တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှု, ‘‘မြန်မာ့ပဋိပက္ခအရေး ချဉ်းကပ်ပုံကို အာဆီယံပြန်သုံးသပ်သင့်’’ - တီမောသမ္မတ

တိုက်ရိုက် ထုတ်လွှင့်ချက်

1. လွန်ခဲ့သော ၂၈ မိနစ် ကသတင်းထူး, ကျောက်တော်မြို့နယ်ထဲ စစ်တပ်ဗုံးကြဲမှု သေဆုံးသူ ၇ ဦး ထက်မနည်းရှိ, သေဆုံးသူ မြင့်တက်လာနိုင်တယ်လို့ဆို

   ရခိုင်ပြည်နယ်ထဲ အာရက္ခတပ်တော်(အေအေ) ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ကျောက်တော်မြို့နယ်အရှေ့ခြမ်းနဲ့ အနောက်ခြမ်းကို စစ်တပ်က ဒီနေ့ ညနေပိုင်းမှာ ဗုံး ၁၀ လုံးထက်မနည်း ကြဲချခဲ့တာကြောင့် သေဆုံးသူ ၇ ဦးထက်မနည်းရှိတဲ့အကြောင်း မြေပြင်အခြေအနေ သိရှိသူ စာရေးဆရာ ဝေဟင်အောင်က ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။

   စစ်တပ်ဟာ ကျောက်တော်မြို့နဲ့အနီးတဝိုက်ကို တိုက်လေယာဉ် ၃ စင်းနဲ့ ဒီနေ့ညနေ ၃ နာရီနဲ့ ၄ နာရီအတွင်း ဗုံးကြဲခဲ့တာလို့ သူက ပြောပါတယ်။

   စစ်တပ် ဗုံးကြဲမှုတွေအတွင်း အသက် ၅ နှစ်အရွယ် ကလေးငယ် အပါအဝင် လူ ၇ ဦး နေရာမှာတင်သေဆုံးပြီး ဒဏ်ရာအပြင်းအထန်ရလို့ အသက်စိုးရိမ်ရသူ နောက်ထပ် လူ ၅ ဦးရှိတယ်လို့လည်း သူက ဆိုပါတယ်။

   ‘‘ပစ်ခတ်သွားတဲ့နေရာက အတော်ကျယ်ပြန့်တယ်။ ကစ္စပနဒီမြစ် အရှေ့ဘက်ခြမ်းနဲ့ အနောက်ဘက်ခြမ်းက နေရာ ၉ ခုလောက်ကို ဗုံးကြဲသွားတယ်လို့ သိရပါတယ်။ နေရာကျယ်ပြန့်လို့ ထိခိုက်သေဆုံးသူ အရေအတွက် တိတိကျကျ ပြောဖို့ခက်နေတယ်။ လူနေ ထူထပ်တဲ့နေရာတွေကို ဗုံးကျတာကြောင့် သေဆုံးသူ တိုးလာနေတယ်လို့ မြေပြင်မှာ ကူညီကယ်ဆယ်ရေး လုပ်နေသူတွေက ပြောပါတယ်’’ လို့ သူက ပြောပါတယ်။

   ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ မြို့တော်စစ်တွေ၊ ကျောက်ဖြူနဲ့ ရမ်းဗြဲမြို့နယ်ကလွဲလို့ ပြည်နယ်နေရာအများစုကို အေအေက ထိန်းချုပ်ထားပြီး ဖုန်းနဲ့ အင်တာနက် ဆက်သွယ်ရေးအခက်အခဲတွေ ရှိနေပါတယ်။

   ဒါကြောင့် ကျောက်တော်မှာ ဒီနေ့ညနေ ဖြစ်သွားတဲ့ ထိခိုက်မှု အတိုင်းအဆကို သိနိုင်ဖို့ ခက်ခဲနေပါတယ်။

   ကျောက်တော်မြို့နယ်ထဲ အခုဗုံးကြဲမှုတွေ ဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ဆိုတဲ့အခုသတင်းနဲ့ပတ်သက်ပြီး စစ်တပ်ရော၊ အေအေ ဘက်ကပါ သတင်းထုတ်ပြန်လာတာ မရှိသေးပါဘူး။

2. လွန်ခဲ့သော တစ်နာရီ က၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလားမှာ ရွှေဖိနပ်ဆုရှင် ဘယ်သူဖြစ်လာမလဲ

   ဒီနေ့မနက် မြန်မာစံတော်ချိန် အစောပိုင်း၊ အမေရိကန်စံတော်ချိန် ဇွန် ၁၆ ရက်ညပိုင်းမှာ ကစားသွားတဲ့ ကမ္ဘာ့ဖလား အုပ်စုအဆင့်ပွဲမှာ အာဂျင်တီးနားအသင်း ကစားသမား လီယွန်နယ် မက်ဆီက ဟတ်ထရစ် ၃ ဂိုးသွင်းပြီး အယ်လ်ဂျီးရီးယားအသင်းကို ၃-၀ နဲ့ကစားသွားပါတယ်။

   ဒါကြောင့် မက်ဆီဟာ အဖွင့်ပွဲမှာတင် ၃ ဂိုး သွင်းထားလို့ ဒီနှစ်ကမ္ဘာ့ဖလားအုပ်စုအဆင့်အဖွင့်ပွဲတွေမှာ ဂိုးသွင်းအများဆုံး ကစားသမားဖြစ်လာပါတယ်။

