Maxay dadka qaar ay si lama filaan ah uga soo kacaan hurdada 3 habeennimo?

Weligaa ma soo kacday si lama filaan ah bartamaha habeenkii, ka dibna ma ku dhibtootay inaad dib u seexato?

Sababo kala duwan ayaa internetka lagu sheegaa inay keenaan soo-kicidda saacadda 2-da ama 3-da subaxnimo – sida walwalka, hormoonnada, arrimaha ruuxiga ah ama dhibaatooyin caafimaad oo halis ah.

In kasta oo ay tahay mowduuc si weyn looga hadlo, haddana khubarada ku takhasusay arrimaha hurdada waxay sheegayaan inaysan wax aan caadi ahayn in qofku uu soo kaco bartamaha habeenkii.

"Waxaa nala baray inaan u baahanahay hurdo hal mar ah oo isku xiran. Laakiin dhab ahaantii, dhanka cilmiga hurdada, waxaan ognahay inay aad u badan tahay in qofku uu soo kaco inta lagu jiro habeenkii," ayay tiri Stephanie Romiszewski, oo ah khabiir ku takhasustay shaqada jirka ee la xiriirta hurdada (sleep physiologist) isla markaana ah agaasimaha rugta caafimaadka ee Sleepyhead Clinic ee dalka UK.

Hurdadu waxay u dhacdaa qaab wareeg ah oo soo noqnoqda, kaas oo qaata qiyaastii 90 daqiiqo, wuxuuna u dhexeeyaa hurdo fudud iyo hurdo qoto dheer. Cilmi-baarayaasha hurdada ayaa sheegaya in habeenkii oo dhan, marka la marayo wareegyadan, dadka waaweyn ee caafimaadka qaba ay soo kacaan inta u dhaxaysa laba ilaa afar jeer.

Badanaa, soo-kiciddani waxay qaadataa dhowr ilbiriqsi oo keliya, dad badanna ma xasuustaan ​​inay soo kaceen.

Qeybta hore ee habeenkii, hurdada qotada dheer ayaa aad u badan, halka marka loo dhawaanayo subaxdii, hurdadu ay noqoto mid fudud – xitaa carqaladaha yaryar ayaa laga yaabaa inay ku kiciyaan.

Tani waxay ka dhigan tahay in dad badan ay dareemaan inay soo kaceen saacadaha hore ee subaxdii, sababtoo ah soo-kiciddani waxay ku beegantaa xilliga uu qofku ku jiro heerka hurdada fudud.

"Haddii aad caadi ahaan seexato qiyaastii 10-ka ama 11-ka habeenimo, markaas xilliga hore ee subaxdii – qiyaastii saacadda 2-da ilaa 3-da subaxnimo – ayaa badanaa noqda waqti muhiim u ah jirkaaga. Waqtigaas, inta badan hurdada qotada dheer ayaa horey u dhammaatay," ayuu yiri Dr. Rishabh Verma, oo ah dhakhtar ku takhasusay cudurrada dhimirka (psychiatrist) kana howlgala rugta caafimaadka ee RV Mind Clinic ee magaalada Mumbai, Hindiya.

Dhibaatadu waxay bilaabataa marka qofku uu si buuxda u soo kaco, maskaxdiisuna ay bilowdo inay ka fikirto inuusan dib u seexan karin, sida ay sheegayaan khubaradu.

Maxaysan dadka qaar hurdada ugu laaban karin?

Qaybta dambe ee habeenkii, jirku wuxuu si tartiib-tartiib ah u bilaabaa inuu isu diyaariyo maalinta xigta. Muddadan, heerka hormoonka 'cortisol' — kaas oo gacan ka geysta feejignaanta — ayaa bilaaba inuu si tartiib ah u kaco.

Xaaladaha caadiga ah, arrintani si weyn looma dareemo. Hase yeeshee, marka maskaxdu ay bilowdo inay toosnaanta ku xiriiriso welwel, heerka cortisol-ka ayaa si lama filaan ah u kici kara, taas oo ka dhigaysa inay adkaato in qofku dib u seexdo.

