Dân chủ cánh tả ở Mỹ đang thắng thế, liệu có thể giành lại những cử tri dao động then chốt?

Vào một tối 25/7 tại bang Michigan, khi bầu trời vẫn còn mờ đục vì khói cháy rừng từ Canada, hàng trăm cử tri chen kín công trình 104 năm tuổi Nhà hát Opera Detroit.

Họ đồng loạt đứng dậy reo hò khi Thượng nghị sĩ Bernie Sanders và Hạ nghị sĩ Alexandria Ocasio-Cortez bước lên sân khấu.

Là hai gương mặt tiêu biểu của phe cánh tả Mỹ, Sanders và Ocasio-Cortez đến để vận động cho ứng viên Thượng viện Abdul El-Sayed – một bác sĩ tranh cử với cam kết xây dựng hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn dân.

Những người ủng hộ ông cầm những tấm biển với dòng chữ "Medicare for All" (Bảo hiểm y tế cho mọi người), đồng thời mặc áo kêu gọi chấm dứt hoạt động thực thi luật nhập cư và ngừng viện trợ cho Israel.

Tuy nhiên, không chỉ những người có mặt tại sự kiện quan tâm đến cuộc đua này.

Cử tri và chính trị gia trên khắp nước Mỹ đều đang theo dõi liệu El-Sayed có giành được đề cử của Đảng Dân chủ để tranh cử Thượng viện trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11 hay không.

Đối thủ của ông là Dân biểu Haley Stevens, một chính trị gia dày dạn kinh nghiệm với nguồn tài chính vận động rất mạnh, phần lớn nhờ những khoản quyên góp từ giới doanh nghiệp.

Hai ứng viên phản ánh sự chia rẽ trong nội bộ Đảng Dân chủ khi đảng này tìm cách giành lại quyền kiểm soát Quốc hội. Một bên là phe ôn hòa thuộc bộ máy truyền thống với sự hậu thuẫn từ các nhóm quyền lực lâu năm.

Bên còn lại là phe cánh tả, với những gương mặt tiêu biểu như Sanders, Ocasio-Cortez và Thị trưởng New York Zohran Mamdani.

Dù phe cánh tả đã giành nhiều chiến thắng trong các cuộc bầu cử sơ bộ mùa hè năm nay, bao gồm tại New York và Colorado, vẫn chưa rõ liệu họ có thể lấy lại sự ủng hộ của tầng lớp lao động đã quay sang ủng hộ Tổng thống Donald Trump trong cuộc bầu cử năm 2024 hay không.

Chiếc ghế Thượng viện đang bỏ trống tại Michigan – nơi từng bỏ phiếu cho ứng viên Dân chủ Joe Biden năm 2020 nhưng chuyển sang ủng hộ ông Trump bốn năm sau đó – được xem là mục tiêu phải thắng của Đảng Dân chủ.

Chiếc ghế vốn của đảng này, và nếu muốn gia tăng số ghế tại Thượng viện cũng như ngăn chặn chương trình nghị sự của ông Trump, họ phải bảo vệ được vị trí đó.

Người thắng cuộc bầu cử sơ bộ ngày 4/8 sẽ đối đầu với đồng minh của ông Trump là ông Mike Rogers trong cuộc tổng tuyển cử ngày 3/11.

Tại cuộc vận động hôm 25/7, nhiều người tham dự tỏ ra lạc quan khi bà Ocasio-Cortez khẳng định ông El-Sayed đại diện cho "nền chính trị của tương lai."

Tuy nhiên, cách địa điểm tổ chức cuộc mít tinh vài km, nhiều cử tri khác lại tỏ ra kém lạc quan hơn về khả năng El-Sayed đánh bại Stevens, cũng như khả năng giúp Đảng Dân chủ giành chiến thắng bằng việc theo đuổi những chính sách về chăm sóc sức khỏe toàn dân và phản đối mạnh mẽ chiến dịch quân sự của Israel tại Gaza.