   ဒါပေမဲ့ သူ့နောက်မှာ ပြင်သစ်ကစားသမား အမ်ဘတ်ပေး၊ နော်ဝေးတိုက်စစ်မှူး အာလင်းဟာလန်း၊ အမေရိကန်ကစားသမား ဘာလိုဂန်၊ ဂျာမနီက ကိုင် ဟားဗာ့ဇ်၊ ဆွီဒင်က ယာဆင် အာယာရီ၊ နယူးဇီလန်က အလိုင်ဂျာ ဂျက်စ် တို့က ၂ ဂိုးစီ သွင်းကြပါတယ်။

   ဒီနှစ်ကစားသမားတွေထဲ ဘယ်သူက ရွှေဖိနပ်ဆုရှင်ဖြစ်လာနိုင်ခြေရှိလဲဆိုတာ ဘီဘီစီက စေ့ငုထားပါတယ်။

   ဒီလင့်ခ် မှာ ဝင်ရောက်ဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။

3. လွန်ခဲ့သော ၃ နာရီ ကနယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး နာလန်ထူဖို့ မြန်မာဘက်က မူဝါဒအပေါ် မူတည်တယ်လို့ ထိုင်းပြော

   တစ်နှစ်နီးပါးပိတ်ခဲ့တဲ့ ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီနယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးဂိတ် ပြန်ဖွင့်တာကြောင့် ထိုင်း-မြန်မာကုန်သွယ်ရေးအရှိန်ပြန်ကောင်းလာပေမဲ့ ၂၀၂၆ ဒုတိယနှစ်ဝက်ကာလအတွင်းမှာ မြန်မာရဲ့ သွင်းကုန်လိုင်စင်ကိစ္စအပြင် စောင့်ကြည့်စရာကိစ္စရပ်တွေ ရှိနေတယ်လို့ ထိုင်းဘက်က ပြောလာပါတယ်။

   နှစ်နိုင်ငံ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးနာလန်ထူဖို့ မြန်မာရဲ့သွင်းကုန်ထိန်းချုပ်ရေးဆိုင်ရာအစီအမံတွေအပေါ်မှာ မူတည်နေတယ်လို့ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ နိုင်ငံတကာကုန်သွယ်ရေးဌာန(DFT)ရဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အာရာဒါ ဖူအန်ထုန်က ဇွန် ၁၆ ရက် DFT ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ပြောပါတယ်။

   “ဂိတ်ပြန်ဖွင့်လိုက်တဲ့အတွက် မြန်မာစျေးကွက်မှာ ဝယ်လိုအားများတဲ့ ထိုင်း စားသောက်ကုန်၊ ဆောက်လုပ်ရေးပစ္စည်း၊ လျှပ်စစ်ပစ္စည်း၊ စက်ယန္တရားနဲ့ ကိရိယာတွေအပြင် စက်မှုကုန်ပစ္စည်းတွေအတွက် အခွင့်အလမ်းပွင့်သွားတယ်” လို့ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အာရာဒါ ဖူအန်ထုန်က ဆိုပါတယ်။

   ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးဟာ ကျဆင်းနေပြီး ၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီကနေ ဧပြီအထိ ကုန်သွယ်မှုတန်ဖိုး ဘတ်ငွေ ၆၀ ဒသမ ၈ ဘီလျံ ရှိပေမဲ့ မနှစ်ကထက် ၁၄ ဒသမ ၄ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းသွားတယ်လို့ ထိုင်း DFT ရဲ့အချက်အလက်အရ သိရပါတယ်။

   မဲဆောက်ကုန်သွယ်ရေးဂိတ်ကနေ ကုန်သွယ်တဲ့တန်ဖိုးကလည်း ၁၈ ဒသမ ၂ ဘီလျံဘတ် ရှိပေမဲ့ မနှစ်ကထက် ၃၉ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ကျဆင်းတယ်လို့ ထိုင်းဘက်က ဆိုပါတယ်။

   ထိုင်းဘက်ကတော့ နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်ရေးမြှင့်တင်ဖို့ မြန်မာက စီးပွားရေးဝန်ကြီးဌာနကို သွင်းကုန် ထိန်းချုပ်ရေးကန့်သက်ချက်တွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ ဆွေးနွေးသွားမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

   ဒီနှစ်ကုန်ပိုင်းမှာ ထိုင်း-မြန်မာ ပူးတွဲကုန်သွယ်‌ရေးကော်မတီ JTC အစည်းအဝေးပြုလုပ်ဖို့ ရှိနေတယ်လို့ ထိုင်းဘက်က ထုတ်ပြန်ချက်မှာ တွေ့ရပါတယ်။

   ထိုင်းက ဆိုလိုတဲ့ မြန်မာက သွင်းကုန်ထိန်းချုပ်မှုကန့်သက်ချက်တွေကတော့ ပို့ကုန်ရငွေပြမှ သွင်းကုန်လိုင်စင်ရနိုင်တာ၊ ဗဟိုဘဏ်ရဲ့ မူဝါဒအရ ကုန်သွယ်မှုရငွေ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းကို ၂၁၀၀ ကျပ်နဲ့ နိုင်ငံတော်ကို သွင်းရတာ၊ ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းကို လိုင်စင်ရဘဏ်ပေါက်ဈေးနဲ့ ရောင်းရတာတွေကို ဆိုလိုတာပါ။