"Marka aad dareento inaad soo jeeddo, waxaa bilaabmaya hab-socod gaar ah. Waxaad si lama filaan ah u bilaabaysaa inaad toosnaanta u aragto wax aan wanaagsanayn, kadibna waxaa soo baxaya dadaal iyo cadaadis ku saabsan sidii aad dib u seexan lahayd," ayay tiri Romiszewski.

"Markasta oo aad cadaadis badan saarto hurdada, ama aad si xad-dhaaf ah ugu mashquusho, waxay u badan tahay inaad ka fogeyso naftaada," ayay raacisay.

Si kastaba ha ahaatee, haddii qofku uu ku nool yahay xaalad joogto ah oo walaac iyo walbahaar ah, heerka cortisol-ka ee jirkiisa ayaa laga yaabaa inuu horayba u sarreeyey. Xaaladahaas oo kale, kororka dabiiciga ah ee hormoonkan ayaa u shaqeyn kara sidii calaamad "digniin" ah, taas oo carqaladeyn karta hurdada.

Inta lagu jiro wareegga hurdada fudud, xarumaha dareenka ee maskaxda ayaa aad u firfircoon, halka kuwa macquulka ah iyo kuwa xallinta dhibaatooyinka ee heerka sare ah ay yihiin kuwo aan firfircoonayn, ayay khubaradu leeyihiin.

Sababo caafimaad sida hurdo la'aan, cillad lugaha oo joogto ah iyo xanuunnada qanjirka thyroid ayaa sidoo kale ka dhigi kara hurdo halgan.

Caadooyinka qaab nololeedka ayaa uga sii dari kara tan. Cunista cuntooyin culus fiidkii ama qaadashada sonkor iyo kafeyn xad dhaaf ah maalinta qaybteeda dambe waxay sidoo kale faragelin karaan calaamadaha hurdada ee jirka.

Cabitaanka khamrigu waa dhibaato gaar ah.

"Khamriga ayaa kaa caawin kara inaad si dhakhso ah u seexato, laakiin saddexda ilaa afarta saacadood ee soo socda, marka beerku uu farsameeyo, wuxuu bilaabaa inuu u dhaqmo sidii wax wax kiciya, isagoo jebiya hurdadaada, gaar ahaan marka la filayo inaad gasho hurdo fudud," ayuu yiri Dr Prashant Makhija, oo ah la-taliye neerfaha oo ka tirsan Isbitaallada Wockhardt, ee Mumbai, Hindiya.

Maxay duarku ula kulmaan carqaladda ugu badan ee hurdada?

Haweenku sidoo kale waxay u nugul yihiin hurdo la'aan, iyadoo cilmi-baaristu ay soo jeedinayso inay la kulmaan soo toosid habeenkii ka badan ragga.

In kasta oo dumarku ay waqti yar ku qaataan hurdo qoto dheer marka loo eego ragga, haddana waxay u badan tahay inay yeeshaan khalkhal hurdo, sida daraasaduhu muujinayaan.

Isbeddellada hoormoonka ee la xiriira caadada, uurka iyo joojinta caadada ayaa ah qaar ka mid ah sababaha.

Si kastaba ha ahaatee, cadaadisyada bulsheed ee la xiriira caadada, uurka iyo joojinta caadada ayaa ah qaar ka mid ah sababaha.

"Waxaan haynaa haween hadda ah kuwa dhaqaale ahaan wax masruufa, weli waa waalidka caadiga ah, weli waa daryeelaha caadiga ah… wali waxay isku dayayaan inay qaadaan culaysyadan aan la arki karin."

Haween badan ayaa sidoo kale la kulma "dib u dhaca hurdada," iyagoo dib u dhigaya hurdada sababtoo ah fiidkii waa fursadda kaliya ee ay u leeyihiin inay nastaan ​​​​oo ay ku raaxaystaan ​​​​shaqada ka dib iyo mas'uuliyadaha daryeelka, ayay tiri.

