IKIBIRIRAHO, Amerika na Iran batangaje ko bashitse ku masezerano yo guhagarika intambara

Perezida Donald Trump, abicishije ku rubuga rwiwe Truth Social, yavuze ko amasezerano hagati ya Iran na Amerika yatunganye, mu gihe ibiro vy’inama nkuru y’umutekano ya Iran na vyo bishimangira ko ibikorwa vya gisirikare ku mpande zose, harimwo na Liban, bitegekanijwe guhagarara burundu guhera ku mugoroba wo kuri uwu wa mbere.

Incamake

Amakuru y'ikibiriraho

Gildas Yihundimpundu na Samba Cyuzuzo

  1. RDC: Abanyagihugu bashavuye bankiye imirwi irwanya Ebola kwinjira mw’ikambi ya Kpangba

    Abatabazi batanu ba Croix-rouge bambaye imyambaro yera ibakingira umubiri wose, n’ama gants y’icatsi kibisi. Batonze umurongo. Uwuri imbere ahetse ipompo irimwo umuti, agenda arapompa aho baca

    Ahavuye isanamu, Reuters

    Insiguro y'isanamu, Abatabazi ba Croix-rouge bariko barafuba mu buryo butekanye abahitanywe na Ebola kugira ngo babuze iyo ndwara gukwiragira

    Imirwi ijejwe gutabara no kurwanya Ebola muri Repubulika ya Demokarasi ya Kongo (RDC) yarankiwe, mu mpera z’indwi iheze, kwinjira mw’ikambi ya Kpangba icumbitsemwo abateshejwe izabo, mu karere ka Nizi mu ntara ya Ituri, nk'uko bitangazwa n’itororokanirizo ry’amakuru Reuters.

    Umwe mu bagore babiri bapfuye yari afise imyaka 60. Yari yasanze yanduriye Ebola muri iyo kambi, akaba yari yatorotse avuye mu kibanza yari yataramuriwemwo.

    Isinzi ry’abantu bari bashavuye ryarabujije imirwi irondera abahuye canke bakoranyeko n'abarwaye Ebola kugira amatohoza no gutegura urutonde rw'abari mu kaga gakomeye ko kwandura. Ivyo vyerekana ko hakiri abantu benshi batemera ko Ebola ibaho.

    Umwe muri abo bagore yapfuye ku wa 31 Rusama (5) uwundi kw’itariki ya 1 Ruheshi (6), ariko ayo makuru ishami rya ONU ryitaho impunzi UNHCR rikaba ryayatangaje ku mugaragaro ku wa kane.

    Icegeranyo ca vuba cerekana ko hamaze kwemezwa abantu 782 banduye Ebola, muri bo 181 bakaba bamaze gupfa mu ntara ya Ituri, aho ubu bwoko bushasha bwa Ebola buzwi kw'izina rya Bundibugyo bwatanguriye.

    Uwo mugera waramaze no gukwiragira mu ntara za Kivu ya Ruguru na Kivu y'Epfo, mu buseruko bw'igihugu bwugarijwe n'intambara hamwe n'umutekano muke.

    Ku musi wa 32 kuva iki kiza gitangajwe, abantu 359 bari mu bibanza bataramuriwemwo canke bariko baravurwa kugira hahagarikwe irandagata ry’iyo ndwara. Umurwi ujejwe kurwanya Ebola uvuga ko kuva kw’itariki ya 15 Rusama (5), abantu 40 bakontorowe barataha kubera bakize.

    Igikorwa co kurondera abahuye canke bakoranyeko n'abarwaye Ebola kiracari ku rugero rwa 56,5% gusa. Ivyo bisobanuye ko impinga ikiri ndende mu gihe ihangiro ryari iryo gushika ku 90%, ibice bisabwa kugira ngo indwara ishobore kugenzurwa mu buryo bwuzuye.

