ቀጥታ, ኢራን የአሜሪካን የጦር መርከቦች ዒላማ የማድረግ አቅም እንዳላት ገለጸች

የቀጥታ ሽፋን

1. ከ 46 ደቂቃዎች በፊትትራምፕ የካናዳውን አውሮፕላን አምራች የአሜሪካ ገበያ ለማቆም ዛቱ

   

   የፎቶው ባለመብት, Getty Images

   የካናዳው አውሮፕላን አምራች ቦምባርዲየር ተቋሙን ወደ አሜሪካ ካላዘዋወረ በስተቀር በአሜሪካ ምርቶቹን መሸጥ እንደማይችል ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ አስጠነቀቁ።

   “ከዚህ በኋላ ቦምባርዲየር በአሜሪካ አይሸጥም። ገበያችንን ከፈለጉ እዚህ መጥተው ማምረት ይችላሉ። አሜሪካ ላይ መንጠልጠል አቁሙ” ሲሉ በትሩዝ ሶሻል ማኅበራዊ ሚዲያቸው ጽፈዋል።

   በአሜሪካ እና ካናዳ መካከል ያለው የንግድ ጦርነት እየተባባሰ መጥቷል።

   ትራምፕ አውሮፕላን አምራቹን እንደሚያግዱ የገለጹት ካናዳ በዋሽንግተን ለተጣለባት ታሪፍ የአጸፋ ታሪፍ ለመጣል ሰዓታት ሲቀራት ነው።

   ካናዳ በአሜሪካ ምርቶች ላይ 20 በሊዮን ዶላር የሚያወጣ ታሪፍ ለመጣል አቅዳለች።

   አውሮፕላን አምራቹ ባወጣው መግለጫ በሺህዎች የሚቆጠሩ አሜሪካውያን ሠራተኞች እንደቀጠረ አስታውቋል። ከአሜሪካ ተቋማት ጋር ላለው ትስስር ዋጋ እንደሚሰጥም ጠቅሷል።

   ትራምፕ አውሮፕላን አምራቹን በምን መንገድ ከአሜሪካ ገበያ እንደሚያግዱ ግልጽ አይደለም።

   መቀመጫው በካናዳ ሞንትሪያል ቢሆንም በአሜሪካ ካንዛስ ግዛት ፋብሪካ አለው።

   በዚህ ፋብሪካ 3,500 አሜሪካውያን ሠራተኞች ያሉት ሲሆን፤ ወታደራዊ አውሮፕላኖች ያመርታል።

   በቴክሳስ፣ አሪዞና፣ ፍሎሪዳ፣ ኮነትኬት፣ ኤልኖይስ፣ ዳላዌር፣ ካሊፎርንያ፣ ዲሲ እና ኒው ጀርሲም ይሠራል።

   ቢቢሲ ከካናዳ ጠቅላይ ሚኒስትር ማርክ ካርኒ ቢሮ ምላሽ ጠይቋል።

2. ከ 2 ሰአት በፊትኢራን የአሜሪካን የጦር መርከቦች ዒላማ የማድረግ አቅም እንዳላት ገለጸች

   

   የፎቶው ባለመብት, US Navy via Reuters

   ኢራን የአሜሪካን የጦር መርከቦች ዒላማ የማድረግ አቅም እንዳላት የአገሪቱ ተጠባባቂ መከላከያ ሚኒስትር ማጅድ ኢብንኢረዛ አስታወቁ።

   ባለፉት ጥቂት ቀናት በፋርስ ባሕረ ሰላጤ ላይ ሁለት የአሜሪካ የጦር መርከቦች ላይ ጥቃት መፈጸሙን የኢራን ባለሥልጣናት ተናግረዋል።

   ኢራን በጦር መርከቦቹ ላይ ጥቃት ያደረሰችው ፀረ መርከብ አውዳሚ ሚሳዔል በመጠቀም መሆኑን አስታውቃለች።

   የኢራን ሉዓላዊ ብሔራዊ ፀጥታ ምክር ቤት ጸሐፊ ሞሼን ረዚይ እንዳሉት ባለፉት 48 ሰዓታት የኢራን ጦር “ለመጀመሪያ ጊዜ የአሜሪካ የጦር መርኮች ላይ የኢራን ፀረ መርከብ ሚሳዔል ሞክራለች”።