   “စီးပွားကူးသန်းက ပို့ကုန်တင်ပို့ရင် သွင်းကုန်လိုင်စင်ချပေးမယ်လို့ပြောတဲ့ မျှော်လင့်ချက်တွေကို ယုံကြည်တဲ့ကုန်သည်တွေအနေနဲ့ ပို့ကုန်ရငွေကိုအရင်အရှုံးခံပြီး သွင်းကုန်အတွက်မျှော်နေရင်း လိုင်စင်မကျခဲ့ဘူးဆိုရင် အလိုလိုငွေအရှုံးက ရင်ဆိုင်ရတယ်” လို့ နယ်စပ်ကုန်သည်တစ်ဦး ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။

   ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ကိုင်နေတဲ့ မြန်မာကုန်သည်အသိုင်းအဝိုင်းကတော့ စီးပွားကူးသန်းဝန်ကြီးဌာန၊ အကောက်ခွန်ဦးစီးဌာန၊ နိုင်ငံခြားသုံးငွေကြီးကြပ်မှုကော်မတီ FESCနဲ့ ဗဟိုဘဏ်တို့ရဲ့တင်းကျပ်ထားတဲ့မူဝါဒတွေ လျှော့ချဖို့၊ ဌာနချင်းချိတ်ဆက်မှုရှိဖို့ လိုတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

4. လွန်ခဲ့သော ၃ နာရီ ကတရုတ်ဖမ်းထားတဲ့ အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာဦးမင်းဇင်ကို ခြွင်းချက်မရှိ လွှတ်ဖို့ ISP တောင်းဆို

   တရုတ်နိုင်ငံ၊ ကူမင်းမြို့မှာ ပြုလုပ်မယ့် ပညာရပ်ဆိုင်ရာဆွေးနွေးပွဲတက်ဖို့သွားရင်း ဖမ်းဆီးခံရတဲ့ ISP-Myanmar ရဲ့အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာဦးမင်းဇင်ကို ခြွင်းချက်မရှိ အမြန်ဆုံးပြန်လွှတ်ပေးဖို့ အဖွဲ့ဘက်က စာထုတ် တောင်းဆိုလာပါတယ်။

   ဦးမင်းဇင်ကို မှားယွင်းစွာ ဖမ်းဆီးထားတဲ့အပေါ် အလွန်အမင်းစိုးရိမ်ပူပန်တယ်လို့လည်း ISP-Myanmar ရဲ့ထုတ်ပြန်ချက်မှာပြောပါတယ်။

   မြန်မာပြည်ဖွား၊ အမေရိကန်နိုင်ငံသား တစ်ယောက်လည်းဖြစ်၊ သုတေသနအဖွဲ့ဦးဆောင်သူလည်းဖြစ်တဲ့ ဦးမင်းဇင်ဖမ်းဆီးခံရတာနဲ့ ပတ်သက်လို့ တရုတ်ဘက်ကတော့ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးကို ထိခိုက်စေတဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေ လုပ်တာကြောင့် မသင်္ကာလို့ဆိုပြီး စွပ်စွဲထားပါတယ်။

   ဒီလိုစွပ်စွဲချက်နဲ့ပတ်သက်လို့ အထောက်အထားမဲ့ အခြေအမြစ်မရှိတဲ့ စွပ်စွဲချက်မှန်သမျှကို ISP-Myanmar က အပြင်းအထန်ကန့်ကွက်ပြီး ငြင်းပယ်ရှုတ်ချတယ်လို့ တုံ့ပြန်ပါတယ်။

   ISP-Myanmar ဟာ လွတ်လပ်ပြီး ပါတီစွဲကင်းတဲ့ အစိုးရမဟုတ်တဲ့သုတေသနအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုသာ ဖြစ်တယ်လို့ ဒီနေ့ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြပါတယ်။

   လွတ်လပ်တဲ့သုတေသနအဖွဲ့အစည်းအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်မှာဖြစ်ပြီး သုံးသပ်ချက်နဲ့ ဆန်းစစ်ချက်တွေကို ဆက်လက်ထုတ်ဝေသွားမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

5. လွန်ခဲ့သော ၄ နာရီ ကတရုတ်သမ္မတက ဦးမင်းအောင်လှိုင်ကို ဟွာဝေးဖုန်း လက်ဆောင်ပေး

   တရုတ်နိုင်ငံကို အလည်အပတ်ခရီးရောက်နေတဲ့ နေပြည်တော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ကို တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်က ဟွာဝေးတံဆိပ် စမတ်ဖုန်းတစ်လုံး လက်ဆောင်ပေးခဲ့တယ်လို့ နေပြည်တော်က သတင်းထုတ်ပါတယ်။

   ဦးမင်းအောင်လှိုင်ဟာ ၅ ရက် ခရီးစဉ်အဖြစ် တရုတ်ကို ရောက်နေတာဖြစ်ပြီး မနေ့က ဘေကျင်းမြို့မှာ သမ္မတ ရှီနဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