    Izindi nkuru wosoma:

  2. Ingabire Victoire yagarutse mu rukiko avuga ko yimwa uburenganzira aho afungiye

      • Umwanditsi, Jean Claude Mwambutsa
      • Igikorwa, BBC Great Lakes, Kigali
    Ingabire Victoire Umuhoza

    Ahavuye isanamu, IGIHE

    Ahagana saa tatu mu gitondo kuri uyu wa mbere, Victoire Ingabi Umuhoza uregwa uruhare mu byaha birimo umugambi wo guhirika ubutegetsi mu Rwanda yari yagejejwe ku rukiko rukuru urugereko rw’i Kigali i Nyamirambo.

    Ageze mu cyumba cy’urukiko, yambaye ikanzu y’iroza, yabonetse aseka aramutsa abo yahasanze mu gihe bari bategereje inteko iburanisha.

    Mu gutegereza, Ingabire yari kumwe n’abanyamategeko be Me Gashabana,Bruce Bikotwa na Felicien Gashema banyuzamo bakaganira.

    Urubanza rutangiye, Ingabire yasabye ko ataburana uyu munsi.

    Mu mpamvu yatanze yavuze ko atemererwa guhura n’abareganwa nawe mu rubanza rumwe no kutemererwa kuvugana n’umuryango we.

    Yavuze kandi ko adahabwa uburenganzira bwo gusenga. Yongeraho ko ibyo bimutera ihungabana mu buryo bw’imitekerereze, mu buryo bw’ukwemera ndetse no ku mubiri.

    Ibi yasabye urukiko rugomba kubifataho icyemezo.

    Muri Kamena(6) umwaka ushize, umucamanza yategetse ko Ingabire atabwa muri yombi agakurikiranwa kimwe n'itsinda ry'abandi icyenda(9) bamaze imyaka hafi itanu bafunze bivugwa ko ari abayoboke b'ishyaka rye DALFA - Umurinzi, ritaremerwa n’amategeko.

    Byabaye nyuma y’uko Ingabire yari yatumijwe mu rubanza rw’abo bantu nk’umuntu utanga amakuru mu rubanza rwabo.

    Nyuma y’intambamyi z’amategeko zagaragajwe n’uruhande rwe hamwe n’urubanza ku bijyanye n’ifungwa rye, ubu nibwo agiye kuburana.

    Ingabire aregwa ibirego bimwe n'iby'iryo tsinda ririmo n’umunyamakuru Théoneste Nsengimana w'ikinyamakuru Umubavu TV.

    Baregwa ibyaha birimo amahugurwa yo guhirika ubutegetsi badakoresheje imirwano, kurema umutwe w'abagizi ba nabi, gukwirakwiza ibihuha bigamije kwangisha abaturage ubutegetsi, no guteza imvururu muri rubanda.

    Victoire Ingabire yahakanye ibyo byaha avuga ko bimwe muri byo yari yarigeze kubibazwa mu bihe byashize ntihagire inkurikizi ibaho.

    Izindi nkuru wasoma:

  3. ‘Isabukuru nziza y'imyaka 80, Bwana Perezida!’ - Nicki Minaj yipfuriza Donald Trump

    Nicki Minaj na Donald Trump muri Nzeru(1) uyu mwaka i Washington DC

    Ahavuye isanamu, Getty Images

    Insiguro y'isanamu, Nicki Minaj na Donald Trump muri Nzeru(1) uyu mwaka i Washington DC

    Umuririmvyikazi rurangiranwa azwi mu mudiho wa Rap, Nicki Minaj, yakeje Perezida wa amerika Donald Trump kw’isabukuru y’amavuko y’imyaka 80.

    Mu butumwa yacishije ku rubuga rwiwe rwa X, bwarabwe n’abantu barenga imiriyoni zitanu, Nicki Minaj yanditse ati: “Isabukuru nziza y'imyaka 80, Bwana Perezida!”, aca ashirako ifoto ari kumwe n’umukuru w’igihugu Donald Trump.

