«باج بدهید یا یک گرده‌تان را از دست می‌دهید»؛ گروگان‌گیری مهاجران عازم بریتانیا در لیبیا

بی‌بی‌سی دریافته است که بیش از ۳۰۰ مهاجر که تابستان گذشته عازم بریتانیا بودند، در لیبیا ربوده، شکنجه و تهدید به برداشتن اجباری اعضای بدن‌شان شدند.

این مردان جوان که همگی اهل اقلیم کردستان عراق هستند، توسط یک گروه شبه‌نظامی در لیبیا گروگان گرفته شدند. این گروه از خانواده هر یک از آن‌ها ۵ هزار دالر باج خواسته و تهدید کرده بود که در صورت عدم پرداخت سریع این مبلغ، گرده‌های گروگان‌ها را خواهند کشید.

بی‌بی‌سی با شماری از گروگان‌هایی که از آن زمان آزاد شده‌اند گفت‌وگو کرده و همچنین به شواهد تصویری دست یافته است که نشان می‌دهد شماری از این افراد تحت جراحی اجباری برداشت کلیه قرار گرفته‌اند.

اسیران سابق شواهدی از شکنجه را به ما نشان دادند و گفتند که در شرایط بسیار سخت و نامناسبی نگهداری می‌شدند و نزدیک به ۱۸۰ نفر در یک سلول زندانی بودند.

دست‌کم یک گروگان جان باخته و هنوز مشخص نیست چه تعداد از افراد همچنان در اسارت به سر می‌برند.

این گروه شبه‌نظامی قرار بود مهاجران را از طریق لیبیا به سواحل دریای مدیترانه منتقل کند. اما میان این گروه و نوح آرون، قاچاقچی انسان اهل اقلیم کردستان عراق که سفر مهاجران را سازمان‌دهی کرده بود، بر سر پرداخت پول اختلاف به وجود آمد.

نوح آرون در حال حاضر به دلیل جرایم جداگانه مرتبط با پولشویی و قاچاق انسان، در فرانسه در حال گذراندن حکم ۱۰ سال زندان است.

جزئیات این آدم‌ربایی‌ها در جریان تحقیقات اخیر بی‌بی‌سی در مورد یک قاچاقبر دیگر به نام جاف کاردو جاف فاش شد که ماه گذشته به دستگیری او انجامید.

گفته می‌شود این دو قاچاقبر در گذشته با یکدیگر همکاری داشته‌اند. هر دو اهل شهر رانیه در اقلیم کردستان عراق هستند؛ منطقه‌ای که بر اساس گزارش اندیشکده بریتانیایی چتم هاوس «مملو از شبکه‌های فعال قاچاق» است.

در ماه فبروری، یک تیم تحقیقاتی بی‌بی‌سی در جریان تحقیق در مورد جاف در رانیه بود که مردی محلی به سراغ خبرنگاران آمد و گفت پسرش یکی از افرادی بوده که به گروگان گرفته شده بود.

این مرد به بی‌بی‌سی گفت که شبکه قاچاق متعلق به نوح آرون هزاران دالر از خانواده او برای سازمان‌دهی سفر پسرش به بریتانیا دریافت کرده بود، سفری که قرار بود از شمال افریقا آغاز شود و پس از عبور از دریای مدیترانه به اروپا برسد.

به گفته آنتونی دانکرلی، مشاور ملل متحد، که درباره قاچاق انسان در آنجا تحقیق کرده است، این مسیر از لیبیا، کشوری با «خلأ بزرگ حاکمیتی» می‌گذشت.

بخش‌ عمده‌ای از لیبیا توسط گروه‌های شبه‌نظامی رقیب کنترل می‌شود و شبکه‌های قاچاق برای فعالیت خود به همکاری این گروه‌ها متکی هستند.

ما دریافتیم که در تابستان ۲۰۲۵، گروه‌های متعددی از مهاجران که از اقلیم کردستان عراق به لیبیا پرواز کرده بودند، به یک مجتمع تحت مراقبت منتقل و در آنجا زندانی شدند.

سپس این گروه شبه‌نظامی برای آزادی هر گروگان ۵ هزار دالر مطالبه کرده و مدعی شد که نوح آرون این مبلغ را در ارتباط با معامله‌ای قبلی پرداخت نکرده است. به خانواده‌ها هشدار داده شده بود که اگر پول به‌سرعت پرداخت نشود، «هزینه آن با یک گرده» جبران خواهد شد.

