اندی برنام کیست؛ شهردار پیشین و نخست‌وزیر جدید بریتانیا

پس از حمایت نمایندگان حزب حاکم کارگر از رهبری اندی برنام، او اکنون پنجاه‌ونهمین نخست‌وزیر بریتانیا است.

اندی برنام چهره‌ای سیاسی از خود ساخته که بر صمیمیت و ارتباط آسان با مردم تکیه دارد و شعار «به اندی رای بدهید» بارها در صندوق‌های رای به سود او تمام شده است.

او همچنین نخستین سیاستمداری است که از زمان هارولد ویلسون در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، آشکارا هویت «شمالی» خود را در مسیر رسیدن به مقام نخست‌وزیری برجسته کرده است.

نخست‌وزیران پس از هارولد ویلسون شاید ریشه‌هایی در شمال انگلستان داشته‌اند، اما هیچ‌یک مانند اندی برنام این موضوع را به بخش مهمی از جذابیت و پیام سیاسی خود تبدیل نکرده‌اند.

او نخستین اندرو نیست که به ساختمان شماره ۱۰ داونینگ استریت راه پیدا کرده است. پیش از او اندرو بونار لاو در سال ۱۹۲۲ به این مقام رسیده بود.

اما او نخستین «اندی» است که نخست‌وزیری بریتانیا را بر عهده می‌گیرد.

او حتی لقب «پادشاه شمال» را نیز به دست آورده است؛ لقبی که پس از سخنرانی جسورانه او در سال ۲۰۲۰ بر سر زبان‌ها افتاد. او در آن زمان اعلام کرد که منطقه منچستر بزرگ محدودیت‌های بیشتر برای مقابله با همه‌گیری کووید را از سوی دولت نخواهد پذیرفت.

اما این سیاستمدار ۵۶ ساله، فعالیت سیاسی طولانی خود را به عنوان نمونه بارز یک چهره خودی در فضای سیاسیس بریتانیا در وست‌مینستر آغاز کرد. با اینکه در دوره جدید راه یافتن با پارلمان هنوز یک ماه هم از نماینده شدنش نمی‌گذرد، مسیر صعود او به قدرت، حاصل دهه‌ها تلاش و زمینه‌سازی‌های قبلی بوده است.

او نخستین بار در سال ۲۰۱۰ برای رهبری حزب کارگر نامزد شد و سپس در سال ۲۰۱۵ بار دیگر شانس خود را امتحان کرد؛ انتخاباتی که در آن با فاصله زیاد پس از جرمی کوربین در جایگاه دوم قرار گرفت.

اگر در سال ۲۰۱۷ ریسک نامزد شدن برای نخستین انتخابات شهردار منطقه منچستر بزرگ را نمی‌پذیرفت، شاید نامش تنها به عنوان حاشیه‌ای کوچک در تاریخ سیاست بریتانیا ثبت می‌شد.

شهرداران منطقه‌ای در آن زمان مفهومی تازه و آزموده‌نشده بودند، اما برنام این جایگاه را به شکلی منحصربه‌فرد از آن خود کرد و از آن برای ساختن سکویی قدرتمند بهره برد که به گفته خودش از سیاست‌های وست‌مینستر لندن‌محور، که می‌گوید از آن‌ها بیزار است، دور و مصون مانده بود.

سال‌های نخست؛ هوادار اورتون و شیفته موزیک مستقل

اندی برنام در سال ۱۹۷۰ در لیورپول به دنیا آمد و در کالچث، روستایی آرام در چشایر در نزدیکی وارینگتون، بزرگ شد.

پدرش تکنسین شرکت مخابرات بی‌تی و مادرش منشی یک مطب پزشکی بود. هر دو از حامیان سرسخت حزب کارگر بودند و همین موضوع باعث شد اندی از سنین پایین به سیاست علاقه‌مند شود.

او گفته است که در چهارده‌سالگی، پس از تماشای مجموعه تلویزیونی «پسران بلک‌استاف» از بی‌بی‌سی که زندگی بیکاران در لیورپول را به تصویر می‌کشید، تصمیم گرفت به حزب کارگر بپیوندد.