    Isabukuru ya Donald Trump ihuriranye n’amasezerano y’ibanze yo kurangiza intambara Amerika na Israel zari zatanguje kuri Iran mu kwezi kwa kabiri, uwu mwaka.

    Kuwa mungu Trump yabaye prezida wa kabiri wa Amerika agize imyaka 80 ari ku butegetsi inyuma y'uwo yasubiriye Joe Biden.

    Trump yahimbaje iyo sabukuru kuri uyu w’Imana, aho yagiye kurorera umukino wo guterana ingumu, kunagana no gukubitana imigere [UCF], wabereye ku kibuga kiri ku kirimba c’umukuru w’igihugu [White House].

    Amasaha make imbere y’uko uwo mukino utangura, yarashimagije amasezerano y’ibanze yo guhagarika intambara muri Iran.

    Yavuze ko amasezerano “ubu yamaze gutungana” aca atangaza ko Reta Zunze Ubumwe za Amerika zigiye gukuraho ingingo zari zafashe yo kwugara ibivuko vya Iran. Yanashimangiye ko umuhora wa Hormuz ugiye kwugururwa.

    Imbere y’uko intambara yaduka, uwo muhora wacamwo ibice birenga 20 kw’ijana vy’igitoro na gaz bikoreshwa kw’isi.

    Ariko Iran mu kwihora ku bitero, yaciye itangira canke iragabanya cane uruja n’uruza rw’amato awucamwo.

    Igihe uwo Trump yasubiriye ku butegetsi, Joe Biden, yashikana imyaka 80 muri Munyonyo (11) 2022, habaye ibirori bisanzwe muri White House vyatumiwemwo abo mu muryango wiwe gusa.

    Uburyo Trump ariko arahimbazamwo isabukuru yiwe bwerekana neza urugero ibintu vyahindutseko n'ingene vyahindutse n'ingoga.

    Abajijwe ico avuga kw’itandukaniro riri hagati y'ubwo buryo bubiri bwo guhimbaza isabukuru, umuvugizi wa White House, Allison Schuster, yishuye ko iyo mirwano (UFC) ari rimwe mu majoro y'imyidagaduro adasanzwe mu mateka ya Amerika.

    Ku bwa Schuster, kuba ico gikorwa kibereye mu nyubakwa z’ibiro vy’umukuru w’igihugu, ku musi wahariwe ibendera ry'igihugu, kandi mu gihe Amerika iriko yitegurira imyaka 250 iheze kuva ibayeho nk'igihugu, ni “bwo buryo bubereye bwo guhimbaza".

    Izindi nkuru wosoma:

  4. Incamake y'ivyabaye vyashikanye kw’itangazwa ry'amasezerano

    Kw'ishusho, uhereye i bubamfu: Mojtaba Khamenei, imboneza ya Iran, umukuru w’igisirikare muri Pakistan Asim Munir, umushikiranganji wa mbere wa Pakistan Shehbaz Sharif, na Perezida Donald Trump wa Amerika

    Amasezerano y'ibanze agamije kurangiza intambara yo muri Iran yamaze gushikwako.

    Ng'ibi ibintu nyamukuru vya vuba ukwiye kumenya :

