တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှု, UWSA ''ဝ'' ဒေသထဲ သတ္တုတူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းကြီးပြန်စတင် - ICG သုတေသနအဖွဲ့

တိုက်ရိုက် ထုတ်လွှင့်ချက်

1. လွန်ခဲ့သော ၃၇ မိနစ် ကလေးမျက်နှာမှာ ရေအားကြောင့် တာကျိုးကို ပိတ်ဆို့တဲ့သံဘောင်တွေ ကွေးပြီး တာပေါက်မှုထပ်ဖြစ်

   

   ဧရာဝတီတိုင်း၊ လေးမျက်နှာမြို့နယ်မှာ ကျိုးသွားတဲ့တာကို ပြန်ပိတ်ရာမှာ သုံးထားတဲ့သံဘောင်တွေဟာ ရေအားကြောင့် ကွေးကုန်ပြီး မနေ့ညတုန်းက တာထပ်မံကျိုးပေါက်လို့ မြို့ထဲကို ရေတွေ စ၀င်လာနေပြီလို့ ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တချို့နဲ့ မြို့ခံတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

   လေးမျက်နှာမြို့နယ်ထဲ င၀န်မြစ်ရေကို ကာထားတဲ့တာဘောင် ကျိုးပေါက်လို့ တာပြန်ဖို့ ကြိုးပမ်းတာ တစ်လကျော်အကြာမှာ တာကျိုးခဲ့တဲ့နေရာကို ပြန်ပိတ်နိုင်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

   ဒါပေမဲ့ ငဝန်မြစ်ရေကိုကာထားတဲ့တာကျိုးပေါက်မှုမှာ ရေဝင်လမ်းကြောင်းကို ပြန်ပိတ်ဆို့နိုင်ပြီလို့ နေပြည်တော်က ကြေညာပြီး နောက်တစ်ရက် စက်တင်ဘာ ၉ ရက် ညပိုင်းမှာပဲ ရေကာထားတဲ့တာ အတွင်းဘောင် ပြန်ကျိုးပေါက်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

   “မြစ်ရေစီးသန်တော့ ရေတားဖို့ လုပ်တဲ့ သံဘောင်တွေ ကွေးပြီး ပေ ၂၀ အကျယ်လောက် ပြန်ကျိုးပေါက်သွားတာ၊ တာဘောင်ပိတ်တဲ့အဖွဲ့တွေက ပြန်တောင်မပြန်ရသေးဘူး” လို့ ဒီအခြေအနေကိုသိတဲ့ သတင်းရင်းမြစ်တစ်ဦးက ဆိုပါတယ်။

   လက်ရှိမှာတော့ အတွင်းတာဘောင် ပြန်ကျိုးပေါက်လို့ “မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်ထဲ ရေစဝင်နေတယ်၊ ရေကတော့ တစ်ပေလောက်ပဲ တက်သေးတယ်” လို့မြို့ခံတစ်ဦးက ဆိုပါတယ်။

   ငဝန်မြစ်ရေကာတာအတွက် အတွင်းတာဘောင်နဲ့ အပြင်တာဘောင် ၂ ထပ်ပိတ်ဆို့ဖို့ ဆောင်ရွက်နေပေမယ့် အခုက ပြင်ဆင်ပြီးစီတာ မကြာသေးတဲ့ အတွင်းတာဘောင်က ပြန်ပြီးကျိုးပေါက်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။နေပြည်တော်ကတော့ ဒီအတွင်းတာဘောင်ကို ပိတ်ဆို့ဖို့ တစ်လနဲ့ ၄ ရက် ကျော်ကြာ ဆောင်ရွက်ခဲ့ရတယ်လို့ နိုင်ငံပိုင်သတင်းဌာနကနေ ကြေညာပါတယ်။

   ဇူလိုင်လကုန်ပိုင်းတုန်းက ငဝန်မြစ်ရေကာတာနဲ့ အတွင်းတာဘောင် ကျိုး‌ပေါက်မှုကြောင့် လေးမျက်နှာမြို့နယ်တစ်ခုလုံး ရေကြီးရေလျှံမှုအဆိုးရွားဆုံးဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