   “ይህ ሚሳዔል ለአሜሪካውያን ገሀነም ሆኖባቸው ሸሽተዋል” ብለዋል።

   የአሜሪካ ማዕከላዊ ዕዝ (ሴንትኮም) ለኢራን ቀጥተኛ ምላሽ አልሰጠም።

   ሆኖም ትናንት ባወጣው ጽሑፍ “ለአብዮታዊ ዘቡ የሚተላለፈው መልዕክት ግልጽ ነው። ሁለት መርከቦቻችን ላይ ከተሶሳችሁ፣ ሦስት መርከቦቻችሁን እናወድማለን በምጣኔ ሃብትም የላቀ ዋጋ እናስከፍላችኋለን” ብሏል።

   ማዕከላዊ ዕዙ “የአሜሪካ ጦር ከመከላከል ወደኋላ አንልም። አስፈላጊ ከሆነ የኢራንን ውስን እና ስሱ የነዳጅ ታንከር እናወድማለን” ሲልም አክሏል።

3. 7 መስከረም 2026እስራኤል በደቡብ ሊባኖስ ባደረሰችው የአየር ጥቀት ቢያንስ 12 ሰዎች ተገደሉ

   

   የፎቶው ባለመብት, Reuters

   እስራኤል በደቡብ ሊባኖስ በሚገኙ መንደሮች ባደረሰችው ጥቃት ቢያንስ 12 ሰዎች መገደላቸውን የሊባኖስ የጤና ሚኒስቴር አስታወቀ።

   ሁለት ሕጻናት እና አራት ሴቶችን ጨምሮ 11 ሰዎች የተገደሉት በካፍር ሮማን መንደር መኖሪያ ሕንጻ ላይ በደረሰ የአየር ጥቃት ነው።

   የእስራኤል ጦር በበኩሉ የሄዝቦላህ መሠረተ ልማት ላይ አነጣጥሮ ጥቃት ማድረሱን አስታውቋል።

   ከሄዝቦላህ በተጨማሪ “በርካታ አሸባሪዎችን” ዒላማ እንዳደረገ ጦሩ ገልጿል። በይዞታ ሥር በሚገኝ የሊባኖስ አካባቢ ለተፈጸመ የድሮን ጥቃት በምላሹ እነዚህ ቡድኖች መሣሪያ ሲያዘዋውሩ ነበር ብሏል።

   ባለፉት ሦስት ቀናት እስራኤል በደቡብ ሊባኖስ ባደረሰችው ጥቃት ቢያንስ 27 ሰዎች መገደላቸው ተገልጿል።

   የሊባኖስ ፕሬዝዳንት ጆሴፍ አውን “አደገኛው የግጭት መባባስ” በሰኔ ላይ በአሜሪካ አማካኝነት የተደረሰውን የተኩስ አቁም ያደናቅፋል ብለዋል።

   ሰኔ ላይ በሄዝቦላህ እና እስራኤል መካከል ግጭት የማቆም ስምምነት ላይ ተደርሶ ነበር።

   የሊባኖስ ፕሬዝዳንት ዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ እስራኤል የምታደርሰውን ጥቃት እንድታቆም ጫና እንዲያሳድር አሳስበዋል።

4. 7 መስከረም 2026ኢራን ለአሜሪካ ማስጠንቀቂያ ምላሽ ሰጠች

   

   የፎቶው ባለመብት, EPA

   ኢራን በአሜሪካ የሚፈጸምባት ጥቃት የሚቀጥል ከሆነ እሷም አጸፋውን በመመለስ በአሜሪካ ዒላማዎች ላይ እንደምትመልስ ከፍተኛ ባለሥልጣኗ ተናገሩ።

   የኢራን ፓርላማ አፈ ጉባኤ እና ከአሜሪካ ጋር በሚደረገው ድርድር ዋነኛ ተደራዳሪ የሆኑት ሞሐመድ ባጊር ጋሊባፍ፣ ለአሜሪካ የመከላከያ ሚኒስትር ፒት ሄግሴት አስተያየት በሰጡት ምላሽ ኢራን የሚፈጸሙባትን ጥቃቶች በዝምታ እንደማታልፍ ገልጸዋል።