   အဲဒီတွေ့ဆုံမှုမှာ သမ္မတရှီက ဦးမင်းအောင်လှိုင်ကို ဟွာဝေးဖုန်း တစ်လုံး လက်ဆောင်ပေးခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

   နေပြည်တော်က ထုတ်ပြန်တဲ့ဓာတ်ပုံတွေအရ သမ္မတ ရှီက ဦးမင်းအောင်လှိုင်ကို ပေးခဲ့တယ်လို့ဆိုတဲ့ ဖုန်းဟာ ဖြန့်လိုက်ရင် ဖန်သားပြင် မျက်နှာပြင်အကျယ် ၈ လက်မနီးပါးကျယ်တဲ့ တက်ဘလက်ပုံစံ ခေါက်ဖုန်းတစ်လုံးဖြစ်ပါတယ်။

   တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်ဟာ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တုန်းကလည်း တောင်ကိုရီးယားသမ္မတ အီဂျေမြောင်ကို ရှောင်မီ ဖုန်းတစ်လုံး လက်ဆောင်ပေးခဲ့ဖူးပါတယ်။

   တရုတ်ဟာ ပြည်တွင်းထုတ်ပြီး ကမ္ဘာအထိပျံ့တဲ့နည်းပညာကုမ္ပဏီတွေကို နိုင်ငံအဆင့်အားပေး မြှင့်တင်လေ့ရှိပါတယ်။

   ဒါကြောင့် ဟွာဝေးလို နည်းပညာကုမ္ပဏီကြီးတွေဟာ တရုတ်ရဲ့သံခင်းတမန်ခင်းနဲ့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေအပေါ် ဒစ်ဂျစ်တယ်နည်းပညာ လွှမ်းမိုးမှု ဗျူဟာမှာ အရေးပါတဲ့ကဏ္ဍမှာ ပါဝင်လာနေတယ်လို့ အကဲခတ်မှုတွေရှိနေပါတယ်။

   ဟွာဝေးဟာ ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှာ မြန်မာစစ်တပ်ပိုင် မိုင်တဲ ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းနဲ့ 5G ကွန်ရက် စမ်းသပ်မှုပြုလုပ်ခဲ့ပါပါတယ်။

   ဟွာဝေးဟာ မြန်မာမှာ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ(NLD) အရပ်သားအစိုးရလက်ထက်တုန်းက စမတ်စီးတီး စီမံကိန်းမှာ စောင့်ကြည့်ကင်မရာ နည်းပညာ ထောက်ပံ့ပေးခဲ့တာဖြစ်လို့ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း လူထုကို စစ်တပ်ရဲ့စောင့်ကြည့်ထောက်လှမ်းမှုတွေမှာ ဒီကင်မရာတွေကို စစ်တပ်က အသုံးပြုမှာကို စိုးရိမ်တဲ့အကြောင်း လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တွေက ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။

   တဖက်မှာလည်း ဟွာဝေးဟာ မြန်မာ့ ဒစ်ဂျစ်တယ်နည်းပညာကဏ္ဍမှာ ဆက်ဖြန့်ကြက်ဖို့ ကြိုးပမ်းနေတယ်လို့ နားလည်ရပါတယ်။

   ပြီးခဲ့တဲ့ မေလတုန်းကတင် ဟွာဝေးရဲ့ဒစ်ဂျစ်တယ် လျှပ်စစ်အား လုပ်ငန်းခွဲဟာ နေပြည်တော်က လျှပ်စစ် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာနမှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားစနစ်သစ်တစ်ခု ဖန်တီးနည်းအပေါ် အာရုံစိုက်တဲ့ ၄ ရက်ကြာ သင်တန်းပေးခဲ့တယ်လို့ ဟွာဝေးဘက်က သတင်းထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

6. လွန်ခဲ့သော ၆ နာရီ ကအိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ်က ဦးမင်းအောင်လှိုင်ကို တွေ့ဆုံခဲ့မှုအပေါ် Quad အဖွဲ့ဝင်ချင်း ဆွေးနွေးဖို့ သြစတြေးလျကို SAC-M တိုက်တွန်း

   အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် နရန်ဒြာ မိုဒီက ဦးမင်းအောင်လှိုင်ကို လက်ခံတွေ့ဆုံတာနဲ့ပတ်သက်လို့ မဟာဗျူဟာမြောက်မဟာမိတ်(Quad)အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်တဲ့ အိန္ဒိယနဲ့ တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးဖို့ မြန်မာ့အရေးအကြံပေးအဖွဲ့ (SAC-M)က Quad အဖွဲ့ဝင် သြစတြေးလျကို တိုက်တွန်းလိုက်ပါတယ်။

   Quad အဖွဲ့ဟာ အမေရိကန်၊ သြစတေးလျ၊ ဂျပန်၊ အိန္ဒိယတို့နဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတာဖြစ်ပါတယ်။

   SAC- M အပြောအရ စစ်ရာဇဝတ်မှုကျူးလွန်သူအဖြစ် စွပ်စွဲခံထားရတဲ့ မြန်မာအာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင် ဦးမင်းအောင်လှိုင်ကို အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီက တွေ့ဆုံခဲ့တာအတွက် အိန္ဒိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနဲ့ တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးဖို့ သြစတြေးလျနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ပန်နီ ဝေါင်းကို တိုက်တွန်းလိုက်တာဖြစ်ပါတယ်။

