پیروزی پاشینیان در انتخاباتی سرنوشت‌ساز؛ ارمنستان یک گام دیگر به غرب نزدیک شد

حزب نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان در انتخاباتی سرنوشت‌ساز که به‌عنوان تعیین‌کننده مسیر حرکت کشور به سوی غرب تلقی شده، پیروز شده است.

حزب میانه‌رو «پیمان مدنی» به رهبری او ۴۹/۸ درصد آرا را به‌دست آورد؛ «ائتلاف ارمنستان قدرتمند» با ۲۳/۲ درصد دوم شد و «ائتلاف ارمنستان» با ۹/۹ درصد در جایگاه سوم قرار گرفت.

رای‌گیری روز یکشنبه نخستین انتخابات سراسری پس از آن بود که ارمنستان با حدود سه میلیون جمعیت، در سال ۲۰۲۳ در برابر جمهوری آذربایجان بر سر قره‌باغ شکست نظامی سنگینی متحمل شد.

این انتخابات به‌عنوان آزمونی برای سیاست پاشینیان در جهت تعمیق روابط با غرب ارزیابی می‌شد؛ آن هم در شرایطی که این کشور با فشارهای اقتصادی فزاینده از سوی روسیه، بزرگ‌ترین شریک تجاری و متحد سنتی‌اش، روبه‌رو است

پاشینیان که از سال ۲۰۱۸ در قدرت است، روز دوشنبه پس از اعلام نتایج اولیه، که نشان می‌داد حزبش بیش از ۵۰ درصد آرا را کسب کرده، پیروزی خود را اعلام کرد.

او گفت: «مردم ارمنستان به صلح، شکوفایی منطقه‌ای و همکاری رای دادند.»

این انتخابات توجه زیادی در سطح بین‌المللی جلب کرد. فرانسه و اتحادیه اروپا از جمله کشورها و نهادهایی بودند که پیروزی او را تبریک گفتند و از تقویت روابط ارمنستان با غرب استقبال کردند.

در مقابل، ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه، از «فشار بی‌سابقه» بر احزاب مخالف سخن گفت و مدعی شد «مداخله‌ای» از سوی غرب در این روند صورت گرفته است.

او همچنین تاکید کرد این انتخابات نشان می‌دهد جامعه ارمنستان «به‌شدت دوقطبی» شده است.

موفقیت حزب «پیمان مدنی» در حالی رقم خورد که بر اساس نظرسنجی‌ها، حمایت داخلی از پاشینیان از ۵۴ درصد در سال ۲۰۲۱ به حدود ۳۰ درصد کاهش یافته است.

در این انتخابات ۱۹ حزب و ائتلاف شرکت کردند، اما تنها تعداد اندکی از آن‌ها توانستند آرای کافی برای ورود به پارلمان را به‌دست آورند. میزان مشارکت نیز ۵۹ درصد اعلام شد.

حزب محافظه‌کار «ارمنستان شکوفا» به رهبری گاگیک تساروکیان با ۴ درصد آرا در جایگاه چهارم قرار گرفت.

این حزب، مانند «ائتلاف ارمنستان قدرتمند» به رهبری ساموئل کاراپتیان، میلیاردر روس-ارمنی، و «ائتلاف ارمنستان» به رهبری روبرت کوچاریان، رئیس‌جمهور پیشین، گرایش‌های نزدیک به روسیه دارند.

نیکول پاشینیان روز دوشنبه گفت: «ما مسیر نزدیکی به غرب را ادامه خواهیم داد، اما در عین حال عضویت و مشارکت خود در اتحادیه اقتصادی اوراسیا را نیز حفظ می‌کنیم.»

در اواخر ماه مه، رئیس‌جمهور روسیه از ارمنستان خواست هرچه سریع‌تر همه‌پرسی‌ درباره پیوستن به اتحادیه اروپا یا باقی‌ماندن در اتحادیه اقتصادی اوراسیا برگزار کند.

ماه گذشته، ولادیمیر پوتین هشدار داد که حرکت به سوی غرب می‌تواند مزایای اقتصادی ارمنستان را از بین ببرد و یادآور شد «بحران اوکراین نیز با تلاش برای پیوستن به اتحادیه اروپا آغاز شد.»

