karto dagaal, isla markaana ay khatar gelin karto nabadda iyo xasilloonida gobolka.

    Bayaanka Wasaaradda Arrimaha Dibadda, oo tixraacaya iska horimaadyo dhex maray ciidamada amniga Tigray iyo ciidanka Itoobiya horaantii sanadkan, ayaa ah kii ugu horreeyay ee noociisa ah tan iyo dagaalkii 2020–2022.

    Dagaalkaas ayaa lagu qiyaasaa inuu sababay dhimashada ku dhowaad 600,000 oo qof, isla markaana uu horseeday macluul iyo dhibaatooyin bani’aadamnimo oo ba’an gobolka.

    Wasaaraddu waxay sidoo kale sheegtay in boqollaal kun oo qof ay ka barakaceen guryahoodii waqooyiga Itoobiya iyagoo ka cabsi qaba in dagaal kale dib u qarxo.

    Marco Rubio, Xoghayaha Arrimaha Dibadda ee Maraykanka, ayaa ku dhawaaqay xayiraadaha fiisaha ee lagu soo rogay qaar ka mid ah hoggaamiyeyaasha TPLF iyo xubnaha qoysaskooda.

    Maraykanku ma sheegin magacyada saraakiisha TPLF iyo qoysaskooda oo mamnuucida fiisaha ay saameyn doonto.

20. 18 Juunyo 2026Trump wuxuu aad ugu dheeraaday dhaleeceynta Israa'iil si ka badan maamul kasta oo Mareykan ah taariikhda

    

    Xigashada Sawirka, Reuters

    Dhaleeceynta cad ee uu maanta jeediyay JD Vance ee ku wajahan wasiirrada golaha wasiirrada Israa’iil ayaa muujinaysa heerka uu gaarsiisan yahay niyad-jabka maamulka Donald Trump ee ku aaddan xulafadiisa ugu muhiimsan ee Israel.

    Trump ayaa toddobaadkan ku eedeeyay Israa’iil inay adeegsatay awood aad uga badan intii loo baahnaa, iyadoo dishay dad rayid ah intii lagu jiray weerarrada ay ku qaadayeen Hezbollah oo ay taageerto Iran.

    Vance ayaa u sheegay The new York Time in fariintiisu ku socotay wasiirrada Israa’iil ee aadka u waddaniyiinta ah ay ahayd:

    "Ma dili kartaan dadka oo keliya si aad uga baxdaan dhibaatooyinka amniga qaranka."

    Kadib wuxuu saxafiyiinta u sheegay in Israa’iil ay si weyn uga go'doonsan tahay caalamka, isla markaana Trump uu yahay hoggaamiyaha ugu weyn ee weli si cad u taageeraya dalkaas.

    Marka la isku geeyo dhammaan arrimahan, waxay u muuqdaan dhaleeceyntii ugu adkayd ee si fagaare ah uga timaadda maamul Maraykan ah oo ku wajahan Israa’iil tan iyo markii la aasaasay dalkaas.

    Waxay sidoo kale muujinayaan sida uu Trump uga xanaaqsan yahay in colaadda u dhexeysa Israa’iil iyo Hezbollah ay halis gelin karto heshiiskiisa uu la galay Iran.

    Waxaa jira qodob kale oo muhiim ah: maadaama uu yahay sanad doorasho, mustaqbalka siyaasadeed iyo dhaqaale ee Trump wuxuu si weyn ugu xiran yahay badbaadada iyo guusha heshiiskan.

    Qayb ka mid ah khilaafkan fagaarayaasha u soo baxay ee kala dhexeeya Benjamin Netanyahu ayaa sidoo kale u muuqata farriin loo dirayo xulafadiisa Carbeed ee Khaliijka iyo sidoo kale Iran, si loo muujiyo inuu isku dayayo inuu fuliyo ballanqaadkiisii ahaa xabbad-joojin ka hirgasha Lebanon.

    Sida rajada Trump ee ku aaddan dhammaadka dagaalka, khilaafkiisa Netanyahu wuxuu u wareegi karaa arrin gadaal loo dhaafo haddii iyo marka heshiiska Iran uu noqdo mid xasilloon oo sii jira.

    Sidoo kale akhriso

    Muxuu Masjidka Al-Aqsa muhiim ugu yahay Muslimiinta iyo Yahuudda?

    Kumuu ahaa daacigii masjidul Aqsa ee duqaynta ku geeriyooday

    Wax ka ogow masjidka Al Aqsa ee ay ciidammada Israa'iil xoogga ku galeen

    Waa kuma Imaamkii Masjidka al-Aqsa ee lagu baaqay in la dilo?