   ဇွန် ၁၅ ရက် ရက်စွဲနဲ့ထုတ်ပြန်တဲ့ SAC-M တိုက်တွန်းချက်မှာ ဝန်ကြီးချုပ်မိုဒီက ဦးမင်းအောင်လှိုင်ကို အသိအမှတ်ပြုတွေ့ဆုံမှုဟာ Quad ရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာရပ်တည်ချက်နဲ့ အလွန်ဆန့်ကျင်နေတယ်လို့ဆိုပြီး ထောက်ပြပါတယ်။

   မေလအတွင်းက ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ Quad နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများအစည်းအဝေးရဲ့ပူးတွဲကြေညာချက်မှာ မြန်မာမှာ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ပဋိပက္ခနဲ့ ဒေသတွင်းအပေါ် သက်ရောက်မှုကို စိုးရိမ်တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

   အကြမ်းဖက်တာတွေ ချက်ချင်းရပ်တန့်ဖို့၊ မတရားဖမ်းဆီးခံထားရသူတွေကို လွှတ်ပေးဖို့၊ လူသားစာနာအကူအညီရရှိနိုင်မယ့်အခြေအန ဖန်တီးရေးအတွက် သက်ဆိုင်သူတွေ အားလုံးပါဝင်တဲ့တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရေးဖြစ်လာဖို့လည်း အိန္ဒိယပါဝင်တဲ့ Quad အဖွဲ့က မကြာသေးခင်တုန်းကပဲ ပူးတွဲကြေညာထားတာဖြစ်ပါတယ်။

   Quad အဖွဲ့ဝင် အိန္ဒိယနိုင်ငံရဲ့ဝန်ကြီးချုပ်က ဦးမင်းအောင်လှိုင်ကို ဒီလအစောပိုင်းမှာ နယူးဒေလီမှာ တွေ့ဆုံပြီး ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ အခြေခံဆောက်အအုံနဲ့ ကုန်သွယ်ရေးကိစ္စတွေ ဆွေးနွေးခဲ့တာကိုတွေ့ရပြီး တဖက်မှာလည်း ဒီဆွေးနွေးချက်တွေဟာ Quad ရဲ့အဓိကစိုးရိမ်ချက်တွေဖြစ်နေတယ်လို့ SAC-M က ဆိုပါတယ်။

   ဒါကြောင့် မြန်မာစစ်တပ်ရဲ့လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေကို ရှုတ်ချတယ်လို့ ထုတ်ပြောထားသလို Quad အဖွဲ့ဝင် သြစ‌တြေးလျနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ပန်နီဝေါင်းအနေနဲ့ အိန္ဒိယကို တိုက်ရိုက်ပြောဖို့ တိုက်တွန်းလာတာပါ။

   အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ်နဲ့ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတို့ကို နှစ်နိုင်ငံ တွေ့ဆုံတာအပြင် Quad ကနေတဆင့်လည်း စိုးရိမ်ချက်ကိုပြောဖို့၊ အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ်နဲ့ နေပြည်တော်အုပ်စိုးသူအစုအဖွဲ့တို့ တွေ့ဆုံမှုကို သြစတြေးလျ၊ ဂျပန်နဲ့ အမေရိကန်တို့ကလည်း ကန့်ကွက်ဖို့ SAC-M က သူတို့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ပြောထားပါတယ်။

7. လွန်ခဲ့သော ၆ နာရီ ကတရုတ်စီမံကိန်းများလုံခြုံရေး-ဦးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ဘေကျင်းအတွက် အာမခံချက်

   သမ္မတရာထူးယူထားတဲ့ နေပြည်တော်ခေါင်းဆောင် ဦးမင်းအောင်လှိုင်ဟာ အိန္ဒိယခရီးစဉ်အပြီး ၁၀ ရက်ကျော်အကြာမှာ တရုတ်နိုင်ငံကို သွားရောက်နေပါတယ်။

   သမ္မတရှီက မြန်မာက တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံ (CMEC) စီမံကိန်းတွေကို လုံခြုံရေးအာမခံချက်နဲ့ အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ တွန်းအားပေးခဲ့ပြီး ဦးမင်းအောင်လှိုင်က တရုတ်ရဲ့ အကျိုးစီးပွားနဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေကို ကာကွယ်ပေးသွားမယ်လို့ အာမခံခဲ့ပါတယ်။

   ဇွန် ၁၆ ရက်က ဘေကျင်းမြို့ ပြည်သူ့ခန်းမဆောင်က တွေ့ဆုံမှုအတွင်း မြန်မာမြောက်ပိုင်းတည်ငြိမ်ရေး၊ ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်နဲ့ အွန်လိုင်းငွေလိမ်ဂိုဏ်း (ကျားဖြန့်) နှိမ်နင်းရေးတွေကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြပါတယ်။

   ဦးမင်းအောင်လှိုင် သမ္မတရာထူးရယူပြီးတဲ့နောက် တရုတ်ကို ပထမဆုံးသွားရောက်တဲ့ ခရီးစဉ်မှာ နေပြည်တော်ရဲ့ တရုတ်ကို ကတိပြုချက်တွေက ဘာတွေပါလဲ။