   ဒီကနေ့မှာလည်း မြို့ထဲကို ရေတွေ တရိပ်ရိပ်စဝင်လာတာကြောင့် မြို့ခံတချို့ကတော့ အရေးပေါ်ပြန်ပြောင်းရွှေ့နေကြရတယ်လို့ လူမှုကူညီရေးအဖွဲ့တချို့က ပြောပါတယ်။

   နေပြည်တော်ကတော့ လေးမျက်နှာမြို့နယ်က ငဝန်မြစ်ရေကာတာ ထပ်ပြီးကျိုးပေါက်ခဲ့တာနဲ့ပတ်သက်လို့ ဒီနေ့ နေ့လယ်ပိုင်းအထိ သတင်းမထုတ်ပြန်သေးပါဘူး။

2. လွန်ခဲ့သော တစ်နာရီ ကဝန်ကြီးဟောင်း ဦးအောင်မင်း ငြိမ်းချမ်းရေးအကြံပေးဖြစ်လာ

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Myanmar Peace Center

   နေပြည်တော်ရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဥ်တွေမှာ အကြံပေးဖို့ သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးအောင်မင်း ဦးဆောင်တဲ့အကြံပေးအဖွဲ့ကို နေပြည်တော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ဖွဲ့စည်းလိုက်ပါတယ်။

   သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်အစိုးရလက်ထက်က ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဥ်မှာ ပါဝင်ခဲ့ကြတဲ့ ဝန်ကြီးဟောင်း ဦးသိန်းဇော်၊ ဦးအောင်နိုင်ဦး၊ ဒေါက်တာမင်းဇော်ဦးနဲ့ ဦးသက်နိုင်တို့လည်း အကြံပေးအဖွဲ့မှာ ပါဝင်လာပါတယ်။

   ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးရာပြည့် ဦးဆောင်တဲ့အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုညှိနှိုင်းရေးကော်မတီ(NSPNC)ရဲ့ အကြံပေးအဖွဲ့အဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်တာလို့ သြဂုတ်လ နောက်ဆုံးပတ်မှာထုတ်ပြန်တဲ့ အမိန့်စာမှာ ဖော်ပြပါတယ်။

   ဒါပေမဲ့ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ဦးဆောင်တဲ့ အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုဗဟိုကော်မတီ(NSPCC)ကိုပါ အကြံပေးရမှာဖြစ်ပါတယ်။

   “အမိန့်စာထွက်ပြီးတာနဲ့ ဦးအောင်မင်းက နေပြည်တော် ရောက်လာပြီး တွေ့ဆုံမှုတွေ လုပ်နေပါပြီ။ ဒါပေမဲ့ သူတို့အဖွဲ့အကြံပေးတာကို ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဘယ်လောက်နားထောင်မလဲ ကြည့်ရမယ်” လို့ NSPNC နဲ့နီးစပ်သူတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

   ဦးအောင်မင်းအကြံပေးအဖွဲ့ရဲ့တာဝန်ထဲမှာ တစ်နိုင်ငံလုံးပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ်(NCA) ပါ သဘောတူညီချက်တွေနဲ့ ရှေ့လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို ထိရောက်စွာ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ဖို့ လက်တွေ့ကျတဲ့အကြံပြုချက်တွေ ဖော်ထုတ်ပေးဖို့လည်း ပါဝင်ပါတယ်။

3. လွန်ခဲ့သော တစ်နာရီ က‘‘မဲစာရင်းမှာ ကျွန်တော်ပါသလို တွေးပြီး မဲထည့်ပါ’’ - ထရမ့်

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Reuters

   အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က နို၀င်ဘာကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွေမှာ မဲစာရင်းထဲ သူပါသလို မှတ်ယူပြီး မဲထည့်ပေးဖို့ တိုက်တွန်းလိုက်ပါတယ်။

   ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွေ မတိုင်ခင် ရီပတ်လီကန်ပါတီကို အားသစ်လောင်းတဲ့အနေနဲ့ တက္ကဆက်ပြည်နယ်မှာ ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ပါတီ ညီလာခံမှာ ထရမ့်က အခုလိုပြောလိုက်တာဖြစ်ပါတယ်။

   အမေရိကန်သမ္မတ အဆက်ဆက်ဟာ သူတို့တာ၀န်ထမ်းတဲ့ လေးနှစ်တာရဲ့တ၀က် ပထမ ၂ နှစ်မှာ ပြုလုပ်လေ့ရှိတဲ့ ဒီလိုကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွေမှာ သူတို့ပါတီတွေ အနိုင်ရဖို့ ရုန်းကန်ရလေ့ရှိပါတယ်။

   သမ္မတ ထရမ့်ရဲ့မှတ်ချက်တွေဟာ သူ့ပါတီက ရီပတ်ဘလီကန်နိုင်ငံရေးသမားတွေ ဒီနှစ်နဲ့ လာမယ့် ၂၀၂၈ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ကြုံရနိုင်တဲ့စိန်ခေါ်ချက်ကိုလည်း ပြသရာရောက်တယ်လို့ အဲဒီပွဲကို ရောက်နေတဲ့ ဘီဘီစီ သတင်းထောက် ဒန်နီယယ် ဘုရှ်က ရေးပါတယ်။

   ထရမ့်ကတော့ လာမယ့်ကြားကာလရွေးကောက်ပွဲတွေမှာ လွှတ်တော် ၂ ရပ်မှာ ရီပတ်ဘလီကန်ပါတီနိုင်မယ်ဆိုရင် အရွယ်ရောက်ပြီး အမေရိန်နိုင်ငံသား အားလုံးကို နိုင်ငံတော်က ဒေါ်လာ ၅,၀၀၀ စီ ပေးဖို့ လုပ်မယ်လို့ ပြောထားပါတယ်။

   ဒါပေမဲ့ ဒီလိုပေးတာဟာ ဥပဒေနဲ့ညီမလား၊ ဖြစ်နိုင်မလားဆိုတာ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရသေးပေမဲ့ အခုလို ပါတီတွေ့ဆုံပွဲတွေမှာ ပြောနေဆိုနေကျမဟုတ်တဲ့စကားတွေ ထွက်လာတာကတော့ သတင်းခေါင်းကြီးပိုင်းတွေမှာ ဖော်ပြခံနေရပြီလို့လည်း ဘုရှ်က ရေးပါတယ်။

   ထရမ့်ရဲ့အတွင်းစည်းထဲ မြင်နေတွေ့နေကျ အမေရိကန်ဒုတိယသမ္မတ ဂျေဒီ ဗန့်စ်လို မျက်နှာရင်းသူတွေလည်း ဒါးလက်စ်မြို့မှာပြုလုပ်မယ့် ၂ ရက်ကြာ ပွဲမှာ မိန့်ခွန်းတွေပြောဖို့ ရှိနေပါတယ်။

   ဒီမိုကရက်တွေဘက်ကတော့ ဒီပွဲဟာ အပြင်က တကယ့် ပြဿနာတွေကနေ အာရုံလွှဲတဲ့ဖြစ်ရပ်လို့ ပြောပါတယ်။

4. လွန်ခဲ့သော တစ်နာရီ ကဗန်းမော်ကနေ ပြန်ဆင်းလာတဲ့စစ်တပ်သင်္ဘော ၅ စင်းထက်မနည်းကို KIA/PDF တိုက်ခိုက်

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Screen Grab

   ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်စစ်မျက်နှာအတွက် စစ်အင်အားနဲ့ ရိက္ခာ ဖြည့်တင်းပေးအပြီး ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းအတိုင်း စုန်ဆင်းလာတဲ့သင်္ဘောတွေကို ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်(KIA)နဲ့ ပူးပေါင်းတပ်တွေက တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်လို့ မြေပြင်မှာရှိတဲ့သတင်းရင်းမြစ်တချို့က ပြောပါတယ်။