   "ጉዳዩ ቀላል ነው፤ በዚህ አካባቢ ያለው የዘይት እና የጋዝ ምርት ሰንሰለት ሰፊ፣ በቀላሉ የሚደረስበት እና ለጥቃት የተጋለጠ ነው። በቀጣናው ባሉ ተቋማት ውስጥ የሚገኙ የአሜሪካ የነዳጅ እና የጋዝ ኩባንያዎችም እንዲሁ ለጥቃት የተጋለጡ ናቸው" ሲሉ በማኅበራዊ ሚዲያ ገጻቸው ጽፈዋል።

   "ንብረቶቻችንን ካጠቃችሁ እናንተም ትመታላችሁ። ይህን አስቀድመን አሳይተናል። ከጥቅም ውጪ የሆኑትን የወታደራዊ ጣቢያዎቻችሁን ተመልከቱ" ሲሉም አስጠንቅቀዋል።

   ጋሊባፍ ከመልዕክታቸው ጋር የአሜሪካ የመከላከያ ሚኒስትር ፒት ሄግሴት ያስተላለፉትን መልዕክት አያይዘዋል።

   የአሜሪካ የመከላከያ ሚኒስትሩ ከሁለት ቀናት በፊት በኤክስ ማኅበራዊ ሚዲያ ገጽ ላይ "ጉዳዩ ቀላል ነው፤ ኢራን በአሜሪካ መርከቦች ላይ ከተኮሰች የእርሷን ነዳጅ ጫኝ መርከቦችን እናጠፋቸዋለን (እንሰጥማቸዋለን)። ማድረግ ያለባት አንድ ነገር ብቻ ነው፤ በአሜሪካ ባሕር ኃይል ላይ አትተኩስ" ሲሉ አስጠንቅቀው ነበር።

5. 7 መስከረም 2026የታንዛኒያ ፕሬዝዳንት ሳሚያ ሱሁሉ ባለቤት ሕይወታቸው አለፈ

   

   የፎቶው ባለመብት, AFP via Getty Images

   የታንዛኒያ ፕሬዝዳንት ሳሚያ ሱሉሁ ሀሰን ባለቤት የሆኑት ሀፊድ አሜር ሀሰን፣ እዚያው ታንዛኒያ ዛንዚባር ውስጥ በሚገኝ ሆስፒታል ውስጥ ህክምና እየተሰጣቸው እያለ ሕይወታቸው አለፈ።

   የአሜርን ሕልፈት ይፋ ያደረጉት የአገሪቱ ምክትል ፕሬዝዳንት ዴኦግራቲየስ ንዴጀምቢ እንደገለጹት፣ የፕሬዝዳንቷ ባለቤት የልብ ሕመም አጋጥሟቸው ነበር።

   የቀብር ሥነ ሥርዓቱ ከፊል ራስ-ገዝ ደሴት በሆነችው ዛንዚባር በምትገኘው ኪዚምካዚ መንደር እየተዘጋጀ መሆኑንም ምክትል ፕሬዝዳንቱ ተናግረዋል።

   የግብርና ምሁር የሆኑት አሜር ባለቤታቸው ሳሚያ ከአውሮፓውያኑ 2021 ጀምሮ የታንዛኒያ ፕሬዝዳንት ቢሆኑም እርሳቸው ግን ለሕዝብ ዕይታ የቀረበ ሕይወት አልነበራቸውም።

   እምብዛም በአደባባይም ከፕሬዝዳንቷ ጎን አይታዩ የነበሩት አሜር፣ አልፎ አልፎ ብቻ በኦፊሴላዊ ኹነቶች ላይ አብረዋቸው ይገኙ ነበር።

   አሜር ከሳሚያ ጋር ትዳር የመሠረቱት ፕሬዝዳንቷ ወደ ፖለቲካ ከመግባታቸው በፊት በአውሮፓውያኑ 1978 ነው። ሦስት ወንዶች እና አንዲት ሴት ልጅ በድምሩ አራት ልጆችን አሏቸው።