    • Mu gitondo co ku wa Mungu, Israel yagavye ibitero mu burere buri ku nkengera z’ubumanuko bw’umurwa mukuru Beirut, muri Liban, aho yasigura ko ari inyishu ku bitero umuhari Hezbollah wari wagavye ku butaka bwayo imbere y’aho, uwo musi nyene
    • Donald Trump yavuze ko igitero ca Israel kuri Beirut "kitari gikwiye kuba", aho yaciye ahamagarira impande zompi kwirinda kubandanya intambara kubera Amerika na Iran "vyari hafi cane gushika ku masezerano"
    • Mu ntango, ivyo bitero vyasa n'ibigiye guhungabanya ibiganiro vyariko biraba hagati ya Amerika na Iran
    • Ariko haciye amasaha make, harashitswe ku masezerano y'ibanze, Pakistan isanzwe ari umuhuza, ikaba yabaye iya mbere mu kuyatangaza
    • Inyuma y'aho, Trump yaremeje ko amasezerano yabonetse
    • Abategetsi ba Iran na bo nyene baremeje ayo masezerano, bavuga ko azoshirirwako umukono mu Buswisi ku wa gatanu
    • Abakuru b'ibihugu n’amareta b’Ubwongereza, Ubufaransa, Ubudagi n'Ubutaliyano bakiriye neza itangazwa ry'ayo masezerano
    • Ibiri muri ayo masezerano ntibiratangazwa ku mugaragaro. Ariko ibinyamakuru vya reta ya Iran vyatangaje ko harimwo: Gukurwako bimwe mu bihano Amerika yafatiye Iran, ukwiyemeza kwa Iran kutazokora ibirwanisho vya nikleyere, hamwe n'agahengwe mu burere bwose burimwo intambara, harimwo no muri Liban
    • Icegera c'umushikiranganji w'imigenderanire wa Iran yavuze ko ibiganiro ku masezerano ya nyuma bizobandanya mu kiringo c'imisi 60

    Izindi nkuru wosoma:

  5. Ico ayo masezerano asobanura kuri Amerika na Iran – Isesangura

    Abashoferi babiri bambaye amakabutura n'udupira bariko baranywesha imodoka imodoka zabo

    Ahavuye isanamu, Getty Images

    Nk’uko bisesangurwa naTom Bateman, umumenyeshamakuru wa BBC akurikiranira hafi ibikorwa vy’ubushikiranganji bw’imigenderanire bwa Amerika, Perezida Donald Trump yari amaze igihe yotswa igitutu mu buryo bugenda bwiyongera kubera iduga ridahagarara ry'ibiciro vy’igitoro.

    Ukwo kuduga kw’igitoro kwatumye ibiciro vy’ibindi bidandazwa muri rusangi biduga muri Amerika bishika ku rugero rwa mbere ruri hejuru rutari bwigere rubaho mu myaka itatu iheze.

    Ubutunzi bwa Iran na bwo nyene bwari bumaze igihe bwaranizwe n'ibihano mpuzamakungu vy’igihe kirekire, bikaba vyari vyunyuwe kandi n’ingingo ya Amerika yo kuzibira ivyambu vy’ico gihugu.

    Muri make, impande zompi zari zikeneye kuruhuka no guhumeka.

    Ico ayo masezerano ashira imbere, ni ukwongereza ikiringo c’agahengwe kumvikanyweko ku wa 8 Ndamukiza (4).

    Ategekanya iyindi minsi 60 ata bitero canke ibikorwa vya gisirikare biba, Amerika ikavanaho ingingo yo kwugara ibivuko vya Iran, Iran na yo ikugurura umuhora wa Hormuz, mu gihe izo mpande zompi ziyemeza kubandanya ibiganiro.

    Ntiturabona urwandiko rw’ayo masezerano. Ariko, insiguro zatanzwe n’ubutegetsi [bwa Amerika] mu mpera z'indwi iheze, zerekana ko adakemura burundu ingorane zatumye Trump afata ingingo yo gutera Iran, canke ivyatumye Iran yihora mu buryo bukomeye.

    Kugira ngo buri ruhande rushobore kwerekana ayo masezerano nk'intsinzi yarwo, Trump ashaka ko Iran ibuzwa mu buryo bushobora kugenzurwa kandi ku kiringo n’imiburiburi c’imyaka 20, umugambi wo guhingura uranium.

    Ku rundi ruhande, Iran ikeneye ko ibihano vyose bikurwaho kandi igasubizwa amamiliyaridi menshi y'amadolare ava mu rudandaza rw’igitoro yafatiriwe kubera ibihano. Ivyo bibazo hamwe n'urutonde rw'ingene vyoshirwa mu ngiro ni vyo vyamye ari intambamyi zikomeye mu biganiro.