   အပြည့်အစုံကို ဒီလင့်ခ် မှာ ဆက်လက်ဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။

8. လွန်ခဲ့သော ၇ နာရီ ကမြန်မာ့ပဋိပက္ခအရေး ချဉ်းကပ်ပုံကို အာဆီယံပြန်သုံးသပ်သင့် - တီမောသမ္မတ

   မြန်မာမှာ အပစ်မရပ်ဘဲ ဒီမိုကရေစီ ပြန်လည်အသက်သွင်းဖို့ အားထုတ်တာက အချည်းနှီးပဲလို့ ငြိမ်းချမ်းရေးညှိနှိုင်းသူအဖြစ် ဆယ်စုနှစ်ချီ အတွေ့ကြုံရှိတဲ့ တီမောသမ္မတ မစ္စတာ ဟိုဆေး ရာမို့စ် ဟော်တာက ပြောတယ်လို့ အင်္ဂလိပ်ဘာသာနဲ့ထုတ်ဝေတဲ့ New StraitsTimes မလေးရှားသတင်းစာက ဖော်ပြပါတယ်။

   အာဆီယံအနေနဲ့ မြန်မာ့အရေးချဥ်းကပ်နေပုံကို ပြန်လည်ဆန်းစစ်သင့်တယ်လို့လည်း ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရှင်က ပြောပါတယ်။

   မလေးရှားနိုင်ငံကို အလုပ်သဘောရောက်ရှိနေတဲ့ တီမောသမ္မတက သူ့နိုင်ငံရဲ့ငြိမ်းချမ်းရေး ခရီးလမ်းအကြောင်းကို မလေးရှားသုတေသီ ၂ ဦးက ရေးထားတဲ့ The Rising Sun စာအုပ်မိတ်ဆက်ပွဲကို တက်ရောက်ချိန်မှာ ပြောသွားတာပါ။

   မြန်မာမှာ နိုင်ငံရေးအရဖြေရှင်းဖို့ ချက်ချင်းလုပ်ဆောင်နေတာထက် အပစ်အခတ်ရပ်ဖို့ ဦးစားပေးသင့်တယ်လို့ တီမောသမ္မတ မစ္စတာ ဟိုဆေးရာမို့စ် ဟော်တာက ပြောပါတယ်။

   “နံပါတ်တစ် ပဋိပက္ခကို ရပ်ရမယ်။ နံပါတ်နှစ်က ပဋိပက္ခရပ်ရမယ်၊ လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှု ဆိုင်ရာအခြေအနေကို ပုံမှန်ဖြစ်အောင် ကြိုးစားရမယ်၊ ဒီလိုဖြစ်အောင်ကူညီဖို့ NGOs တွေ၊ နိုင်ငံတကာအေဂျင်စီတွေနဲ့ အိမ်နီးချင်းတွေကို ခေါ်ယူရမယ်” လို့ တီမောသမ္မတကပြောပါတယ်။

   နိုင်ငံရေးလုပ်ငန်းစဥ်ကို နောက်မှပြောဖို့လည်း သူက ဆိုပါတယ်။

   သူ့ရဲ့အတွေ့အကြုံအရ တည်ငြိမ်ရေးနဲ့ လူသားစာနာအကူအညီတွေဟာ နိုင်ငံရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုဖြစ်စဥ်ရဲ့ရှေ့ကနေ လုပ်ဆောင်ရမှာဖြစ်တယ်လို့ ထောက်ပြပါတယ်။

   “ဒီအခြေအနေကို အရင်ဆုံး ရပ်တန့်ဖို့ စစ်တပ်နဲ့ တခြားပါတီတွေ အားလုံးသဘောတူလိုက်ရင် ဒီမိုကရေစီက နောက်ထပ်အချိန်အနည်းငယ် စောင့်နိုင်ပါတယ်” လို့ သူက ပြောပါတယ်။

   သူဆိုလိုချင်တာကတော့ လက်ရှိပဋိပက္ခကို ရပ်တန့်ဖို့ဖြစ်ပြီး ဒီမိုကရေစီပြန်လည်အသက်သွင်းဖို့က နောက်မှ ဆက်လုပ်နိုင်တယ်လို့ နားလည်ရပါတယ်။

   တီမောသမ္မတက နေပြည်တော်ခေါင်းဆောင်တွေအနေနဲ့ မြန်မာက မတည်ငြိမ်မှုတွေဟာ ဒေသတွင်း ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးဖြစ်လာတာကို သတိပြုသင့်ပြီလို့ ဆိုပါတယ်။

   ဒါဟာ တီမောသမ္မတ အနေနဲ့ မြန်မာ့ပဋိပက္ခအရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး နောက်ဆုံးပြောဆိုချက်ဖြစ်လာပါတယ်။

   ပြီးခဲ့‌တဲ့မေ ၃၀ ရက်တုန်းက စင်ကာပူမှာ ကျင်းပတဲ့ ရှန်ဂရီလာဆွေးနွေးပွဲမှာ တီမောသမ္မတကမြန်မာရဲ့ပြည်တွင်းစစ်ဟာ အာဆီယံရဲ့ အောင်မြင်မှုစာရင်းမှာ အစွန်းအထင်းတစ်ခုဖြစ်နေတယ်လို့ ‌‌ထုတ်ပြောပါတယ်။