   ሴት ልጃቸው ዋኑ ሀፊድ አሜርም ፖለቲከኛ ስትሆን፣ በአሁኑ ወቅት በብሔራዊ ምክር ቤት ውስጥ የዛንዚባር የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባል ነች።

6. 7 መስከረም 2026የነዳጅ ዋጋ በሳምንት ውስጥ ከፍተኛ ጭማሪ አሳየ

   

   የፎቶው ባለመብት, Reuters

   አሜሪካ በኢራን ላይ ዳግም ጥቃት በመክፈቷ ያገረሸውን የጥቃት ምልልስ ተከትሎ እየጨመረ የመጣው የነዳጅ ዋጋ ዛሬ ሰኞ ከፍተኛ ደረጃ ላይ ደርሷል።

   ባለፉት ቀናት አሜሪካ እና ኢራን በፋርስ ባሕረ ሰላጤ በሚተላለፉ ግዙፍ ነዳጅ ጫኝ መርከቦች ላይ ጥቃት የፈጸሙ ሲሆን፣ ይህም በወሳኙ የሆርሙዝ ወሽመጥ በኩል የሚያልፉ መርከቦች ቁጥርን በከፍተኛ መጠን ቀንሷል።

   ዛሬ ጠዋት በምሥራቅ እስያ በዋለው የነዳጅ ገበያ የነዳጅ ዋጋ ባለፈው ሳምንት መጀመሪያ የአሜሪካ ጥቃት ከመጀመሩ በፊት ከነበረበት ወደ 10 ዶላር ያህል ጭማሪ አሳይቷል።

   የነዳጅ ዋጋ መተመኛ በሆነው ብሬንት የነዳጅ ዓይነት በሰኞ ጠዋት አንድ በርሜል ዋጋው ወደ 97 ዶላር ተጠግቷል።

   በኢራን እና አሜሪካ መካከል እየተካሄደ ያለው አዲሱ የወታደራዊ ግጭት ባለፈው ሳምንት ከመቀስቀሱ ቀደም ብሎ በነበሩት ቀናት በተመሳሳይ አንድ በርሜል ነዳጅ 86 ዶላር ገደማ ነበር።

   አሜሪካ እና እስራኤል በኢራን ላይ ጥቃት ከፍተው ጦርነቱ በቀጠለበት ባለፉት ስድስት ወራት የነዳጅ ዋጋ እየጨመረ መጥቷል።

   ለዚህም ምክንያቱ ኢራን የተከፈተባትን ጥቃት ተከትሎ የዓለም 20 በመቶ የነዳጅ ፍጆታ የሚተላለፍበት የሆርሙዝ ወሽመጥን መዝጋቷ ነው።

   የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ ኢስማኤል ባጋይ እንደተናገሩት አሜሪካ እና እስራኤል በአገራቸው ላይ "ወረራ ከመክፈታቸው በፊት ሆርሙዝ ሙሉ በሙሉ ክፍት ነበር። አሜሪካ ሕገ ወጥ እና ጨካኝ ጦርነት በመክፈቷ መደበኛው የባሕር ትራንስፖርት እንቅስቃሴ ተስተጓጉሏል" ብለዋል።

   በሆርሙዝ ወሽመጥ ላይ በሚተላለፉ መርከቦች ላይ በሚፈጸመው ጥቃት ምክንያት ነዳጅ ጫኝ መርከቦች ለመቆም የተገደዱ ሲሆን በዚህም ምክንያት የነዳጅ እና ሌሎች ምርቶች ዋጋ ዋጋ በእጅጉ አሻቅቧል።

7. 7 መስከረም 2026ኢራን ለመጀመሪያ ጊዜ ፀረ አውዳሚ መርከብ የሆነ ሚሳዔል አሜሪካ ላይ መጠቀሟን ገለጸች

   

   የፎቶው ባለመብት, centcom

   ኢራን ለመጀመሪያ ጊዜ “በአሜሪካ መርከቦች ላይ ፀረ አውዳሚ መርከብ ሚሳዔል” ጥቅም ላይ ማዋሏን የአገሪቱ ጠቅላይ የብሔራዊ ደኅንነት ምክር ቤት ጸሐፊ ሞህሴን ረዛኢ ተናገሩ።