    N’ubwo ayo masezerano ashobora kuba arimwo ukwiyemeza canke "ugutahura kumwe" ko impande zompi zizobandanya kuganira kuri ivyo bibazo, uko ibintu vyifashe ubu, nta masezerano afadika araboneka kuri vyo.

    Aho rero umuntu ataranavuga ivyo Israel hamwe n'aba Républicains b’ivyiyumviro bikaze i Washington basaba.

    Bo bavuga ko amasezerano ya nyuma ategerezwa no kugabanya canke kugenzura ibirwanisho bisanzwe vya Iran, hamwe n'imfashanyo ico gihugu giha imirwi bacuditse yitwaje ibirwanisho mu karere.

    Izindi nkuru wosoma:

  6. Amasezerano ya Iran na Amerika: Ibi ni ibyavuzwe na bamwe mu bategetsi bo ku isi

    Abategetsi b'Ubutaliyani, Ubufaransa, Ubuyapani n'Ubwongereza

    Umunyamabanga mukuru wa ONU, António Guterres, yatangaje ko yishimiye “itangazo ry’amasezerano y’amahoro ya Amerika na Iran”.

    Mu itangazo ry’umuvugizi we, Guterres yagize ati: “Ibi bisobanuye intambwe iganisha ku kurangiza aya makimbirane mu mahoro”.

    Mu itangazo rimwe, abategetsi b’Ubwongereza, Ubufaransa, Ubudage n’Ubutaliyani batangaje ko bazakorana bya hafi na Amerika na Iran kugira ngo aya masezerano ashyirwe mu ngiro.

    Iryo tangazo ryabo rigira riti: “Turashima Amerika na leta ya Iran n’abandi babigizemo uruhare, harimo Pakistan, Qatar n’abandi bahuza kuri iyi ntambwe muri dipolomasi.

    “Uyu ni umwanya w’amahirwe yo gusubizaho amahoro mu karere no kongera gukomeza ubukungu bw’isi.”

    Minisitiri w’intebe w’Ubuyapani Sanae Takaichi ari mu ba mbere batangaje ko bishimiye aya masezerano.

    Sanae yavuze ko Ubuyapani “bwizeye cyane” ko “guca mu muhora wa Hormuz mu mutekano bizashyirwa mu bikorwa, kandi amasezerano ya nyuma ku ngufu za nikleyeri za Iran azagerwaho vuba bishoboka”.

    Minisitiri w’intebe wa Australia Anthony Albanese yavuze ko yizeye ko aya masezerano azageza “ku mahoro afatika kandi arambye”.

    Albanese avuga ko “mu gihe gusana ibyangiritse bizafata igihe kirekire, gusubizaho iyi nzira y’ingenzi mu bucuruzi ari ingenzi mu koroshya igitutu ku biciro by’ibitoro n’ubukungu, harimo no mu karere kacu”.

  7. Umuhora wa Hormuz uzafungurwa ‘iteka’ – Trump muri New York Times

    Umuhora wa Hormuz

    Ahavuye isanamu, Illustration

    Mu kiganiro n’ikinyamakuru New York Times ku cyumweru nijoro, Perezida wa Amerika yavuze ko amasezerano na Iran ashimangira ko Umuhora wa Hormuz uzaba “nta ntambamyi ziwurimo” kandi uzafungurwa ‘iteka’.

    Iran yawufunze umuhora wa Hormuz mu kwihimura ku bitero bya Amerika na Israel ibuza amato yose kuwunyuramo, yabikora akaraswaho.

    Uyu muhora ucamo ibitoro bisaga 20% by’ibijya ku isoko ry’isi, ifungwa ryawo ryagize ingaruka ku izamuka ryabyo n’izamuka ry’ibiciro by’ibicuruzwa byinshi ku isi muri rusange.

