ትራምፕ ምስ ኢራን ንዝተግብረ ስምምዕ ይውድስ፡ ሕቶታትን ስግኣታትን ግን ገና ኣይተኣልዩን

እቲ ኣብ መንጎ ኣመሪካን ኢራንን ዝጸንሐ ግጭት ንምብቃዕ ዝተበጽሐ ስምምዕ ምእዋጁ፡ ንዶናልድ ትራምፕ እምብዛ ባህ ዘብል ህያብ ልደት ኰይኑ ረኺብዎ ኣሎ፤ ዋላ እኳ እቲ ስምምዕ ብብዙሕ ዘይርጉጽነት ዝተጐልበበ እንተዀነ።

እቲ ፕረዚደንት ኣመሪካ ነቲ ስምምዕ ንምብሳር ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ኣብ ዘስፈሮ ጽሑፍ፡ መጻብቦ ሆርሙዝ ንንግዳዊ መራኽብ ክፉት ከም ዝኸውንን ኣመሪካ ድማ ነቲ ብባሕሪ ዝገበረቶ ዕጽዋ ከም እተልዕሎን ሓቢሩ።

ትራምፕ ብሰንበት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ "ነዳዲ ይውሓዝ!" ክብል ብሓጐስ ገሊጹ።

ንሱ ወሲኹ፡ ካብቲ ናይ ቀደም ፕረዚደንትታት ኣመሪካ ዘጋጠሞም ውድቀት ፍልይ ብዝበለ መንገዲ፡ ንሱ ንዅላ እታ ዞባ "ሰላምን ርግኣትን" ዘምጽእ "ዓቢ ስምምዕ" ከም ዘውሓሰ ገሊጹ።

ከምዚ ዓይነት ካብ መጠን ንላዕሊ ምግናን ንትራምፕ ሓድሽ ነገር ኣይኰነን። ብዛዕባ እቲ ዝሓለፈ ዓመት ንውግእ ቓዛ ንምብቃዕ ዝተገብረ ስምምዕ ዝሃቦ መግለጺታት'ውን - "ንዘለኣለም ዝቕጽል ሰላም" ክሳዕ "ናይ እምነት፡ ተስፋን መለኮታዊ እዋንን ምጅማር" ዝብሉ ሰፋሕቲ መግለጺታት ኣሰንዮሞ ነይሮም፤ ዋላ'ኳ ኣብ ባይታ ዘሎ ጭቡጥ ኵነታት ካብቲ ዝተባህለ ኣዝዩ ዝረሓቐ እንተዀነ።

ኣብ ከምዚኣቶም ዝኣመሰሉ ዓበይቲ ዲፕሎማስያዊ ስምምዓት፡ ዓወት ወይ ውድቀት መብዛሕትኡ ግዜ ኣብቶም ደቀቕቲ ዝርዝራት እዩ ዝምርኰስ። ኣብዚ'ውን እቶም ዝርዝራት ኣዝዮም ውሑዳት እዮም።

ምክትል ፕረዚደንት ጀይዲ ቫንስ፡ ሰንበት ምሸት ምስ ፎክስ ኒውስ ኣብ ዝገበሮ ቃለመሕትት፡ ኢራን ንዩክለሳዊ ኣጽዋር ፈጺማ ከም ዘይትውንን ኣመሪካ ድማ ነዚ ክትከታተሎ ከም እትኽእልን ኣብዚ ስምምዕ ተነዲፉ ከም ዘሎ ገሊጹ።

ይዅን እምበር፡ እቲ ኣብ ልዕሊ ምምዕባል ዩራኒዩም ዝግበር ቀይድታት እንታይ ክኸውን ከም ዝዀነ፡ ከምኡ እውን እቲ ኢራን ሒዛቶ ዘላ ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ዝበጽሐ ዝበልጸገ ዩራኒዩም እንታይ ክግበር ከም ዘለዎ ዝሕብሩ ኣገደስቲ ሕቶታት ገና መልሲ ኣይረኸቡን።

