Penbleth yn ennill cystadleuaeth Brwydr y Bandiau 2026

Penbleth ydy enillwyr cystadleuaeth Brwydr y Bandiau 2026.

Mae'r gystadleuaeth yn cael ei chynnal yn flynyddol mewn partneriaeth rhwng Maes B a'r BBC er mwyn "darganfod talent cerddoriaeth gyfoes Cymraeg newydd".

Y rhai oedd wedi cyrraedd y tri olaf eleni, ac yn perfformio ar Lwyfan y Maes nos Fercher, oedd Heledd a Mared, Lucy Borja, a Penbleth.

Bydd Penbleth yn derbyn £1,000 fel gwobr, wedi'i roi gan Gyngor Cymuned Eglwyswrw.

Mae'r gystadleuaeth yn agored i fandiau ac artistiaid sy'n "cyfansoddi, cynhyrchu a pherfformio cerddoriaeth boblogaidd, gyfoes, wreiddiol", yn ôl yr Eisteddfod.

O fewn y 'genres' sy'n cael eu derbyn, mae indie, electroneg, trefol, MOBO, pop, roc, canu gwerin cyfoes, "neu unrhyw genres cerddorol cyfoes eraill newydd sy'n dod i'r amlwg".

Dom James, Molly Palmer a Billy Morley oedd beirniaid y gystadleuaeth eleni.

Fe wnaeth 17 o fandiau gystadlu, gyda thri yn cyrraedd y rownd derfynol. Aeth y tri hynny benben ar lwyfan y Maes brynhawn Mercher.

Fel yr arfer, bydd enillydd y gystadleuaeth hefyd yn cael cyfle i berfformio ar lwyfan Maes B.

Dywedodd Molly Palmer ein bod "wedi gweld llwyth o artistiaid o ardaloedd tu fas i Gaerdydd yn creu miwsig.

"Pobl o gefndiroedd gwahanol yn gwthio'r ffiniau gyda cherddoriaeth iaith Gymraeg mewn genres newydd trwy'r amser."

Ond fe ychwanegodd fod "dal lot o bobl sy'n colli mas achos maen nhw'n dod o ardaloedd gweledig, tlawd a llefydd mae pobl yn anghofio amdanyn nhw".

"Mae'r diwydiant yn gallu bod yn un eithaf creulon, felly dwi'n falch iawn bod pethe mor syml ac effeithiol fel brwydr y bandiau dal i fodoli."

Mae Heledd a Mared yn efeilliaid o Gaerfyrddin.

Er eu bod wedi rhyddhau caneuon Cymraeg ers 2022 dywedodd Heledd cyn y rownd derfynol mai eu perfformiad iawn cyntaf oedd ar Cân i Gymru y llynedd.

Ychwanegodd Mared fod y broses ymgeisio yn "rili hawdd, naill ai hala fideo o chi yn perfformio neu demos chwarter awr".

"Nathon ni demo o bedair cân, mergo nhw gyda'i gilydd a hala fe mewn a bwyti mis yn ôl clywon ni 'nôl a threfnu i ffilmio clip byw a ffilmio 'Tŷ Cŵn' [enw'r gân]."

Dyma'r tro cyntaf iddyn nhw gystadlu ar ôl clywed am y gystadleuaeth ar y radio: "Ni heb drio amdano fe o'r blaen," meddai Heledd.

"O'n ni jyst yn gwrando ar raglen Mirain Iwerydd ar y radio ryw noswaith, ac oedd hi'n cyflwyno fe ac o'n ni'n meddwl, ma' ishe ni drio am hwn achos ni'n dod at ddiwedd yr oedran!"

Mae'r ddwy yn awyddus iawn i barhau i gyfansoddi, a dywedodd Mared fod cyrraedd y rownd derfynol yn brofiad "rili cyffrous".

"Mae'n gyfle i fwy o bobl wrando ar caneuon ni a watcho ni'n perfformio, a ma' fe ar lwyfan y maes.

"Hefyd un o'r gwobrau yw cael slot ar Maes B a fi'n siŵr bod hwnna yn rhywbeth ma' pob band Cymraeg eisiau gwneud.

"Mae'n gyfle da i gael profiad a chael enw chi mas 'na yn enwedig mewn gŵyl mor fawr â'r Eisteddfod."

Ychwanegodd Heledd nad oedd y ddwy yn "disgwyl mynd trwyddo... ond wedyn gathon ni ebost, felly mae'n rili exciting!"

Er bod diddordeb amlwg ymhlith bandiau newydd, dywedodd Nico Dafydd, un sydd ynghlwm â'r maes, ei fod yn "mynd i gymryd sbel nes bod y sin yn cyrraedd rhywle iach, dwi'n meddwl."

Wrth siarad â Cymru Fyw, dywedodd: "Neith treftadaeth mond atgoffa ti o beth sydd wedi bod - ti'n gorfod creu o'r newydd drwy'r amser."

Bu'n meithrin bandiau newydd megis Lafant, Dewin a Chwaer a dywedodd bod eu gweld yn "chwarae ar lwyfan y Maes, Maes B, Caffi Maes B, gigs Cymdeithas... oedd e'n teimlo hwnna oedden ni eisiau cyrraedd a ni kind of wedi llwyddo."

Wrth sôn am y sin yn y gorllewin, dywedodd: "Mae'n dod 'na, ma' fe bell off lle licen i weld e, dal tîm bach o unigolion mewn canolfannau penodol sy'n dreifio fe.

"Mae'r isadeiledd o gael llefydd i chwarae, cynulleidfa sy'n barod i fynd i'r llefydd 'na a bandiau sy'n barod i fwydo'r slots 'na."

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.