این افراد همچنین عکس‌ها و ویدیوهایی از گروگان‌ها برای خانواده‌هایشان ارسال کردند که بسیاری از آن‌ها حاوی صحنه‌های آزاردهنده و خشونت‌آمیز بود. در یکی از این ویدیوها، جوانی به چشم می‌رسد که به او گفته می‌شود برای برداشتن گرده‌اش نزد داکتر برده خواهد شد.

مردی که در شهر رانیه به ما مراجعه کرده بود، گفت باج درخواستی را پرداخت کرده است. پسر او در میان ۱۱۰ گروگانی بود که در ماه جنوری با هواپیمایی که دولت عراق تدارک دیده بود، به کشور بازگردانده شدند.

با این حال، او عکسی را نشان داد که به گفته خودش، پسرش در دوران اسارت برایش فرستاده بود و جای زخمی تازه را نشان می‌داد و خانواده بیم داشتند که ناشی از برداشتن اجباری یکی از اعضای بدن او باشد.

اندکی پس از گفت‌وگو با این مرد، ده‌ها نفر دیگر نیز مراجعه کردند و بسیاری از آن‌ها تصاویر مشابهی را در موبایل‌های خود نشان دادند.

ما بعدا یکی از این عکس‌ها را به یک داکتر متخصص در بریتانیا نشان دادیم. او گفت آثار زخم موجود در تصویر با برش‌هایی که معمولا در عمل جراحی گرده ایجاد می‌شود، مطابقت دارد. با این حال، بی‌بی‌سی نتوانسته به طور مستقل تأیید کند که برداشت عضو واقعا صورت گرفته است.

آدم‌ربایی برای باج‌گیری به طوره گسترده در مسیرهای مهاجرتی از طریق لیبیا مستند شده است. آنتونی دانکرلی می‌گوید گروه‌های جنایتکار از ضعف کنترل دولت در برخی مناطق سوءاستفاده می‌کنند و همین موضوع تحقیقات و پیگرد قضایی را بسیار دشوار می‌سازد.

بسیاری از گروگان‌ها اکنون آزاد شده‌اند. برخی از خانواده‌ها باج را به‌سرعت پرداخت کردند، اما مقامات کرد گمان می‌کنند که شماری دیگر از گروگان‌ها ممکن است بهای آزادی خود را با از دست دادن اعضای داخلی بدنشان پرداخته باشند.

بی‌بی‌سی با تعدادی از افرادی که به رانیه بازگشته‌اند گفت‌وگو کرده است.

یکی از این جوانان گفت که با سوزاندن پایش شکنجه شده است. او برای نشان دادن جای زخم‌ها، پاچه پتلونش را بالا زد.

یک پسر ۱۶ ساله‌ نیز گفت که او یکی از ۱۷۸ نفری بوده که در سلولی بسیار کوچک نگهداری می‌شدند. او گفت: «شش ماه آفتاب را ندیدیم.»

به گفته او، فضای سلول آن‌قدر تنگ بود که همه مجبور بودند نشسته بخوابند. تمام زندانیان تنها از یک دستشویی استفاده می‌کردند و هر کس بیش از حد طول می‌داد، لت‌وکوب می‌شد.

خانواده گروگان‌ها به بی‌بی‌سی گفتند غذای روزانه زندانیان تنها یک تکه نان بود، آن هم فقط در صورتی که خانواده‌ها مبلغ بیشتری به گروگانگیران پرداخت می‌کردند.

با وجود این خطرات، به گفته هیمن مرانی، از مقام‌های ارشد وزارت داخله دولت اقلیم کردستان، جریان مهاجرت غیرقانونی از اقلیم کردستان عراق به اروپا متوقف نشده است.

او می‌گوید از گروگان‌های آزادشده خواسته است تجربه‌های هولناک خود را برای دوستان و اعضای خانواده‌شان بازگو کنند تا دیگران از پیمودن همین مسیر منصرف شوند.

اما مرانی از پدری یاد می‌کند که پسرش پس از برداشت اجباری عضو بدن در لیبیا جان باخت. او می‌گوید این پدر در مراسم خاکسپاری پسرش در رانیه متوجه شد که دو پسرکاکای متوفی نیز به‌تازگی راهی اروپا شده‌اند.

مرانی می‌گوید: «بخش بسیار غم‌انگیز ماجرا این است که ما هیچ‌گاه درس نمی‌گیریم.»