ገለ ካብዚ ጉዳያት ኣብቲ ን60 መዓልታት ዝተናውሐ ህሉው ምቍራጽ ተዅሲ ተመርኲሱ፡ ኣብ ዝካየዱ ዛዘምቲ ዘተታትን "ክኢላዊ" ዝርርባትን ክፍታሕ ከም ዝኽእል ፍሉጥ እዩ።

ይዅን እምበር፡ ድሕሪ ሓያሎ ዓሰርተታት ዓመታት ንኢራን ካብቲ ንዩክለሳዊ ሃረርታኣ ንምግታእ ዝተገብረ ናይ ምግዳድ ጻዕርታት ሓደ ንጹር ዝዀነ ነገር እንተ ሃልዩ፡ እቲ ኣብዚ "ሰነድ ምርድዳእ" ተሓፊሱ ዘሎ ተባሂሉ ኣመሪካ ዝኣመነትሉ ጉዳይ ብዘየገድስ፡ ዋላ ሓደ ውሕስነት የሎን።

ነዚ ነጥቢ እዚ ንምጕላሕ ዝዓለመ ብዝመስል መንገዲ፡ ላዕለዋይ ቤትምኽሪ ሃገራዊ ጸጥታ ኢራን ብሰንበት ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ "እቲ ናይ መወዳእታ ዘተ፡ እቲ ካልኣይ ወገን ኣብቲ ሰነድ ምርድዳእ ዝኣተዎ ግብኡ ምስ ፈጸመ ጥራይ እዩ ክካየድ" ኢሉ።

እቶም ግቡኣት እንታይ ምዃኖምን ኢራን ከመይ ገይራ ከም እትትርጕሞምን፡ እቲ ስምምዕ ክትግበርን ዘይክትግበርን ዝውስን ክኸውን እዩ።

ክኢላታት ዕዳጋ ጸዓት፡ እቲ ብመተሓላለፊ ማይ ዝግበር ምንቅስቓስ ነዳዲ ብኡንብኡ ናብቲ ቅድሚ ውግእ ዝነበሮ ደረጃ ክምለስ ከም ዘይክእል ኣጠንቂቖም ኣለዉ። ተጻዊዱ ዘሎ ፈንጅታት ምእላይን ናብ ስሩዕ መጓዓዝያ ንምምላስን ሰሙናት ክወስድ ይኽእል እዩ።

እቲ ወግዓዊ ፊርማ ቅድሚ ምክያዱ ገና ሒደት መዓልታት ዝተረፎ እኳ እንተዀነ፡ ኢራንን ኣመሪካን ነቲ ስምምዕ ንምዕዋት ዘድልዩ ፍሉያት ዝዀኑ ዝርዝራት ንምትዕራይ ግዜ ክረኽባ እየን፤ ይዅን እምበር፡ እቲ ስምምዕ ንኽፈርስ እውን እኹል ግዜ ኣሎ።

እቲ ካልእ ዘይተፈልጠ ስግኣት ድማ እስራኤል እያ።

እዚ ውግእ እዚ ኵሉ ግዜ ናይ ሰለስተ ወገን ኰይኑ እዩ ጸኒሑ። ትራምፕ ሰንበት ንዎል ስትሪት ጆርናል ኣብ ዝሃቦ ቃል፡ በቲ ቀዳማይ ምኒስተር እስራኤል በንያሚን ናታንያሁ ኣብዚ ሰሙን ኣብ ልዕሊ ሊባኖስ ዘመሓላለፎ ትእዛዝ መጥቃዕቲ ኣዝዩ ከም ዝሓረቐ ገሊጹ፤ ምኽንያቱ እቲ መጥቃዕቲ ነቲ ዳርጋ ተዛዚሙ ዘሎ ምስ ኢራን ዝግበር ስምምዕ ከፈሽሎ ከም ዝኽእል ስለ ዝኣመነሉ እዩ።