   “စက်တင်ဘာ ၈ ရက်က ၂ စင်း၊ ၉ ရက်မှာ ၃ စင်း၊ ဆင်းလာတဲ့သင်္ဘောတွေ တိုက်ခံရတာ” လို့ သတင်းရင်းမြစ်တစ်ဦးက ဆိုပါတယ်။

   တိုက်ခံရတဲ့စစ်တပ်သင်္ဘောတွေထဲ ၃ စင်းက မီးလောင်ပြီး ၂ စင်းကတော့ ပျက်စီးသွားတယ်လို့ စစ်တပ်သင်္ဘောလမ်းကြောင်းတွေကို စောင့်ကြည့်နေသူတစ်ဦးက ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။

   ရွှေကူမြို့နယ်ထဲက ဇင်းဘုံရွာအထက်ပိုင်းနဲ့ ဗန်းမော် စင်းခန်းတံတားအနီးတဝိုက် စတဲ့နေရာတွေမှာ KIA နဲ့ ပူးပေါင်းတပ်တွေက ဒရုန်းနဲ့တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးတိုက်ခိုက်ခဲ့တာလို့ KIA တပ်ဖွဲ့နဲ့ နီးစပ်တဲ့သတင်းရင်းမြစ်တစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

   “စင်းခန်းတံတားဘက်ကနေလည်း ကြိုပြီး ပစ်ခတ်တာတွေ လုပ်တယ်” လို့ သူက ဆိုပါတယ်။

   စစ်တပ်က ဗန်းမော်စစ်မျက်နှာကို စစ်ကူအင်အားဖြည့်ဖို့ ဩဂုတ်လကုန်ပိုင်းကတည်းက တိုက်ခိုက်ရေးသင်္ဘောတွေကို ဗန်းမော်ကို စေလွှတ်တာတွေ လုပ်နေသလို KIA နဲ့ ပူးပေါင်းတပ်တွေကလည်း ဒီသင်္ဘောတွေကို တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးတာတွေ လုပ်ခဲ့ပါတယ်။

   တိုက်ခိုက်မှုတွေအတွင်း စစ်တပ်ဘက်က တပ်ဖွဲ့ဝင်နဲ့ မိသားစုဝင် ၁၀၀ ကျော် KIA ထံမှာ လက်နက်ချခဲ့ပြီး အဲဒီစစ်သုံ့ပန်းတွေကို ရွှေကူမြို့နယ်ထဲမှာပဲ ထိန်းသိမ်းစစ်ဆေးနေတယ်လို့ KIA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံ ဗိုလ်မှူးကြီးနော်ဘူက အစောပိုင်းကတည်းက ပြောထားပါတယ်။

   စက်တင်ဘာ လဆန်းပိုင်းတုန်းကလည်း စစ်တပ်က အစင်းရေ ၃၀ ‌ကျော်ပါတဲ့သင်္ဘောအုပ်စုကို မန္တလေးဂေါဝိန်ဆိပ်ကမ်းကနေ ဗန်းမော်စစ်မျက်နှာအတွက် စေလွှတ်ထားပါတယ်။

   မြန်မာစစ်တပ်ကတော့ ‌ရွှေကူနဲ့ ဗန်းမော်ကြား ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းအတွင်းက စစ်တပ်သင်္ဘောတွေ တိုက်ခိုက်ခံရတာနဲ့ပတ်သက်လို့ ဒီနေ့ စက်တင်ဘာ ၁၀ ရက်အထိ သတင်းမထုတ်ပြန်သေးပါဘူး။

5. လွန်ခဲ့သော ၂ နာရီ ကဝ ဒေသမှာ သံဖြူ တူးဖော်မှု ပြန်စ

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, ကမ္ဘာ့သံဖြူထုတ်အသင်း

   ဉာဏ်ရည်တုနည်းပညာမှာသုံးတဲ့ဒေတာစင်တာ ဆားကစ်ပြားတွေအတွက် အခရာကျတဲ့ သံဖြူသတ္တုကို ‘၀’ နယ်မြေထဲမှာ ရှိတဲ့သံဖြူ မိုင်းတွင်းကြီးမှာ တူးဖော်ရေးပြန်စနေပြီလို့ ပညာရှင်အဖွဲ့ကို ကိုးကားပြီး အေအက်ဖ်ပီ သတင်းက ဖော်ပြပါတယ်။

