Dynes wedi ei harestio ar ôl i gartrefi gael eu 'dinistrio' mewn tân

Mae dynes 29 oed wedi cael ei harestio ar ôl i nifer o gartrefi gael eu "dinistrio'n llwyr" yn dilyn tân yn Sir Caerffili.

Cafodd Gwasanaeth Tân ac Achub De Cymru eu galw i dân mewn byngalo teras ar Hazlewood Road yng Nghefn-y-pant, Trecelyn am tua 16:00 ddydd Mercher.

Mae pum byngalo wedi'u heffeithio gan y fflamau, meddai'r gwasanaeth, gyda delweddau yn dangos o leiaf pedwar adeilad wedi'u dinistrio'n llwyr.

Mewn datganiad brynhawn Iau, dywedodd Heddlu Gwent eu bod wedi arestio dynes ar amheuaeth o gynnau tân bwriadol, gyda diofalwch ynghylch os oedd bywyd mewn perygl.

Mae'r ddynes, sy'n dod o Drecelyn, yn cael ei chadw'n y ddalfa.

Dywedodd y llu fod pobl wedi gorfod gadael 32 o adeiladau ac nad oedd adroddiadau fod unrhyw un wedi eu hanafu.

Nid yw'r heddlu yn ystyried y tân fel un sy'n gysylltiedig ag "unrhyw danau gwyllt eraill", yn ôl y Prif Uwch-arolygydd John Davies.

Mae'r heddlu a'r gwasanaeth tân yn cynnal ymchwiliad ar y cyd i achos y tân ac mae'r llu yn apelio ar unrhyw un gyda gwybodaeth i gysylltu.

Mae cyngor i drigolion lleol i gau eu drysau a ffenestri oherwydd y mwg, gyda'r gwasanaeth tân hefyd yn annog pobl i osgoi teithio i'r ardal.

Mae'r tân wedi achosi "difrod sylweddol i nifer o eiddo preswyl a fydd yn cael effaith ddinistriol ar y rhai yn y gymuned leol", meddai'r Prif Uwch-arolygydd.

Yn ôl y cynghorydd Adrian Hussey, mae rhai pobl wedi colli eu cartrefi ac yn cael cynnig llety dros dro.

Dywedodd fod pobl leol wedi ceisio diffodd y tân ond wedi gorfod gadael pan ddaeth yn amlwg ei fod allan o reolaeth.

"Roedd y tai wedi'u dinistrio'n llwyr - roedd eu ceir nhw wedi cael eu difrodi hefyd," meddai.

Yn y cyfamser, mae'r A470 ar gau yn Rhaeadr oherwydd tân gwyllt yn yr ardal, ond mae Hazelwood Road wedi ailagor i drigolion.

Yn siarad ar raglen Dros Frecwast, dywedodd y prif weinidog Rhun ap Iorwerth ei fod "yn cydymdeimlo efo pawb yn y gymuned honno ac yn benodol y rhai sydd wedi gorfod symud o'u cartrefi oherwydd y tân yma, a diolch yn fawr iawn i'r gwasanaethau brys wrth gwrs am ymateb mor gyflym."

"Mae hyn yn crisialu eto y bygythiad 'da ni'n ei wynebu.

"'Da ni'n clywed am danau yn bygwth cartrefi; wel dyma ni dân wedi cyrraedd cartrefi, ac mae hynny'n golygu na allwn ni bwysleisio gormod yr angen i weithredu ar draws yr holl haenau yna o gamau posib mae llywodraeth yn cael eu cymryd er mwyn cadw pobl yn ddiogel.

"Be' da ni'n ei wneud drwy'r amser ydy edrych ar a ydy'r adnoddau gyda ni? Ydy'r cydweithio fel y gallai fod er mwyn cadw pobl yn ddiogel?

"Dyna'r gwaith sy'n digwydd ar hyn o bryd - mae'n fy niolch i i'r holl asiantaethau yn dod at ei gilydd er mwyn trio cadw pobl yn ddiogel."

Yn siarad ar Radio Wales Breakfast, dywedodd arweinydd Cyngor Caerffili, y cynghorydd James Pritchard, fod peirianwyr strwythurol ar y safle yn asesu'r eiddo, a bod y cyngor yn gweithio gyda'r teuluoedd i drefnu llety dros dro.

Talodd deyrnged hefyd i'r gymuned leol, gan gynnwys Clwb Rygbi Trecelyn, "sydd wedi agor ei ddrysau i bobl leol y bore 'ma".

"Mae'r gymuned gyfan yn dod at ei gilydd," meddai, gan ddisgrifio'r sefyllfa fel un "ddinistriol iawn".

Dywedodd Julia Nichols, 74, ei bod wedi gweld mwg a fflamau o'i chartref pan ddechreuodd y tân.

Dywedodd fod yr heddlu wedi curo ar ei drws a'i bod hi a phobl leol eraill wedi gorfod gadael yr ardal mor gyflym â phosib.

"Roeddwn i'n teimlo dros y bobl. Roedden ni'n eistedd yn y ganolfan hamdden ac roedd yna rai pobl oedd wedi colli eu cartrefi," meddai.

"Roedden nhw mor ddewr, dwi'n meddwl, i golli popeth."

Dywedodd ei bod wedi teimlo "ofn llwyr" wrth weld tân mor agos at ei chartref.

"Dydych chi ddim yn disgwyl agor eich drws a gweld tân wrth eich ymyl," meddai.

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.