"Có lẽ đây chưa phải thời điểm dành cho phe cấp tiến," bà Colleen Houlihan, 74 tuổi, người sống tại Ferndale (bang Michigan) và nhiều khả năng sẽ bỏ phiếu cho Stevens, nói.

"Tôi muốn đất nước có những thay đổi mang tính đột phá, nhưng trước hết chúng ta phải bắt đầu bằng việc thay đổi chính quyền hiện nay. Và muốn giành lại quyền lực, chúng ta cần một ứng viên có khả năng đắc cử để đưa quyền lực về tay những người tỉnh táo."

El-Sayed đang cạnh tranh quyết liệt với Stevens, một thành viên Đảng Dân chủ theo đường lối ôn hòa.

Stevens tự giới thiệu mình là nữ nghị sĩ giàu kinh nghiệm hơn và nhận được sự ủng hộ của Thống đốc bang Michigan Gretchen Whitmer cùng Thượng nghị sĩ sắp mãn nhiệm Gary Peters.

Đây không phải là phép thử duy nhất đối với sức mạnh của phe cấp tiến tại một bang chiến địa ở khu vực Trung Tây.

Chỉ một tuần sau đó, tại bang láng giềng Wisconsin, Francesca Hong – người tự nhận là một đảng viên Dân chủ xã hội chủ nghĩa – cũng sẽ tìm cách giành chiến thắng trong cuộc đua vào chức thống đốc.

Một số chuyên gia chính trị và cử tri đặt câu hỏi liệu đà tăng hiện nay của phe cấp tiến có đủ để chinh phục cử tri tại khu vực Trung Tây – nơi có bức tranh chính trị đa dạng và vốn là thành trì của tầng lớp lao động – hay không.

"Họ vừa giành chiến thắng lớn khi Mamdani được bầu làm Thị trưởng thành phố New York, nhưng cùng lúc, đó là New York đó," Adrian Hemond, một chiến lược gia chính trị ở Michigan, nói.

"Họ gặp nhiều khó khăn hơn trong việc giành chiến thắng ở những khu vực vốn được xem là các bang dao động truyền thống."

'Medicare cho tất cả' và chi phí sinh hoạt là trọng tâm

Vào một buổi sáng oi bức trước cuộc mít tinh hôm 25/7, Corie Johnson lần đầu tiên trong đời đi gõ cửa từng nhà để vận động cử tri. Người phụ nữ 35 tuổi này luôn bỏ phiếu cho Đảng Dân chủ, nhưng cho biết El-Sayed là ứng viên đầu tiên khiến cô thực sự hào hứng.

"Thế hệ millennials [những người sinh ra vào giai đoạn 1980-1996] như chúng tôi không quá bảo thủ trong suy nghĩ. Tôi nghĩ đó là lý do ông ấy đang tạo được đà rất mạnh."

Đi dọc những dãy nhà liền kề tại thị trấn Hamtramck ở thành phố Detroit, Johnson cùng những tình nguyện viên khác lặp lại thông điệp mà họ vừa nghe El-Sayed truyền đạt trong một cuộc họp.

"Đưa tiền ra khỏi chính trị, đưa tiền vào túi người dân, Medicare cho tất cả," El-Sayed và các tình nguyện viên đồng thanh hô vang tại văn phòng tranh cử ở Detroit.

Các đề xuất chính sách của cựu Giám đốc Y tế hạt Wayne – bao gồm chăm sóc sức khỏe toàn dân và đánh thuế tài sản hằng năm đối với các tỷ phú – được xem là một bước chuyển hướng của Đảng Dân chủ, trong bối cảnh đảng này đang ghi nhận một trong những mức tín nhiệm thấp nhất trong nhiều năm qua.

Theo khảo sát của công ty phân tích dữ liệu Gallup, tỷ lệ đảng viên Dân chủ có cái nhìn tích cực về chính đảng của mình vào năm 2025 đã giảm 12 điểm phần trăm, còn 67%.