اندی برنام که از کودکی هوادار دوآتشه باشگاه اورتون بوده، در میان دوستانش به عنوان فردی رقابت‌جو و علاقه‌مند به ورزش شناخته می‌شد. او همچنین توپ‌انداز تیم کریکت دانش‌آموزان بود.

معلم زبان انگلیسی او در مدرسه کاتولیک محل زندگی‌اش به یاد می‌آورد که اندی در انتخابات آزمایشی مدرسه به عنوان نامزد حزب کارگر شرکت کرد و با اختلافی چشمگیر پیروز شد.

اندی و دو برادرش نخستین اعضای خانواده بودند که به دانشگاه رفتند. او در دانشگاه کمبریج زبان و ادبیات انگلیسی خواند.

برنام در کتاب خود با عنوان «رو به شمال» نوشته است که در دوران دانشگاه «برای جا افتادن در آن محیط مشکل داشت» و اغلب احساس می‌کرد «متقلب» است.

او که از علاقه‌مندان موسیقی است و گروه‌های ایندی (مستقل) شمال انگلستان مانند «اسمیتس» و «استون روزز» را دوست دارد، گفته است که علاقه روزافزونش به موسیقی منچستر به او «هویت و نوعی برتری» بخشید.

از نماینده پارلمان تا شهردار منچستر

اندی برنام پس از فارغ‌التحصیلی، فعالیت خود را در حوزه روزنامه‌نگاری آغاز کرد و در نشریات تخصصی از جمله «تنک ورلد» و «پسنجر ورلد منیجمنت» مشغول به کار شد.

او در اوایل دهه بیست زندگی‌اش نخستین فرصت جدی ورود به سیاست را به دست آورد و به عنوان پژوهشگر برای تسا جوول، نماینده وقت حوزه دالیچ و وست نوروود، مشغول به کار شد. تسا جوول در دولت‌های تونی بلر و گوردون براون به مقام وزارت رسید.

با وجود انتقادهایی که اندی برنام بعدها از سیاست‌های وست‌مینستر مطرح کرد، اما در سال‌های نخست فعالیتش به سرعت پله‌های ترقی را طی کرد. او ابتدا مشاور ویژه کریس اسمیت، وزیر فرهنگ، شد و سپس در سال ۲۰۰۱ به عنوان نماینده حوزه زادگاهش، لی در منچستر بزرگ، وارد پارلمان شد.

او ابتدا در دولت تونی بلر به عنوان دستیار وزیر فعالیت کرد، اما در دوران گوردون براون به عضویت کابینه درآمد و سمت‌هایی چون دبیر ارشد خزانه‌داری، وزیر فرهنگ و وزیر بهداشت را بر عهده گرفت.

در دوران وزارت فرهنگ، رسانه و ورزش بود که هنگام مراسم یادبود بیستمین سالگرد فاجعه هیلزبورو با اعتراض برخی حاضران روبه‌رو شد که او را هو کردند.

در فاجعه هیلزبورو در سال ۱۹۸۹، ۹۷ هوادار لیورپول در ازدحام ورزشگاه جان خود را از دست دادند.

این واکنش‌ها باعث شد اندی برنام موضوع را در کابینه مطرح کند و در نهایت به آغاز دومین تحقیق رسمی درباره این فاجعه کمک کند.

در سال ۲۰۱۰، پس از استعفای گوردون براون در پی شکست حزب کارگر در انتخابات سراسری، اندی برنام نامزد رهبری حزب شد.

او در میان پنج نامزد در جایگاه چهارم قرار گرفت و رقابت را به اد میلیبند واگذار کرد، اما پنج سال بعدی را صرف جلب حمایت و تقویت جایگاه خود در میان بدنه و اعضای اصلی حزب کرد.

در سال ۲۰۱۵ بار دیگر برای رهبری حزب رقابت کرد، اما این بار نیز از جرمی کوربین شکست خورد.

منتقدان اندی برنام او را سیاستمداری فرصت‌طلب توصیف کرده‌اند که مواضعش را متناسب با فضای سیاسی تغییر می‌دهد تا شانس موفقیت خود را افزایش دهد.