    Mu kiganiro cy’iminota 28 kuri telephone, Donald Trump yavuze kandi ko niba Iran itemeye niba Iran itemeye ko bagera ku masezerano ya nyuma ku bijyanye n’ingufu kirimbuzi, azasubukura ibitero bya gisirikare cyangwa agahindura Amerika “umurinzi w’uburasirazuba bwo hagati” ufata kimwe cya gatanu ku musaruro w’ako karere.

    Trump yasubiyemo ibyo yavuze mbere ko icyemezo cye cyo gutera Iran muri Gashyantare(2) na nyuma agafunga imyaro n’ibyambub bya Iran “byahinduye uburasirazuba bwo hagati mu nyungu za Amerika”.

    Izindi nkuru wasoma:

  8. Amerika na Iran bashitse ku masezerano y’ibanze yo guhagarika intambara

    Amato ariko ararengana mu muhora wa Hormuz avuye i Musandam muri Oman, ku wa 14 Ruheshi (6) 2026

    Ahavuye isanamu, Reuters

    Insiguro y'isanamu, Kuva intambara itanguye mu kwa kabiri, Iran mu kwihora yaciye ibuza canke iragabanya cane uruja n'uruza mu muhora wa Hormuz

    Abategetsi ba Reta Zunze Ubumwe za Amerika n’aba Iran batangaje ko bumvikanye ku murongo ngenderwako w’amasezerano yo guhagarika intambara, gukuraho ingingo ya Amerika yo kuzibira ivyambu vya Iran hamwe no kwugurura umuhora wa Hormuz, nk’uko bimenyeshwa n’itororokanirizo ry’amakuru Reuters.

    Ayo masezerano y’ibanze yatumye ibiciro vy’igitoro bigabanuka, ariko ategekanya ko ikibazo c’umugambi wa Iran ujanye no gukora ibirwanisho vya nikleyere kizobandanya kuganirwako mu biganiro bizokurikira.

    Abicishije ku rubuga rwiwe, Truth Social, igihe c’isaha 11 n’igice z’umugoroba ku wa Mungu - isaha yo mu burengero bwa Amerika ( ni ukuvuga isaha zitanu n’igice z’ijoro mu masaha yo mu Burundi no mu Rwanda), Perezida wa Amerika Donald Trump yagize ati: “Amasezerano na Repubulika ya Kiislam ya Iran ubu yatunganye.”

    Ubutumwa bwiwe bwaje bukurikira itangazo ry’umushikiranganji w’imigenderanire wa Pakistan, Shehbaz Sharif, igihugu cagize uruhara muri ivyo biganiro, aho uwo mutegetsi yatangaje ko impande zompi zashitse ku masezerano mu gitondo ca kare ku wa mbere.

    Ayo masezerano y’ibanze, bitegekanijwe ko azoshirwako umukono icese ku musi wa gatanu mu Buswisi.

    Ibiri muri ayo masezerano ntivyashotse bimenyekana neza. Ariko Sharif, abicishije ku rubuga rwa X, yavuze ko ategekanya “ ihagarikwa buno nyene ry’ibikorwa vya gisirikare mu burere bwose bw’intambara, harimwo no muri Liban.”

    Liban cari kimwe mu bibazo bikomeye vyari vyaragoranye mu biganiro kubera, muri aya mayinga ya vuba, Israel n’umuhari Hezbollah bari baranse gukurikiza akamo ka Trump n’ak’abandi kabasaba guhagarika kurasana.

    Mw’itangazo vyasohoye, Ibiro vy’inama nkuru y’umutekano ya Iran vyavuze ko intambara n’ibikorwa vya gisirikare ku mpande zose, harimwo na Liban, bitegekanijwe guhagarara burundu guhera ku mugoroba wo kuri uwu wa mbere.

    Izindi nkuru wosoma:

  9. Mwaramutse neza!

    Ikaze kuri BBC Gahuzamiryango, aho tubashikiriza amakuru yo mu karere no mu makungu mu buryo bw'ikibiriraho.