Mặc dù theo đuổi nhiều quan điểm cánh tả, El-Sayed tránh tự nhận mình là một đảng viên Dân chủ xã hội chủ nghĩa, cách gọi mà nhiều đồng minh của ông sử dụng.

Tuy nhiên, ông vẫn học hỏi từ thành công của họ, đặc biệt là Zohran Mamdani, người đã tận dụng hiệu quả mạng xã hội và tập trung mạnh vào vấn đề chi phí sinh hoạt để giành chiến thắng tại New York.

Chính việc tập trung vào khả năng chi trả của người dân – đặc biệt là vấn đề bảo hiểm y tế – là lý do Les Lukacs, một cử tri ở thành phố Monroe (bang Michigan), quyết định ủng hộ El-Sayed.

Là một người ủng hộ Đảng Dân chủ lâu năm nhưng không có bảo hiểm y tế, ông cho biết sẽ không bỏ phiếu cho Stevens trong cuộc tổng tuyển cử tháng 11 nếu El-Sayed thất bại ở vòng bầu cử sơ bộ.

"Chúng tôi gần như không đủ tiền mua thực phẩm và xăng. Tôi buộc phải cắt giảm nhiều khoản chi – và chăm sóc sức khỏe là một trong số đó."

Các cuộc khảo sát trong năm qua cho thấy chi phí chăm sóc sức khỏe vẫn nằm trong nhóm vấn đề được cử tri quan tâm nhất trước cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11, bên cạnh giá xăng, thực phẩm và nhà ở tăng cao.

El-Sayed nói với BBC rằng nếu Đảng Dân chủ thực sự quan tâm nhiều hơn đến người dân bình thường thì:

"Họ sẽ đấu tranh cho chính những chính sách mà tôi đang theo đuổi."

Trong tuyên bố gửi BBC, người phát ngôn chiến dịch của Stevens cho biết nữ nghị sĩ sẽ "đấu tranh vì mọi người dân Michigan ở mọi khu vực để giảm chi phí sinh hoạt, bảo vệ việc làm trong ngành sản xuất và đối phó với tình trạng tham nhũng cũng như lạm dụng quyền lực của Donald Trump."

Israel là phép thử quan trọng

Tiếp bước các đồng minh thuộc phe cánh tả trong đảng, El-Sayed đã lên tiếng phản đối sự can dự của Mỹ vào Trung Đông, bao gồm cả việc viện trợ cho Israel. Các cuộc khảo sát gần đây cho thấy ngày càng nhiều cử tri cho rằng Mỹ đang ủng hộ đồng minh lâu năm của mình một cách quá mức sau khi cuộc chiến nổ ra.

Vấn đề này đặc biệt nhạy cảm tại bang Michigan, nơi có cộng đồng người Mỹ gốc Ả Rập lớn thứ hai nước Mỹ.

El-Sayed – con trai của những người nhập cư Ai Cập – đã gọi các hành động của Israel tại Gaza là hành động "diệt chủng".

Ông cũng thường xuyên chỉ trích mối quan hệ giữa đối thủ Haley Stevens và AIPAC (Ủy ban Công vụ Mỹ-Israel), tổ chức đã chi gần 30 triệu USD để ủng hộ Stevens trong cuộc đua này.

Giống nhiều thành viên Đảng Dân chủ theo đường lối ôn hòa, Stevens cho biết bà ủng hộ việc Mỹ tiếp tục viện trợ cho Israel mà không kèm theo bất kỳ điều kiện nào. Bà không phản hồi đề nghị bình luận của BBC về lập trường của mình đối với Israel.

Rex Nazarko, lãnh đạo Mạng lưới Gắn kết và Trao quyền cho Người Hồi giáo Mỹ (American Muslim Engagement and Empowerment Network), tin rằng El-Sayed sẽ giành được sự ủng hộ của một bộ phận trong số hàng ngàn cử tri Dân chủ ở Michigan từng từ chối bỏ phiếu cho Kamala Harris và Joe Biden trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024 vì lập trường của họ đối với Israel.