   ဒီပြောဆိုချက်ဟာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ပြည်တွင်းရေးရာ ကိစ္စရပ်တွေအပေါ် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်တာဖြစ်တယ်လို့ ‌‌နေပြည်တော် နိုင်ငံခြား‌ရေးဝန်ကြီးဌာနက တုံ့ပြန်ထားပါတယ်။

9. လွန်ခဲ့သော ၈ နာရီ က၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလား - အုပ်စု ဂျေ (အာဂျင်တီးနား ၃ - ၀ အယ်လ်ဂျီးရီးယား)

   ၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလား အုပ်စု ဂျေ ပွဲစဉ် တစ်ပွဲအဖြစ် အာဂျင်တီးနားနဲ့ အယ်လ်ဂျီးရီးယားအသင်းတို့ ယှဉ်ပြိုင်ကစားခဲ့ရာမှာ အာဂျင်တီးနား ကစားသမား လီယွန်နယ် မက်ဆီက ဟတ်ထရစ် ၃ ဂိုးသွင်း ယူပြီး အသင်းအတွက် ဂိုးပြတ် အနိုင်ယူပေးခဲ့ပါတယ်။

   မက်ဆီဟာ ပွဲကစားချိန် ၁၇ မိနစ်၊ မိနစ် ၆၀ နဲ့ ၇၆ မိနစ်တို့မှာ ဟတ် ထရစ် ၃ ဂိုး သွင်းယူခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

   အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကန်းဆက်စ် စီးတီး အားကစားရုံမှာ ကန်ခဲ့တဲ့ ဒီပွဲကို ပရိသတ် ၇ သောင်းနီးပါး တက်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။

   တဖက်မှာလည်း မက်ဆီဟာ ကမ္ဘာ့ဖလားအဖွင့်ပွဲ အုပ်စုပွဲတွေမှာ သုံးဂိုးသွင်းတဲ့ ပထမဆုံးကစားသမားဖြစ်လာသလို ကမ္ဘာ့ဖလားမှာလည်း ဂိုးအများဆုံးသွင်းထားတဲ့ ဂျာမနီ ဘောလုံးသမား Klose လိုပဲ သွင်းဂိုး ၁၆ ဂိုးနဲ့ ထပ်တူညီနေပါတယ်။

   မက်ဆီဟာ အာဂျင်နီးနားအတွက် ဘောလုံးပွဲပေါင်း ၂၀၀ ပါ ဝင်ကစားထားပြီး အမေရိကန်မှာ ဇွန် ၁၆ ရက်ညပိုင်းကစားခဲ့တဲ့ဒီပွဲဟာ ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲမှာ သူ ပထမဆုံး ဟတ် ထရစ် သွင်းတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

   အခုပွဲကို ၃ ဂိုးပြတ်နဲ့ အနိုင်ယူခဲ့တာကြောင့် ကမ္ဘာ့ဖလား ချန်ပီယံ ၃ ကြိမ် ယူထားတဲ့ အာဂျင်တီးနားဟာ ကမ္ဘာ့ဖလားအဖွင့်ပွဲစဉ်ကို ဂိုးမပေးရဘဲ ပထမဆုံးခုခံကာကွယ်နိုင်ခဲ့တဲ့ပွဲလည်းဖြစ်လာပါတယ်။

10. လွန်ခဲ့သော ၉ နာရီ ကအိမ်ဖြူတော် UFC ပွဲကို ဒရုန်း၊ စနိုက်ပါသုံး အုပ်စုဖွဲ့တိုက်ဖို့ ကြံစည်တယ်လို့ဆိုသူ ၅ ဦးကို FBI ဖမ်း

    ပြီးခဲ့တဲ့ တနင်္ဂနွေက ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ အိမ်ဖြူတော် UFC ပွဲကို ဒရုန်း၊ စနိုက်ပါတွေ သုံးပြီး ဦးတည်တိုက်ခိုက်ဖို့ ကြံစည်တယ်လို့ဆိုသူ အမျိုးသား ၅ ဦးကို FBI က ဖမ်းဆီးလိုက်တယ်လို့ အမေရိကန်တရားရေးဌာနက ပြောပါတယ်။ အိမ်ဖြူတော် မြက်ခင်းပြင်မှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့ အဲဒီပွဲကို မြန်မာနွယ်ဖွား ချင်းဖိုက်တာ UFC Flyweight ချန်ပီယံ ဂျော့ရှုဝါ ဗန်လည်း ဒီပွဲမှာ ပါဝင်တဲ့သူ့မိတ်ဆွေ ဖိုက်တာတွေရဲ့ပွဲကို အားပေးဖို့ တက်ရောက်ခဲ့တာပါ။

