TOOS, Wasaaradda Difaaca Iran: Waxaan awood u leenahay inaan bartilmaameedsanno maraakiibta Mareykanka.

Tebin toos ah

1. 4 Daqiiqadood ka hor10-ka dal ee ugu qanisan qaaradda Afrika

   Qaaradda Afrika ayaa lagu tilmaamaa iney tahay tan ugu faqiirsan dunida, iyada oo faqiirnimada qaaradda loo sababeeyo dhaqaala aan xasilooneyn, amni la’aan, musuqmaasuq, dagaallo sokeeye iyo falalka argagixisada ee qaaradda ka dhaca.

   Haddaba hay’adda lacagta adduunka ee IMF iyo Bangiga Adduunka warbixin ay si wadajir ah u soo saareen dabayaaqada 2021-ka waxay ku shaaciyeen 10-ka dal ee qaaraddan Afrika ugu qanisan.

   Masar: Dalka Masar ayaa noqday waddanka koobaad ee qaaradda Africa oo kobaca dhaqaalaha (GDP) kaalintaa koobaad ka galay sida warbixinta lagu shaaciyey.

   Dalka Masar waxsoo saarkiisa sanadkii wuxuu ka helaa dakhli dhan $1.38 trillion oo doolar.

   Dalkaasi oo ay ku nool yihiin dad gaaraya 102 malyan oo qof, dhaqaalaha dalkaasina wuxuu ku tiirsan yahay beeraha, macdanta iyo dalxiiska.

   Nigeria: Dalka Nigeria oo kaalinta labaad ka galay waddamada ugu qanisan qaaraddan Afrika kobaca dhaqaalaha dalkaasi (GDP) ayaa sanadkii gaaraya $1.14 trillion oo doolar.

   Dalka Nigeria oo ay ku nool yihiin dad gaaraya 206.1 malyan oo qof kaasoo ka dhigaya dalka ugu dadka badan qarradda. Dhaqaalaha dalka Nigeria wuxuu ku tiirsan yahay Saliidda iyo Beeraha.

   South Africa: Dalka Koonfur Afrika oo waddamada ugu qanisan qaaradda Afrika kalinta seddexaad ugu jira kobaca dhaqaalaha dalkaasi (GDP) ayaa sanadkii gaaraya $861.93 balyan oo doolar.

   Dalkaasi oo ay ku nool yihiin dad gaaraya 59,899,576, dhaqaalahiisu wuxuu ku tiirsan yahay macdanta gaar ahaanna dahabka iyo kheyraad kale oo dabiici ah.

   Algeria: Algeria oo ah dalka seddexaad ugu qanisan qaaradda Afrika kobaca dhaqaalaha dalkaasi (GDP) ayaa sanadki gaaraya $532.57 balyan oo doolar.

   Dalkaasi oo ay ku nool yihiin dad gaaraya 44,911,520 dhaqaalahiisa wuxuu ku tiirsan yahay Saliidda iyo Gaaska dabiiciga uu dibadda u dhoofiyo.

   Ethiopia: Dalka Ethiopia oo ku yaalla bariga Afrika kaalinta lixaadna kaga jira waddamada ugu qanisan waddamada qaaradda Afrika dhaqaalaha dalkaasi (GDP) ayaa sanadki gaaraya $298.57 balyan oo doolar.

   Dalka Itoobiya oo ay ku nool yihiin dad gaaraya 115 malyan oo qof dhaqalahiisa wuxuu ku tiirsan yahay waxsoosaarka Beeraha.

2. 20 Daqiiqadood ka horMuwaadiniin aan u dhalan dalka Kenya oo durbaba bilaabay inay ka baxaan dalka kadib amarkii madaxweynaha

   

   Xigashada Sawirka, Reuters

   Boqolaal muwaadiniin ah oo u dhashay dalka Burundi oo ku sugan Kenya ayaa ku howlan sidii ay u heli lahaayeen dukumentiyada safarka si ay dalka uga baxaan, ka hor inta aan la bilaabin howlgallo ka dhan ah ganacsatada yaryar ee aan haysan sharciyada.

   Madaxweynaha Kenya, William Ruto, ayaa Isniintii u qabtay dadka ajaanibta ah ee leh ganacsiyada yaryar inay joojiyaan shaqada, kaddib markii Wasaaradda Ganacsigu sheegtay in qaar ka mid ah ay si khaldan uga faa’iideysteen xeerarka fiisaha si ay uga shaqeeyaan Kenya iyaga oo aan haysan rukhsadaha loo baahan yahay.

   Safaf dhaadheer ayaa lagu arkay bannaanka safaaradda Burundi ee caasimadda Nairobi, kaddib markii safaaraddu sheegtay inay muwaadiniinta doonaya inay dalkooda ku laabtaan siin doonto dukumentiyo safar oo degdeg ah oo bilaash ah. Qaar kale ayaa ku howlan inay iibsadaan tigidhada basaska.

   Kenya waxaa ku nool boqolaal kun oo muhaajiriin ah oo ka kala yimid dalalka Bariga Afrika, kuwaas oo u yimid inay raadsadaan shaqo iyo fursado ganacsi.

   Wasaaradda Ganacsiga Kenya ayaa sheegtay inay jireen “si ula kac ah oo khaldan loo adeegsaday codsiyada fiisaha”, iyadoo qaar ka mid ah dadka soo booqday dalka ay ku yimaadeen iyagoo sheegtay inay yihiin maalgashadayaal ama dalxiisayaal, balse markii dambe ku lug yeeshay dhaqdhaqaaqyo ganacsi oo ka hor imanaya ujeeddadii ay ku sheegeen fiisahooda.

   Sida laga soo xigtay hay’adda Qaramada Midoobay u qaabilsan qaxootiga, Kenya waxaa ku sugan ku dhawaad 16,000 qof oo Burundi ah oo ah qaxooti iyo magangalyo-doon.

   Lama oga tirada dadkaas ku lug leh ganacsiyada yaryar ama inta ka mid ah ee uu saameyn doono ololaha dowladda.

   Burundianka ayaa la arkayay iyagoo sita dhammaan alaabtooda sida shandado iyo furaashyo, iyagoo isku dayaya inay dalka ka baxaan ka hor inta uusan bilaaban howlgalku. Hase yeeshee, qaar ka mid ah waxay sheegeen inaysan awoodin kharashka safarka, waxayna dowladda Kenya ka codsadeen inay kordhiso muddada kama dambaysta ah ee loo qabtay.

   Dowladda Kenya ayaa sheegtay in aan la soo saarin wax amar ah oo ajaanibta dalka ku sugan loogu sheegayo inay Kenya ka baxaan, kaddib dood ka dhalatay hadallo uu Madaxweyne William Ruto ka sheegay ka qaybgalka ajaanibta ee ganacsiyada yaryar.

   Sidoo kale akhri:

   Kenya oo ka hadashay howlgallada ka dhanka ah ajaaniibta aan shariga haysan ee dalka ku sugan

   Madaxweynaha Kenya oo amar ku bixiyay in tallaabo adag laga qaado ajaanibta ka shaqeysa ganacsiyada yaryar