Cedric Erkins, một phó cảnh sát trưởng tại Auburn Hills (bang Michigan), người vẫn chưa quyết định sẽ bỏ phiếu cho ai, cho biết ông thất vọng khi chi phí sinh hoạt tại Mỹ tăng vọt trong khi đất nước vẫn "có thể chi hàng tỷ USD ra nước ngoài."

Theo Larry Sabato, Giám đốc Trung tâm Chính trị thuộc Đại học Virginia, mặc dù Đảng Dân chủ nhìn chung đã đoàn kết trong việc phản đối cuộc chiến của Tổng thống Trump với Iran, cuộc chiến Israel-Gaza vẫn tiếp tục đặt đảng này trước một bài toán khó.

Trong nhiều thập kỷ, Đảng Dân chủ vốn dựa vào lá phiếu của cả cộng đồng người Do Thái và người Mỹ gốc Arab để giành chiến thắng trong các cuộc bầu cử.

"Họ buộc phải lựa chọn," ông nói. "Cả hai phía đều đang cố khiến lựa chọn đó trở nên đau đớn nhất có thể."

Hàn gắn một Đảng Dân chủ đang 'rạn nứt'

Trong khi nhiều cử tri cánh tả tập hợp ủng hộ El-Sayed, những thành viên Dân chủ khác vẫn lo ngại liệu phong trào này có đủ sức hút để giúp đảng giành lại các bang dao động hay không.

Sally, một cư dân 45 tuổi ở Michigan (không tiết lộ họ vì bà là một quan chức dân cử), cho biết bà rất hào hứng trước sức sống của phong trào, nhưng không chắc đà tăng đó có thể được duy trì.

"Động lực hiện nay rất lớn, nhưng duy trì được động lực ấy mới là điều thực sự khó," bà nói.

Bà cũng cho rằng, dù Stevens bị chỉ trích vì nhận tài trợ vận động tranh cử từ các doanh nghiệp, nguồn tiền lớn vẫn đóng vai trò quan trọng trong chính trị.

"Chính những mối quan hệ đó sẽ giúp thúc đẩy các thay đổi về luật pháp và khiến mọi việc diễn ra nhanh hơn," bà nói.

Ngay cả một số cử tri kiên định ủng hộ El-Sayed cũng lo ngại liệu số phiếu của họ có đủ để tạo nên khác biệt hay không.

"Tôi hơi sợ và lo lắng," bà Claire McHugh, 70 tuổi, người tham dự cuộc mít tinh, nói. "Tôi chỉ hy vọng sẽ có đủ nhiều người đã quá chán ngán với hiện trạng."

Khi được hỏi liệu các ứng viên cánh tả có thể thuyết phục những người Dân chủ ôn hòa để đánh bại đảng Cộng hòa hay không, El-Sayed nói với BBC rằng ông không quá bận tâm đến tương lai của Đảng Dân chủ.

Tuy nhiên, ông nói thêm:

"Nếu Đảng Dân chủ muốn tìm ra tương lai của mình, tôi nghĩ chúng tôi đang cho họ thấy điều đó ngay tại đây."

Sabato cho rằng vẫn còn quá sớm để biết phe nào trong Đảng Dân chủ sẽ giành ưu thế.

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng dù kết quả ra sao, Đảng Dân chủ sẽ phải tìm cách "hàn gắn hai nhóm lớn này lại" nếu muốn đảo ngược chuỗi thất bại trong các cuộc bầu cử gần đây.

"Đảng đã rạn nứt rồi," ông nói. "Nếu họ không nhanh chóng thực hiện việc hàn gắn, ít nhất là trước năm 2028, thì họ sẽ phải làm quen với việc tiếp tục thất bại."