    အိမ်ဖြူတော် UFCပွဲ တိုက်ခိုက်ဖို့ ကြံစည်တယ်လို့ဆိုတဲ့ အစီအစဥ်ထဲ ဒရုန်းသုံးပြီး ပွဲပတ်ဝန်းကျင်က အဆောက်အဦနဲ့ အရေးကြီးပစ်မှတ်တွေကို ပစ်ခတ်ဖို့ပါတယ်လို့ အစိုးရရှေ့နေတွေက ဆိုပါတယ်။ အမေရိကန် လွတ်လပ်ရေး နှစ် ၂၅၀ အဖြစ် ကျင်းပခဲ့တဲ့ အဲဒီပွဲကို အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် မိသားစုအပါအဝင် အစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးတွေနဲ့ အမေရိကန်အုပ်ချုပ်ရေး ထိပ်ပိုင်းအရာရှိတွေလည်း တက်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။

    တိုက်ခိုက်မယ့်အုပ်စုထဲက သံသယရှိသူတစ်ဦးကို ပြီးခဲ့တဲ့တစ်ပတ်က အိုဟိုင်းယိုးမှာ FBI က ဖမ်းမိခဲ့ပါတယ်။ ဒီကနေမှတဆင့် အမေရိကန် စုံစမ်းစစ်ဆေးသူတွေက သူနဲ့ ဆက်နွှယ်သူတွေရဲ့လျှို့ဝှက်စာတို‌တွေကို ဖော်ထုတ်ခဲ့တယ်လို့ အမေရိကန်တရားရေးဘက်က ဆိုပါတယ်။ အစိုးရရှေ့နေတွေရဲ့ တရားစွဲအထောက်အထားတွေအရ ဖမ်းဆီးရမိသူတွေဟာ အစွန်းရောက်ဘာသာရေးနဲ့ အစိုးရဆန့်ကျင်ရေး ခံစားချက်တွေ ရှိနေတယ်လို့ ဖော်ပြပါတယ်။

    “ကြိုတင်စီစဥ်ပြီး တိုက်ခိုက်ဖို့လုပ်တဲ့ဆိုတဲ့ကိစ္စတွေကို တားဆီးလိုက်နိုင်ပါပြီ” လို့ FBI ဒါရိုက်တာ ကတ်ချ်ပေ့က လူမှုကွန်ရက်မှာ တင်ထားပါတယ်။

    သံသယရှိသူတွေကတော့ အိုဟိုင်းယိုးမှာ ဖမ်းမိတဲ့ အသက် ၁၉ နှစ်အရွယ် တိုင်စန်စီပရောပါ၊ ကယ်လီဖိုးနီးယားက အသက် ၂၄ နှစ်အရွယ် အိုမာရာရိုအာနဲ့ အသက် ၃၂ နှစ်အရွယ် မိုင်ကယ်အလန်သောမတ်၊ မစ်ဆိုရီက အသက် ၃၂ နှစ်အရွယ် ဒန်နီရယ် ကေ အက်ခရစ်နဲ့ နက်ဘရာစကာက အသက် ၃၁ နှစ်အရွယ် အဲမိုစယ်လို အာဗရက်တို့ ဖြစ်ပါတယ်။

    ဒီ ၅ ဦးကို ပြည်နယ် ၄ ခုကနေ ဖမ်းမိတာဖြစ်ပြီး သူတို့ကို လူသတ်မှုကျူးလွန်ရန် ပူးပေါင်းကြံစည်မှုနဲ့ တရားစွဲထားတယ်လို့ အမေရိကန်တရားရေးဌာနရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြပါတယ်။

    အိမ်ဖြူတော်ပွဲကို တိုက်ခိုက်ဖို့ကြံစည်သူတွေဟာ ဒရုန်းတွေနဲ့ ပွဲကလူတွေအထိတ်တလန့်ဖြစ် အောင်လုပ်ပြီး လူအုပ်ကြီးကို စနိုက်ပါအဖွဲ့ဆီ တွန်းပို့ဖို့ စီစဥ်ထားတာလို့ တရားရုံးရဲ့ အထောက် အထားတွေမှာ ဖော်ပြပါတယ်။ ဒုတိယအုပ်စုကတော့ အိမ်ဖြူတော်ဂိတ်ကို တိုက်ခိုက်ဖို့ ရည်ရွယ်ထားတာပါ။

    အိမ်ဖြူတော် UFC ပွဲကို ဖိတ်ကြားထားသူ ၄၃၀၀ ဝန်းကျင်တက်ရောက်ပြီး အနီးဝန်းကျင်မှာတော့ လူ ၈၅,၀၀၀ ကြည့်ရှုနိုင်ဖို့ စီစဥ်ထားတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီတိုက်ခိုက်မှုကြံစည်သူအုပ်စုမှာပါဝင်တဲ့ အာဗရက်ရဲ့ တရားရုံးအချက်အလက်အရ တိုက်ခိုက်မှုပစ်မှတ်ထဲမှာ အမေရိကန်သမ္မတ၊ ဒုသမ္မတ၊ အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ်နဲ့ အီလွန်မတ်အပါအဝင် တခြားသောရွေးကောက်ခံအရာရှိအများအပြားကို ဦးတည်တယ်လို့ဆိုပါတယ်။

11. လွန်ခဲ့သော ၉ နာရီ က

    မင်္ဂလာပါ။ ဇွန်လ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု စတင်ပြီဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံတဝန်းနောက်ဆုံးရ သတင်းများကို တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက်မှာ အချိန်နဲ့ တပြေးညီ ဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။