   ‘၀’ နယ်မြေထဲက သံဖြူမိုင်းကြီး ပြန်စနေပြီလို့ နိုင်ငံတကာပညာရှင်အဖွဲ့ International Crisis Group ကို ကိုးကားပြီး အေဖက်ဖ်ပီက သတင်းဖော်ပြတာဖြစ်ပါတယ်။

   ‘၀’ နယ်မြေထဲက မန်းမော် မိုင်းတွင်းဟာ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွေကလို့ ကမ္ဘာ့ သံဖြူသတ္တုတင်ပို့မှုအတွက် အခရာကျနဲ့ အခန်းကဏ္ဍမှာ ရှိလာတာဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာမှာ တတိယမြောက် အကြီးဆုံး သံဖြူ ထုတ်လုပ်တဲ့နေရာဖြစ်လာပါတယ်။

   အဲဒီက သံဖြူတွေဟာ တရုတ်ကို အများဆုံးပို့တာဖြစ်ပါတယ်။ ဉာဏ်ရည်တုနည်းပညာ ထွန်းကားလာချိန်မှာ နယ်မြေအခြေအနေကြောင့် အဲဒီသံဖြူမိုင်းတွင်းလုပ်ငန်း တူးဖော်မှု ရုတ်တရက် ရပ်လိုက်တာကြောင့် စျေးနှုန်း ရုတ်တရက် ထိုးတက်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာမှာ သံဖြူ ၀ယ်လိုအားလည်း မြင့်တက်ခဲ့ပါတယ်။

   ‘‘ထုတ်လုပ်ရေး တဖြည်းဖြည်းနဲ့ ပြန်စနေပြီး စျေးနှုန်းလည်း ပြန်တက်စပြုလာတယ်’’ လို့ အေအက်ဖ်ပီ သတင်းက ဖော်ပြပါတယ်။

   မြန်မာကနေ တရုတ်ကို သံဖြူသံရိုင်း တင်ပို့မှုဟာ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ပထမ ၆ လပတ်မှာ ၂၀၂၅ ခုနှစ်က တင်ပို့နှုန်းထက် ကျော်သွားပြီး စုစုပေါင်း မက်ထရစ်တန်ပေါင်း လေးသောင်းနီးပါးရှိပြီလို့ ဘေကျင်းအကောက်ခွန်ဌာနက အချက်အလက်တွေက ပြသပါတယ်။

   ‘‘မန်းမော် မိုင်းတွင်းကြီးမှာ အဆောက်အဦသစ်တွေ ကြီးကြီးမားမားတွေကို ဂြိုဟ်တုမှာဓာတ်ပုံတွေမှာ မြင်တွေ့ရတယ်’’ Crisis Group ရဲ့အစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြပါတယ်။

   မန်းမော်မိုင်းကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်မှာ ၀ တပ်ဖွဲ့က ပိတ်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီနောက် ၂၀၂၅ မှာ မိုင်းတွင်းပြန်စရေးအတွက် ၀ အဖွဲ့အတွင်းမှာ အစည်းအ၀ေးခေါ်ယူခဲ့တယ်လို့ နိုင်ငံတကာ သံဖြူသတ္တုတူးဖော်အသင်းက သတင်းထုတ်ခဲ့ဖူးပါတယ်။

6. လွန်ခဲ့သော ၂ နာရီ က

   မင်္ဂလာပါ။

   စက်တင်ဘာ ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု စတင်ပြီဖြစ်ပါတယ်။

   နိုင်ငံတဝန်းနောက်ဆုံးရ သတင်းများကို တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက်မှာ အချိန်နဲ့ တပြေးညီ ဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။