   የኢራን እስላማዊ አብዮታዊ ዘብ ትናንት ባወጣው መግለጫ፣ በአሜሪካ የጦር መርከቦች ላይ የባለስቲክ ሚሳዔል ጥቃት መፈጸሙን አስታውቆ ነበር። ይህ ጥቃት የተፈጸመው የአሜሪካ ጦር የኢራን ነዳጅ ጫኝ መርከቦችን በመምታቱ እና በአገሪቱ ላይ የባሕር እገዳ በመጣሉ እንደሆነ ተገልጿል።

   የብሔራዊ ደኅንነት ምክር ቤት ጸሐፊው በኢራን ቴሌቪዥን ጣቢያ ባደረጉት ቃለ መጠይቅ “ከ48 ሰዓታት በፊት ለመጀመሪያ ጊዜ የኢራን ፀረ-አውዳሚ መርከብ ሚሳኤልን በአሜሪካ የጦር መርከብ ላይ ሞክረናል። ይህ ሚሳዔል ለአሜሪካውያኑ ሲኦል ፈጥሮባቸዋል፤ ሸሽተዋል” ሲሉ ተናግረዋል።

   የአሜሪካ ጦር ማዕከላዊ ዕዝ ለዚህ የኢራን ገለጻ በቀጥታ ምላሽ አልሰጠም። ይሁን እንጂ ዕዙ ትናንት እሁድ በኤክስ ገጹ ባጋራው ልጥፍ፣ በሁለት መርከቦቹ ላይ ስለተፈጸመው ጥቃት በተዘዋዋሪ ጠቅሷል።

   “ለኢራን እስላማዊ አብዮታዊ ዘብ የሚተላለፈው መልዕክት ግልጽ ይሁን፤ ሁለት መርከቦቻችን ላይ ተኩስ ከከፈታችሁ፣ እጅግ ከፍተኛ ኢኮኖሚያዊ ኪሳራ እንጥልባችኋለን፤ ሦስት መርከቦቻችሁንም እናወድማለን” ብሎ ነበር።

   ማዕከላዊ ዕዙ አክሎም “የአሜሪካ ኃይሎችን ለመከላከል አናመነታም፤ አስፈላጊም ከሆነ የተወሰነውን እና ተጋላጭ የሆነውን የኢራን የነዳጅ ጫኝ መርከቦች ስብስብ ሙሉ በሙሉ እናወድማለን” በማለትም አስጠንቅቋል።

   አሜሪካ ቅዳሜ ዕለት በሆርሙዝ ወሽመጥ የሚገኙ ሦስት ኢራን ነዳጅ ጫኝ መርከቦችን መምታቷን የኢራን አብዮታዊ ዘብ ባሕር ኃይል ቅዳሜ ዕለት አስታውቆ ነበር።

   ኢራንም በምላሹ ባልተፈቀደ የሆርሙዙ መተለላፊያ በኩል ሲጓዙ ነበር እንዲሁም በሌሎች ስፍራዎች ከአሜሪካ ጋር ግንኙነት አላቸው ያለቻቸው መርከቦች ላይ ጥቃት መፈጸሟን ገልጿለች።

   ቃለ መጠይቅ የሰጡት የኢራን የብሔራዊ ደኅንነት ምክር ቤት ጸሐፊው ረዛኢ ለመርከብ ጉዞ የተከለከለ የባህር ቀጠና ስለማቋቋም ተናግረዋል። “በሚቀጥሉት ቀናት ከአሜሪካ የከበባ መስመር እስከ መጫኛ ወደቦች ያለውን ርቀት የሚያካትት አዲስ ለመርከብ ጉዞ የተከለከለ ቀጠና ይፋ እናደርጋለን” ብለዋል።

   እንደ ዋና ጸሐፊው ገለጻ ሆርሙዝ የትኛውም አቅጣጫዎች “የሚንቀሳቀስ እና ወደ ባህረ ሰላጤው ለመጓዝ ያሰበ የትኛውም መርከብ በኢራን የማዕቀብ ዝርዝር” ውስጥ ይካተታል።