روسیه گاز مورد نیاز ارمنستان را با قیمت ۱۷۷/۵۰ دلار به ازای هر هزار متر مکعب تامین می‌کند، در حالی که قیمت در بازار اروپا از ۶۰۰ دلار فراتر می‌رود.

در دو هفته منتهی به انتخابات، مسکو واردات گل، آب معدنی، کنیاک، سبزیجات تازه و میوه از ارمنستان را ممنوع کرد.

تلاش‌های پاشینیان برای فاصله گرفتن از روسیه شامل تصویب قانونی برای آغاز روند پیوستن به اتحادیه اروپا و همچنین تسریع روند صلح با جمهوری آذربایجان با میانجی‌گری آمریکا بوده است؛ اقدامی که حمایت دونالد ترامپ را نیز به همراه داشته است.

او همچنین اوایل سال جاری میزبان نشست بزرگی با حضور رهبران اتحادیه اروپا و ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، در ایروان بود.

با وجود روابط مثبت او با رهبران اروپایی، ارمنستان هنوز حتی وضعیت نامزدی عضویت در اتحادیه اروپا را هم ندارد و پیوستن به این اتحادیه فاصله زیادی دارد.

کاهش محبوبیت پاشینیان عمدتا ناشی از مناقشه قره‌باغ بوده است؛ منطقه‌ای در داخل خاک جمهوری آذربایجان که تا سال ۲۰۲۳ محل زندگی حدود ۱۰۰ هزار ارمنی بود.

منتقدانش او را به‌دلیل امتیازدهی در روند صلح، از جمله خودداری از پیگیری آزادی رهبران پیشین قره‌باغ، همچنان مورد انتقاد قرار می‌دهند.

توافق صلح با جمهوری آذربایجان نیز همچنان محل اختلاف است؛ یک نظرسنجی نشان می‌دهد ۴۴ درصد از آن حمایت می‌کنند و ۴۱ درصد مخالف آن هستند.

در پایتخت، ایروان، نتایج انتخابات با هیجان زیادی همراه نبود و زندگی روزمره ادامه داشت.

لالا، ۷۰ ساله، باغبانی که نگهداری از گل‌های رز میدان مرکزی «جمهوری» شهر را بر عهده دارد به بی‌بی‌سی گفت که به پاشینیان رای داده است.

او گفت: «هیجان‌زده‌ام. او ما را به سمت صلح می‌برد، حقوق بازنشستگی را افزایش داده و خدمات درمانی رایگان فراهم کرده است. ما عملکرد او را می‌بینیم و کورکورانه رای نمی‌دهیم.»

گوهار، ۴۰ ساله، نسبت به عضویت ارمنستان در اتحادیه اروپا تردید دارد.

او گفت: «هیچ نشانه‌ای نمی‌بینم که اتحادیه اروپا منتظر ارمنستان باشد. گرجستان سال‌هاست منتظر است، ترکیه هم همین‌طور.»

او درباره صلح گفت: «در قره‌باغ صلح برقرار شده، اما دیگر ارمنی‌ باقی نمانده و نمی‌خواهم این اتفاق اینجا هم بیفتد.»

آرشاک، ۲۵ ساله، مسئله اصلی را وضعیت آوارگان قره‌باغ می‌داند.

او گفت: «حق آن‌هاست که مثل ما در صلح زندگی کنند. پیش از بحث درباره روابط با اروپا یا روسیه، باید به سرنوشت آن‌ها رسیدگی کنیم.»

آناهیت و کیما، دو نوجوان ۱۶ ساله، هنوز نمی‌توانند رای دهند، اما می‌گویند تحت تأثیر دیدگاه‌های خانواده‌شان قرار دارند.

آناهیت، دانشجوی پزشکی، امیدوار است هزینه تحصیل کاهش یابد.

کیما نیز گفت: «هیچ‌یک از نامزدها را مناسب نمی‌دانستم، اما حالا که پاشینیان انتخاب شده، امیدوارم بهتر از گذشته عمل کند.»