እቲ ስምምዕ ንግዜኡ ጸኒዑ ክሳዕ ዝእውጅ ዝጸንሐ እኳ እንተዀነ፡ እስራኤል ኣብ ልዕሊ ሊባኖስ ሓድሽ ወተሃደራዊ ስጕምቲ ክትወስድ እንተ ጀሚራ ግን፡ ኢራን ንመጻብቦ ሆርሙዝ ዳግማይ ክትዓጽዎ ክትውስን ትኽእል እያ፤ እዚ ድማ ነቲ ዓለማዊ ቍጠባ መሊሱ ኣብ ሓደጋ ከእትዎ ይኽእል።

ቫንስ ኣብ ዝሃቦ ርእይቶ፡ እዚ ውግእ እዚ ብሰንኪ ክብሪ ዋጋ ጸዓትን ምስኡ ተተሓሒዙ ዝመጽአ ቍጠባዊ ሳዕቤናትን ኣብ ልዕሊ ብዙሓት ኣመሪካውያን ዘስዓቦ ከቢድ ጸገም ኣሚንሉ ኣሎ።

"እቲ ቀዳማይ መልእኽተይ ንህዝቢ ኣመሪካ፡ የቐንየልና ዝብል እዩ" ድሕሪ ምባል፡ ዋጋ ጸዓት ክጐድል ከም ዝጅምር ቃል ኣትዩ።

እዚ ኵነታት'ዚ ክሳዕ ክንደይ ቅልጡፍ ብዝዀነ መንገዲ ክትግበር ከም ዝኽእልን እዚ ድማ ነቶም ፋይናንሳዊ ጸገም ዘለዎም ኣመሪካውያን ንዋጋ ሃልኪ ብኸመይ ከም ዘቃልለሎምን፡ እቲ ኣብ ልዕሊ ሪፓብሊካውያን ዝዓቢ ዘሎ ፖለቲካዊ ጸቕጢ ቅድሚ እቲ ኣብ ሕዳር ዝግበር ናይ ፍርቂ ዘመን መረጻ ባይቶ ክጐድል ከም ዝኽእልን ዘይክእልን ኣብ ምውሳን ዓቢ ግደ ክህልዎ እዩ።

ብመሰረት ኣብ ቀረባ እዋን ዝተገብረ መጽናዕቲ ርእይቶ ህዝቢ፡ ትራምፕን ሰልፉን ካብ ህዝቢ ዓቢ ተቓውሞ ይገጥሞም ኣሎ።

ዩጎቭ ዘካየዶ መጽናዕቲ ከም ዘመልክቶ፡ 63 ሚእታዊት ካብ ህዝቢ ኣመሪካ ነቲ ትራምፕ ንቝጠባ ዝሓዘሉ መንገዲ ከም ዘይድግፍዎ ክገልጹ ከለዉ፡ 57 ሚእታዊት ድማ እቲ ቍጠባ እናበኣሰ ይኸይድ ከም ዘሎ ይስምዖም።

ይዅን እምበር፡ እቲ ሰንበት ዝተበጽሐ ስምምዕ፡ ብሰንኪ እቲ ቀጻሊ ግጭት ተፈጢሩ ንዘሎ ቍጠባዊ ጸቕጢ ምሉእ ብምሉእ ባዕሉ እኳ እንተ ዘየልገሶ፡ እንተ ወሓደ ግን ከቃልሎ ይኽእል እዩ። ዋጋ ነዳዲ ብሓቂ ክጐድል እንተ ጀሚሩ፡ ንኣመሪካውያን ኵነታት ይምሓሽ ከም ዘሎ ዘርኢ ጭቡጥ ምልክት ክኸውን ይኽእል እዩ።

እቶም ዓበይቲ ሸቶታት ትራምፕ ንግዜኡ ዘይተዓወቱን ኣብ ውሽጢ ሃገር'ውን ፖለቲካዊ ስግኣታት እንተ'ለዎምን፡ ናብ ቅድሚ ምጅማር እቲ ውግእ ዝነበረ ኵነታት ንምምላስ ዝተወስደ ፍሉይ ስጕምቲ እዩ።