"Dhibaatada aan qabo anigoo ah dhakhtar ku takhasusay daawada hurdada, ayaa ah in haweenku aysan haysan waqti ay ku sameeyaan waxa aan ka codsanayo inay sameeyaan," ayay raacisay.

Dib ugu noqoshada hurdada

Khubaradu waxay sheegayaan in ujeeddadu aysan ahayn in gebi ahaanba la joojiyo soo-jeedka habeenkii, balse ay tahay in la xoojiyo caadooyinka hurdada ee wanaagsan si aysan soo-jeedkaasi u noqon mid maskaxda ku dheggan, isla markaana ay u fududaato in qofku si dabiici ah dib u seexdo.

Halkii diiradda la saari lahaa oo kaliya waxa la sameeyo xilliga hurdada loo diyaar-garoobayo, caadooyinka ugu caafimaadka badan waxay bilaabmaan subaxdii, sida ay khubaradu sheegayaan.

In maalin kasta la tooso waqti go'an, in la helo iftiin dhalaalaya isla marka la soo tooso, iyo in jirka la dhaqaajiyo, dhammaantood waxay caawiyaan xoojinta saacadda gudaha ee jirka iyo abuurista baahi xooggan oo loo qabo hurdo habeenkii.

Waxaa sidoo kale lagula talinayaa in qofku sariirta aado oo kaliya marka uu dareemayo daal iyo hurdo.

"Markaad adigu go'aansato waqtiga hurdada oo aad sariirta aaddo adigoon dareemayn hurdo, waxaad filaysaa in maskaxdu degto - balse waxay samaynaysaa wax gebi ahaanba ka duwan. Waxay bilaabaysaa inay firfircoonaato oo ay shaqayso maadaama aysan hurdo dareemayn, isla markaana aad ka qaadday dhammaan waxyaabihii dareenka kicinayay," ayuu sharraxay Romiszewski.

Ka fogow inaad eegto saacadda ama aad qaadato taleefankaaga marka aad soo toosto, maadaama ay taasi kordhin karto welwelka ku saabsan inta saacadood ee hurdada ka harsan.

Haddii aad soo jeedday muddo 20 daqiiqo ah, waxaa laga yaabaa inay caawiso inaad u guurto qol kale oo aad sameyso wax iftiin yar ku jiro. Ku noqo sariirta oo kaliya marka aad mar kale dareento hurdo.

Haddii soo-jeedka bartamaha habeenkii uu noqdo mid soo noqnoqda, waqti dheer qaata, ama bilaaba inuu saameeyo niyaddaada, shaqadaada ama nolol-maalmeedkaaga, waxaa laga yaabaa inay tahay waqtigii la raadin lahaa caawimaad xirfadeed.

Si kastaba ha ahaatee, isbeddelka ugu weyn ee dadku samayn karaan waa inay joojiyaan filashada ah in hurdadu noqoto mid kaamil ah - halkii laga samayn lahaa taas, waa inaan u oggolaannaa inay la qabsato xaaladaha, sida ay khubaradu kula talinayaan.

"Markaan isku dayno inaan ka dhigno mid kaamil ah, waxaan dhab ahaantii ka horjoogsanaynaa inay u shaqeyso sidii looga baahnaa xilliyada aan xanuunsannahay, marka saacadda la beddelayo, marka aan uur leenahay, marka aan marayno xilliga caadada oo istaagta (menopause), ama marka ay jiraan isbeddello hormoonno ah," ayuu yiri Romiszewski.

"Si kastaba ha ahaatee, aad ayaan uga cabsaneynaa hurdada, taas oo keentay inaan isku dayno inaan ka dhigno wax u baahan in si gaar ah loo qabto ama loo 'sameeyo' (sida waxqabad ama bandhig)."