با وجود آن‌که اغلب در جناح میانه‌رو حزب کارگر و نزدیک به جریان سیاسی تونی بلر قرار می‌گرفت، به عنوان وزیر کشور سایه جرمی کوربین فعالیت کرد.

مواضع سیاسی او در سال‌های اخیر به سمت چپ متمایل شده و از ملی‌کردن بخش‌های آب و انرژی حمایت کرده است.

اندی برنام در میان افرادی نبود که در سال ۲۰۱۶ در اعتراض به رهبری جرمی کوربین استعفا کردند.

او در سال ۲۰۱۷ از پارلمان کناره‌گیری کرد تا نامزد شهرداری منچستر شود.

اندی برنام با بیش از ۶۰ درصد آرا در این انتخابات پیروز شد و در سال ۲۰۲۱ با اختلافی حتی بیشتر بار دیگر انتخاب شد.

«شبکه زنبور» و رویارویی با دولت در دوران همه‌گیری

اندی برنام در مقام شهردار به دلیل ایجاد تحول در شبکه حمل‌ونقل منچستر بزرگ مورد تحسین قرار گرفت.

در دوران مدیریت او، منچستر بزرگ نخستین منطقه خارج از لندن بود که خدمات اتوبوس‌رانی را دوباره تحت کنترل بخش عمومی درآورد و هم‌زمان این خدمات را تحت نام تجاری «بی نتورک» (شبکه زنبور) با سایر بخش‌های حمل‌ونقل عمومی یکپارچه کرد.

از دیگر وعده‌های بلندپروازانه او پایان دادن به بی‌خانمانی در منطقه تا سال ۲۰۲۰ بود؛ هدفی که در نهایت محقق نشد.

شهرت او در دوران همه‌گیری کووید-۱۹ بیش از پیش افزایش یافت. اندی برنام در آن زمان دولت محافظه‌کار را متهم کرد که با شمال انگلستان با «تحقیر» برخورد می‌کند و محدودیت‌های منطقه‌ای را به صورت ناعادلانه اعمال کرده است.

این رویارویی باعث شد برخی رسانه‌ها لقب «پادشاه شمال» را به او بدهند.

تا زمان برگزاری کنفرانس‌های حزبی در پاییز ۲۰۲۵، اندی برنام آشکارا در حال زمینه‌سازی برای ورود به رقابت رهبری حزب کارگر بود و حاضر نمی‌شد احتمال نامزدی خود را رد کند.

با این حال، برخی از مداخلات او نتیجه معکوس داشت. او با انتقاد از دولت و این ادعا که دولت «گروگان بازارهای اوراق قرضه» شده است، با واکنش منفی روبه‌رو شد. منظور او محدودیت‌های مالی بود که دولت برای هزینه‌کرد و استقراض برای خود تعیین کرده بود.

در ماه ژانویه فرصتی برای بازگشت او به وست‌مینستر پدید آمد. در آن زمان اندرو گوئین، نماینده منچستر بزرگ، اعلام کرد از سمت خود کناره‌گیری می‌کند و در نتیجه قرار شد انتخابات میان‌دوره‌ای در این حوزه برگزار شود.

اما نهاد حاکم بر حزب کارگر، با تایید نخست‌وزیر، مانع نامزدی اندی برنام در آن حوزه شد.

تا ماه مه شرایط تغییر کرد. حزب کارگر در انتخابات محلی انگلستان، اسکاتلند و ولز نتایج ضعیفی به دست آورد. حزب رفرم (اصلاح) بریتانیا در نظرسنجی‌ها پیشتاز بود و حتی در مناطق سنتی حامی اندی برنام نیز موفقیت‌هایی کسب کرده بود.

فشارها بر کی‌یر استارمر افزایش یافت و برخی نمایندگان خواهان تغییر در رهبری حزب شدند. هم‌زمان چند وزیر نیز از سمت خود کناره‌گیری کردند.

جاش سایمونز اعلام کرد از نمایندگی میکرفیلد استعفا می‌کند تا راه برای بازگشت اندی برنام به پارلمان و ورود او به رقابت رهبری حزب کارگر باز شود.

اندی برنام به عنوان نامزد حزب کارگر برای این حوزه انتخاب شد و توانست بار دیگر به وست‌مینستر بازگردد.